ABD, Çin ve Rusya'dan ortak barış bildirisi: Dört maddelik açıklamada neler var?

Putin, Trump ve Şi Cinping'in Shenzhen'deki zirvesinin ardından yayımlanan dört maddelik bildiride BM reformu, enerji arzı, UCM'nin yetkileri ve nükleer risklerin azaltılması başlıkları öne çıktı.

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Shenzhen'de gerçekleştirdikleri tarihi üçlü zirvenin ardından dört maddelik ortak bir barış bildirisi yayınladı.

Bildiride Birleşmiş Milletler'in reforme edilmesi, petrol ürünlerinin üretim ve tedarikinin artırılması, uluslararası yargı kurumlarının yetki sınırları ve nükleer risklerin azaltılması konularında ortak tutum ortaya konuldu.

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 19 Kasım 2026'da Çin'in Shenzhen kentinde gerçekleştirdikleri ilk üçlü zirvenin ardından "Barışa Doğru Çin-Rusya-ABD Devlet Başkanları Bildirisi" başlıklı ortak bir metin yayınladı.

Çin devlet haber ajansı Xinhua tarafından tam metni servis edilen bildiride, üç ülkenin küresel güvenlik ve stratejik istikrarın korunması konusunda ortak sorumluluk taşıdığı belirtildi.

Üç liderin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri olarak uluslararası sistemin geleceği, enerji güvenliği, devletlerin egemenlik hakları ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konularında iş birliği yapma iradesi ortaya koyduğu ifade edildi.

Dört maddeden oluşan bildiride özellikle uluslararası kurumların işleyişi, enerji arzı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yetkilerine ilişkin ifadeler dikkat çekti.

Üç lider tarafından yayımlanan bildiride şu başlıklar yer aldı:

1. Birleşmiş Milletler reformu

Çin, Rusya ve ABD, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri olarak BM'nin reforme edilmesi konusunda çalışma taahhüdünde bulundu.

Bildiride, BM'nin küresel sorunlara daha etkili yanıt verebilecek ve uluslararası barış ile güvenliği korumaya yönelik temel misyonuna daha uygun hale getirilecek şekilde reforme edilmesi gerektiği belirtildi.

2. Petrol ürünlerinin üretim ve tedarikinin artırılması

Üç ülke, bütün ülkelerin yararına olacak şekilde rafine petrol ürünlerinin üretimini ve tedarikini artırmayı planladıklarını açıkladı.

Bildiride ayrıca enerji akışının istikrarlı biçimde sürdürülmesinin önemine dikkat çekildi.

3. Devlet yetkililerinin dokunulmazlığı ve uluslararası mahkemelerin yetkileri

Bildirinin en dikkat çekici maddelerinden biri, devletlerin rızası ilkesine ve devlet görevlilerinin dokunulmazlığına ilişkin oldu.

Üç lider, devletlerin rızası ilkesinin ve devlet yetkililerinin dokunulmazlıklarına saygı gösterilmesinin büyük önem taşıdığını belirtti.

Açıklamada Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve benzeri kurumların yargı yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği konusunda da mutabık kalındığı ifade edildi.

Bu madde, özellikle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında UCM tarafından çıkarılan tutuklama emri nedeniyle dikkat çekti.

UCM, 17 Mart 2023'te Putin hakkında Ukrayna'nın işgal altındaki bölgelerinden çocukların hukuka aykırı şekilde sınır dışı edilmesi ve Rusya'ya nakledilmesi iddiaları kapsamında savaş suçu gerekçesiyle tutuklama emri çıkarmıştı.

Üç ülkenin ortak bildirisinde devlet yetkililerinin dokunulmazlığına ve uluslararası mahkemelerin yetkilerine ilişkin vurgunun yer alması, uluslararası yargı kurumlarının yetki alanı konusunda ortak bir siyasi tutum ortaya koydu.

Ancak bildirideki ifadeler, UCM'nin mevcut tutuklama kararlarını kendiliğinden ortadan kaldırmıyor veya mahkemenin hukuki statüsünü değiştirmiyor.

4. Nükleer savaş riskinin azaltılması

Üç lider, nükleer savaşın kazanılamayacağını ve asla yapılmaması gerektiğini yeniden teyit etti.

