ABD ile İran arasında yürütülen temasların, savaşı 60 gün süreyle durdurmayı amaçlayan geçici bir mutabakata doğru hızla ilerlediği belirtildi.
Amerikan kaynaklarına göre taraflar, müzakerelere alan açacak bir “mutabakat zaptı” üzerinde yoğun görüşmeler yürütüyor. Ancak anlaşmanın ne zaman açıklanacağı ve nihai maddelerinin ne olacağı henüz netlik kazanmış değil.
ABD Başkanı Donald Trump ise Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, İran limanları ve Hürmüz Boğazı üzerindeki Amerikan deniz ablukasının, resmi bir anlaşma imzalanıncaya kadar yürürlükte kalacağını söyledi.
Trump paylaşımında, “Her iki tarafın da sabırlı olması ve işi doğru şekilde tamamlaması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Taraflar arasında İran’ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve İsrail’in Lübnan’daki operasyonları gibi başlıklarda ciddi görüş ayrılıklarının sürdüğü belirtiliyor.
Ancak Reuters’a konuşan bir ABD’li yetkili, İran’ın prensipte Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı kabul ettiğini öne sürdü. Buna karşılık Washington’un da deniz ablukasını kaldırması ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum meselesinde çözüm arayışına girmesi bekleniyor.
Yetkili ayrıca, İran lideri Mücteba Hamaney'in anlaşmanın genel çerçevesini onayladığının değerlendirildiğini söyledi. İran tarafından ise henüz resmi doğrulama gelmedi.
The Washington Post’un aktardığına göre Trump yönetimi, anlaşma sonrası İran’a yönelik ekonomik teşvikler üzerinde duruyor. Buna göre İran’ın yükümlülüklerine bağlı olarak yaptırımların aşamalı kaldırılması ve savaş sonrası yatırım projelerinin devreye sokulması planlanıyor.
Gazetenin aktardığı taslak maddeler arasında şunlar yer alıyor:
- İran’ın Hürmüz Boğazı’nı gemi geçişlerine derhal ve ücretsiz şekilde yeniden açması
- İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdü
- Buna karşılık ABD’nin saldırıları durdurma sözü vermesi
- İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması
- Amerikan yaptırımlarının aşamalı olarak kaldırılması
İran tarafında ise özellikle yurt dışındaki dondurulmuş mali varlıkların serbest bırakılması konusunda ciddi hassasiyet bulunduğu belirtiliyor.
Tasnim News Agency, Tahran'ın ilk aşamada belirli miktarda İran varlığının serbest bırakılmasını ön şart olarak koştuğu aktardı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise teknik konular nedeniyle nükleer dosyada nihai anlaşmanın zaman alacağını ancak mevcut mutabakatın daha kapsamlı bir sürecin başlangıcı olabileceğini söyledi.
Öte yandan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı verilerine göre İran’ın elinde yüzde 60 saflıkta zenginleştirilmiş 440 kilogramdan fazla uranyum bulunuyor. Bu oran, nükleer silah seviyesine teknik olarak oldukça yakın kabul ediliyor.
İran kaynakları ise ilerleyen aşamalarda uranyum stokunun uluslararası denetim altında seyreltilmesi gibi “pratik çözümlerin” gündeme gelebileceğini belirtiyor.
Sürece aracılık eden ülkelerden biri olan Pakistan’ın Başbakanı Şahbaz Şerif de yeni müzakere turuna yakın zamanda ev sahipliği yapmayı umduklarını açıkladı.
Kaynak: Mepa News