Fethullah Gülen, 19 Mart 2016'da "haki renk" cübbeyle kamera karşısına geçerek yaptığı konuşmayla FETÖ mensubu askerlere "darbe çağrısı"nda bulundu.
Talimatı alan FETÖ mensupları, ülke genelinde darbe hazırlıklarına başladı. Planlama kapsamında FETÖ'nün sivil yöneticileri, Aralık 2015'ten itibaren ABD'ye giderek elebaşı Gülen ile görüşmeler gerçekleştirdi.
Yurt içindeki planlamalar kapsamında da toplantılar gerçekleştiren FETÖ mensupları, son olarak 6-7-8-9 Temmuz'da Ankara Konutkent'teki villada FETÖ'nün TSK imamı Adil Öksüz başkanlığında bir araya geldi. Bu toplantıda Öksüz'ün yanı sıra darbe girişiminin "merkez üssü" olarak kullanılan Akıncı Üssü'nde yakalanan "sivil imamlar" Hakan Çiçek, Nurettin Oruç, Harun Biniş ve Kemal Batmaz ile Yurtta Sulh Konseyi üyeleri eski tuğgeneraller Mehmet Partigöç ve Gökhan Şahin Sönmezateş, tuğamiral Ömer Faruk Harmancık, albaylar Murat Koçyiğit ve Bilal Akyüz, albay Mustafa Barış Avıalan, yarbay Turgay Sökmen ile eski tuğamiral Halil İbrahim Yıldız ve eski albay Hakan Bıyık da katıldı.
Darbe toplantılarının ardından Öksüz ile Batmaz, 11 Temmuz'da ABD'ye giderek Gülen'e darbe planını sundu, onayın ardından da 13 Temmuz'da yurda dönen FETÖ mensupları, darbenin başlangıcı olarak belirlenen 16 Temmuz saat 03.00'ü beklemeye başladı.
Binbaşı MİT'e ihbar etti
Planlanan darbe girişimine saatler kala, Kara Havacılık Komutanlığında görevli bir pilot binbaşı, MİT Başkanlığına giderek "FETÖ'cülerin Hakan Fidan'ı alıkoymayı planladığını" ihbar etti.
Fidan, bu bilgiyi dönemin Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Yaşar Güler'e bildirdi, daha sonra bir yardımcısını ayrıntıları aktarmak üzere Genelkurmay Başkanlığına gönderdi.
Orgeneral Güler, MİT yetkilisiyle konuştuktan sonra dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar'a görüşmenin içeriğini aktardı. Bunun üzerine Akar, Türk Silahlı Kuvvetler Harekat Merkezine, havadaki araçların üslerine dönmesini, hava sahasının ise uçuşa kapatılması emrini verdi.
Ayrıca Etimesgut Zırhlı Birlikler Okulu ve Eğitim Tümen Komutanlığından zırhlı araçların birlik dışına çıkarılmaması için dönemin 4. Kolordu Komutanı Korgeneral Metin Gürak'ı görevlendiren Akar, helikopter uçuşlarına karşı da dönemin Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Salih Zeki Çolak'ı Kara Havacılık Komutanlığına gönderdi.
Aynı saatte Orgeneral Güler'in eski Özel Kalem Müdürü Kurmay Yarbay Bünyamin Tuner, darbe girişimini sevk edecek isimlerden eski Genelkurmay Personel Plan ve Yönetim Daire Başkanı Tuğgeneral Mehmet Partigöç'e, MİT Müsteşarı Fidan'ın, Akar ile görüştüğünü iletti.
Akar ve Fidan'ın görüşmesi ile Çolak'ın Kara Havacılık Komutanlığına gittiği bilgisi darbeciler arasında dolaşmaya başladı.
Darbe saati erkene çekildi
Bunun üzerine Akıncı Üssü'nde darbeyi yönetecek Adil Öksüz ve diğer sivil imamların onayıyla 16 Temmuz 03.00'te başlaması planlanan darbe girişimi 15 Temmuz saat 20.30'a çekildi.
Darbe girişimi için talimat verildikten hemen sonra Akıncı Üssü'nde toplanan Özel Kuvvetler Komutanlığından (ÖKK) seçilmiş teçhizatlı 33 bordo bereli, Genelkurmay Başkanlığına hareket etti.
Eski Genelkurmay Strateji Daire Başkanı Tümgeneral Mehmet Dişli, Genelkurmay Başkanı Başdanışmanı Albay Orhan Yıkılkan, Tuğgeneral Mehmet Partigöç ve Özel Kalem Müdürü Albay Ramazan Gözel, Genelkurmay Başkanlığındaki darbe girişimini organize etmek için bir araya geldi.
Mehmet Dişli, saat 21.00'de Orgeneral Akar'a darbeyi tebliğ etti. Ancak Akar'ı ikna edemeyeceğini anlayan Dişli, makam odası dışında bekleyen ekibe müdahale emri verdi. Gözel, Yıkılkan, eski emir subayı yarbay Levent Türkkan, eski emir subayı yardımcısı yüzbaşı Serdar Tekin ve eski başçavuş Abdullah Erdoğan, Orgeneral Akar'ı alıkoydu.
Karargahtaki darbecilerin talimatı üzerine Polatlı'da konuşlu 58. Topçu Tugay Komutanı eski tuğgeneral Murat Aygün, Ankara'nın kritik noktalarını kontrol altına almak için aralarında füze rampa sistemlerinin de bulunduğu araçların kışladan çıkarılmasını emretti.
Genelkurmay Başkanlığı Mesaj ve Evrak Dağıtım Sistemi (MEDAS) üzerinden "Hazırlık İkazı ve Birlik İntikali" başlıklı ilk bildiri gönderildi.