Bildiride Çin, Rusya ve ABD'nin nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusunda diyalog yürüteceği belirtildi.

Bu madde, dünyanın en büyük nükleer güçlerinden üçünün stratejik istikrarın korunması ve nükleer çatışma ihtimalinin azaltılması konusunda ortak bir zemin oluşturma arayışını yansıtıyor.

UCM'ye ilişkin madde neden önemli?

Bildirinin uluslararası alanda en fazla tartışılması beklenen bölümlerinden biri, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve devlet yetkililerinin dokunulmazlığına ilişkin üçüncü madde.

Putin hakkında 2023 yılında çıkarılan tutuklama emri, Rusya Devlet Başkanı'nın uluslararası seyahatleri ve UCM'ye taraf ülkelerle ilişkileri bakımından önemli sonuçlar doğurmuştu.

Trump da zirve sırasında UCM'yi eleştirerek mahkemenin kontrol dışına çıktığını savundu. Çin ve Rusya'nın da bildiride mahkemenin yetkilerinin kötüye kullanılmaması gerektiğine ilişkin ifadelerin yer almasını kabul etmesi, üç ülkenin uluslararası yargı kurumlarının yetkileri konusunda benzer bir yaklaşım ortaya koyduğunu gösterdi.

Bununla birlikte bildirinin UCM'nin yetkilerini hukuken değiştiren bir anlaşma olmadığına dikkat çekiliyor. UCM'nin yetkisi ve kararlarının uygulanması, mahkemenin kurucu metni olan Roma Statüsü ve ilgili uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde değerlendirilmeye devam edecek.

Üç büyük güçten enerji ve BM reformu mesajı

Bildiride enerji güvenliğine ayrılan madde de küresel ekonomi açısından önem taşıyor.

Çin, Rusya ve ABD, rafine petrol ürünlerinin üretim ve tedarikini artırmayı planladıklarını açıklarken enerji akışının istikrarlı biçimde sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.

Dünyanın en büyük enerji üreticileri ve tüketicileri arasında yer alan üç ülkenin bu konuda ortak bir tutum açıklaması, küresel enerji piyasalarındaki arz güvenliği tartışmaları açısından dikkat çekiyor.

Birleşmiş Milletler reformuna ilişkin madde ise uluslararası sistemin mevcut yapısının büyük güçler tarafından yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Üç ülkenin de BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyesi olması, bu açıklamayı ayrıca önemli hale getiriyor. Ancak bildiride reformun hangi kurumsal değişiklikleri içereceği, Güvenlik Konseyi'nin yapısının nasıl değiştirileceği veya yeni üyelik düzenlemelerinin nasıl yapılacağı konusunda somut bir öneri bulunmuyor.

Ortak barış bildirisi savaşları sona erdirecek mi?

Shenzhen'deki zirve, dünyanın en büyük üç nükleer gücünün liderlerini ilk kez aynı üçlü toplantıda bir araya getirmesi bakımından tarihi önem taşıyor.

Ancak yayınlanan dört maddelik bildiri, Ukrayna veya İran'daki savaşları sona erdirecek bir ateşkes ya da barış anlaşması niteliği taşımıyor. Metinde bu çatışmalara ilişkin doğrudan bir çözüm planı, takvim veya taraflara yönelik somut bir çağrı da yer almıyor.

Zirve öncesinde Ukrayna savaşı, İran'daki gelişmeler ve nükleer silahların kontrolü gibi konuların gündeme gelmesi bekleniyordu. Görüşme sırasında liderler küresel güvenlik, enerji ve nükleer riskler hakkında açıklamalar yaptı. Ancak ortak bildirinin içeriği, daha çok üç ülkenin uluslararası sistemin geleceğine ilişkin genel siyasi yaklaşımını ortaya koyuyor.

Buna rağmen ABD, Rusya ve Çin'in BM reformu, enerji güvenliği, uluslararası yargı kurumları ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi gibi konularda ortak bir metin yayımlaması, küresel güç dengeleri açısından önemli bir diplomatik gelişme olarak değerlendiriliyor.

Kaynak: Mepa News

İlk yorum yazan siz olun
UYARI: Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Mepa News, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Her bir yorum 600 karakterle (boşluklu) sınırlıdır.

Haberler Haberleri