İran'a karşı üç haftadır devam eden saldırıların ardından Donald Trump yönetimi İran'la olası barış görüşmeleri için zemin yoklamaya başladı.
Axios'un haberine göre Trump'ın danışmanları İran ile diplomasi için zemin hazırlamak istiyor.
Savaşı bitirecek herhangi bir anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, İran'ın nükleer programı, balistik füzeleri ve bölgedeki vekil gruplara desteği gibi konuları ele alması bekleniyor.
ABD'li yetkililere göre son günlerde ABD ile İran arasında doğrudan temas olmadı ancak Mısır, Katar ve İngiltere taraflar arasında aracılık yaptı. Görüşmelerde ABD ve İsrail'in taleplerinin oldukça ağır olduğu kaydedildi.
İran'ın talepleri arasında ise ateşkes, savaşın gelecekte yeniden başlamayacağına dair garantiler ve tazminat bulunuyor.
Bir ABD'li yetkiliye göre ise ABD'nin İran'dan talepleri şu şekilde:
- Beş yıl boyunca füze programı olmaması.
- Uranyum zenginleştirmenin sıfıra indirilmesi.
- ABD ve İsrail'in geçen yıl bombaladığı Natanz, Isfahan ve Fordo nükleer tesislerinin devre dışı bırakılması.
- Nükleer silah programını ilerletebilecek santrifüjlerin ve ilgili makinelerin üretimi ve kullanımı üzerinde sıkı dış denetim protokolleri.
- Bölge ülkeleriyle, füze üst sınırının 1000'i aşmamasını içeren silah kontrol anlaşmaları.
- Lübnan'da Hizbullah, Yemen'de Husiler veya Gazze'de Hamas gibi gruplara finansman sağlanmaması.
İran geçmişte bu talepleri reddetmişti.
İran'ın ABD'nin müzakereler sırasında saldırı başlatması sebebiyle de diplomatik sürece yanaşmadığı ifade ediliyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, cumartesi günü Hindistanlı mevkidaşına, Hürmüz Boğazı'ndaki durumun normalleşmesi için ABD ve İsrail'in İran'a saldırmayı bırakması ve gelecekte saldırıları yeniden başlatmamayı taahhüt etmesi gerektiğini söylemişti.
Trump ise cuma günü görüşmelere karşı olmadığını, ancak şu aşamada İran'ın ateşkes talebine sıcak bakmadığını öne sürdü.
Bir ABD'li yetkiliye göre de Trump İran'ın tazminat talebini temelden reddediyor.
İkinci bir yetkili ise dondurulmuş varlıkların İran'a geri verilmesi konusunda müzakere alanı olabileceğini söyledi. Yetkili, "Onlar buna tazminat diyor. Belki biz buna dondurulmuş paranın iadesi deriz. Bunu siyaseten çözmeleri gereken şeyi çözmelerine, sistemlerinde uzlaşı üretmelerine yardımcı olacak şekilde farklı biçimlerde ifade etmenin birçok yolu var. Bu kelime oyunu. Önce kelime oyunu yapabileceğimiz yüksek kaliteli bir probleme sahip olduğumuz noktaya gelmemiz gerekiyor" dedi.
Trump'ın ekibi şu anda iki temel soruya yanıt arıyor: İran'da müzakereler için en doğru muhatap kim, ve en uygun ara bulucu ülke hangisi?
ABD'li yetkililer, İran'da gerçekten kararları kimin verdiğini ve onlara nasıl ulaşılacağını anlamaya çalıştıklarını söylüyor.
Kaynak: Mepa News, Axios