Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere yönelik saldırılar ve ABD ile İran arasında yeni müzakere ihtimaline dair çelişkili açıklamalar petrol fiyatlarında sert yükselişe yol açtı.
Küresel petrol fiyatlarının ana göstergesi olan Brent petrolü, Asya piyasalarında pazartesi günü yüzde 7’den fazla artış gösterdi.
Fiyatlar daha sonra bir miktar gerilese de bugün itibarıyla Brent petrolünün varil fiyatı 94,69 dolar seviyesinde işlem gördü. Bu rakam cuma günü yaklaşık 90,40 dolar seviyesindeydi.
Petrol fiyatlarındaki son yükseliş, ABD Başkanı Donald Trump’ın ABD güçlerinin İran bayraklı bir yük gemisine el koyduğunu açıklamasının ardından geldi. Trump, söz konusu geminin ABD’nin İran limanlarına yönelik uyguladığı ablukayı aşmaya çalıştığını iddia etti.
Bu açıklama, Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi’nin (UKMTO) hafta sonu yaptığı ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen iki geminin saldırıya uğradığını bildiren açıklamasının ardından geldi.
UKMTO’ya göre İran’a ait hücumbotlar bir petrol tankerine ateş açarken bir konteyner gemisine ise “kime ait olduğu bilinmeyen bir mühimmat” isabet etti.
İran yönetimi cuma günü Hürmüz Boğazı’nın tamamen açık olduğunu duyurmuş ancak ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasının devam ettiğini gerekçe göstererek 24 saatten kısa süre sonra bu kararı geri almıştı.
Müzakereler belirsizliğini koruyor
ABD Başkanı Trump pazar günü yaptığı açıklamada ABD heyetinin pazartesi günü Pakistan’a giderek İranlı yetkililerle ikinci tur ateşkes görüşmeleri yapacağını söylemişti.
Ancak İran’ın resmi haber ajansı IRNA daha sonra Tahran’ın ABD’nin ablukası, “aşırı talepleri” ve “gerçekçi olmayan beklentileri” nedeniyle görüşmelere katılmayacağını bildirdi.
ABD ile İran arasında yürürlükte olan iki haftalık ateşkesin, tarafların uzatma konusunda anlaşamaması halinde çarşamba günü sona ermesi bekleniyor.
Ayın başında Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gerçekleştirilen ilk müzakere turu ise herhangi bir anlaşma sağlanmadan sona ermişti.
Küresel enerji piyasaları etkileniyor
Normal şartlarda dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor.
İran’ın boğazı fiilen kapatması küresel enerji piyasalarında arz endişesini artırarak birçok ülkede petrol ve yakıt fiyatlarının yükselmesine yol açtı.
UKMTO verilerine göre cumartesi günü boğazdan 19 gemi geçti. Bu sayı bir önceki gün 10 iken normal koşullarda günlük ortalama geçiş sayısı yaklaşık 138 olarak kaydediliyor.
Öte yandan Asya borsaları, bölgedeki gerilime rağmen haftaya yükselişle başladı. Japonya’da Nikkei 225 endeksi sabah işlemlerinde yüzde 1’den fazla yükselirken Güney Kore’de KOSPI endeksi yaklaşık yüzde 1,3 değer kazandı.
Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 0,5 yükselirken Şanghay Bileşik Endeksi yüzde 0,4’ten fazla artış kaydetti.
Kaynak: Mepa News, Al Jazeera