Darbeciler Partigöç ile Turhan'ın imzasını taşıyan sözde sıkıyönetim atama listesi, MEDAS üzerinden birliklere gönderildi. Bu mesajdan sonra darbeciler, şehirlerin kritik yol ve kavşakları ile kamu kurumlarının işgali için aynı sistem üzerinden "Zırhlı Muharebe Aracı İntikali" konulu ikinci emri yayımladı.
MEDAS üzerinden ardı ardına mesaj gönderen darbeciler, saat 21.53'te kışla dışındaki askerlerin birliklerine katılması emrini verdi. Bunun üzerine harekete geçen darbeciler, Kağıthane'deki "İstanbul'un gören gözü" olarak bilinen Afet Koordinasyon Merkezi'ni (AKOM) işgal etti.
Darbe girişimine karşı ilk soruşturma
Akıncı Üssü'nden havalanan F-16'lar Ankara üzerinde alçak uçuşa başladı. Askeri hareketliliğe ilişkin gelişmeler, haber kanallarına saat 22.28'de yansıdı. Televizyonlar, İstanbul Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprülerinden geçişlerin askerlerce engellendiğini "son dakika" olarak duyurdu.
Dönemin Başbakanı Binali Yıldırım, saat 23.02'de NTV'ye telefonla bağlanarak, "Milleti temsil eden hükümet iş başındadır. Bu kalkışmayı yapanlar, bu çılgınlığı yapanlar, bu kanunsuz eylemin içerisinde olanlar en ağır şekilde bedelini ödeyeceklerdir." dedi.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, saat 23.05'te darbe girişimine ilişkin soruşturma başlattı.
Darbeci pilotlar, Gölbaşı'ndaki Emniyet Genel Müdürlüğü Havacılık Daire Başkanlığına, ardından Özel Harekat Başkanlığı'na saldırdı. Ayrıca darbecilerin kontrolündeki helikopterler, Yenimahalle'deki MİT yerleşkesini taradı. Eski Yarbay Ümit Gençer, TRT'yi işgal ederek darbe bildirisini okuttu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan 15 Temmuz'da ailesiyle birlikte Marmaris'teydi. Girişim karşısında Erdoğan, saat 00.04'te kaldığı otelin giriş kapısında yaklaşık yedi dakika süren bir basın açıklaması yaptı. Erdoğan saat 00.28'te CNN Türk'te Facetime üzerinden bir açıklama yaptı. Saat 00.24'ü gösterdiğinde CNN Türk'e bağlanan Erdoğan, "Milletimizi meydanlara davet ediyorum" çağrısında bulundu.
TBMM raporuna göre Cumhurbaşkanı, ailesiyle birlikte saat 01.15'te helikopterle Marmaris'ten Dalaman'a hareket etti. Dalaman Havalimanı'nda ise kendisini İstanbul'a götürecek ATA uçağına geçti.
Erdoğan'a suikast davası iddianamesine göre SAT ve MAK timlerinden oluşan darbeci askerler, 03.30 sularında otel bahçesine giriş yapıp Erdoğan'ın kaldığı villayı aramaya başladı. Darbeci askerler bir grup polisi bir süreliğine etkisiz hale getirerek yere yatırdı. Erdoğan'ın otelde olmadığını anlayan askerler burayı terk etmeye karar verdi ancak kendilerini getiren helikopterler yakıt ikmali yapıp gelmek üzere buradan ayrıldı. Bunun üzerine helikopterleri beklemek üzere ilk indikleri yere gitmeye başlayan askerler, Marmaris Emniyet Müdürlüğü ve Özel Harekât Şube Müdürlüğü polisleri ile karşılaştı. Bu sırada çatışma çıktı. Helikopterin iniş yapamaması üzerine kumsal boyunca koşmaya başlayan askerler, ayrı gruplarla etrafa dağıldı. İlk günlerde bazı şüpheliler yakalanırken biri ise güvenlik güçlerine teslim oldu.
Saatler ilerledikçe vatandaşlar darbeye karşı şehirlerin meydanlarını ve kritik kamu kurumlarını doldurmaya başladı.
Saat 04.00'te Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, "FETÖ ile irtibatlı yargı görevlileri", "sözde Yurtta Sulh Konseyi üyeleri" ile "darbe teşebbüsüne katılanlar" hakkında gözaltı kararı verdi.
Darbe girişimi 21 saatte bastırıldı
İlerleyen saatlerde, girişimin başarısız olduğunu anlayan İstanbul Boğaziçi Köprüsü'ndeki darbeciler teslim oldu.
Saat 08.26'yı gösterdiğinde darbecilerin alıkoyduğu Genelkurmay Başkanı Akar, Akıncı Üssü'nden helikopterle Çankaya Köşkü'ne götürüldü.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Milli Savunma Bakanı Fikri Işık'ın talimatıyla uçakların kalkış yapmasını engellemek için Akıncı Üssü ana pisti vuruldu.
Saat 12.57'de Başbakan Yıldırım, Bakan Işık ve Genelkurmay Başkanı Akar ile Çankaya Köşkü'nde düzenlediği basın toplantısında darbe teşebbüsünün bastırıldığını açıkladı. Darbe girişimi, tüm yurtta yaklaşık 21 saatte kontrol altına alındı.
Asker ve sivil 253 kişinin darbeciler tarafından öldürüldüğü darbe girişiminde yaklaşık 9 bin askeri personel, 35 uçak, 37 helikopter, 74'ü tank 246 zırhlı araç ve 4 bine yakın hafif silah kullanıldığı kayıtlara geçti. Girişim sırasında 36 darbeci de öldürüldü.
Kaynak: TRT Haber, BBC Türkçe, Mepa News