İran, ABD ile pazartesi günü yapılması planlanan yeni müzakere turuna katılma planı olmadığını açıkladı.
Açıklama, Orta Doğu’daki savaşın yeniden başlamasını önlemeye yönelik girişimler konusunda belirsizliklerin arttığı bir dönemde geldi.
ABD Başkanı Donald Trump, bölgeyi sarsan ve küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açan savaşın sona erdirilmesi için Pakistan’a müzakereciler göndereceğini söyledi. Trump ayrıca İran’ın bir anlaşmaya yanaşmaması halinde ülkenin enerji altyapısını hedef alabileceği yönündeki tehditlerini yineledi.
Bu ayın başında İslamabad’da yapılan ilk görüşmeler anlaşma sağlanmadan sona ermişti. O tarihten bu yana taraflar ateşkes ihlali suçlamalarında bulunuyor.
Bu suçlamalar arasında ABD’nin, Washington’un İran limanlarına yönelik deniz ablukasını delmeye çalıştığını söylediği bir İran kargo gemisine el koyması da yer alıyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi yaptığı açıklamada, “Bir sonraki müzakere turu için herhangi bir planımız yok ve bu konuda henüz bir karar alınmış değil.” dedi.
Bekayi, ABD’nin diplomasi ve müzakereye hazır olduğunu iddia ederken attığı adımların diplomatik süreci ciddiyetle yürütme niyeti taşımadığını söyledi.
ABD’nin uyguladığı abluka ve İran kargo gemisine el koymasını “ateşkesin açık ihlali” olarak nitelendiren Bekayi, bu adımların iki haftalık ateşkesi ihlal ettiğini belirtti.
İran, söz konusu saldırı ve ablukayla birlikte ateşkesin ihlal edildiğini savunarak misilleme tehdidinde bulundu. Trump ise İran’ın Hürmüz Boğazı’nda ateşkesi ihlal ettiğini ileri sürdü.
Tarafların karşılıklı suçlamaları, 28 Şubat sabahı ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırılarla başlayan ve İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in ölümüne yol açan savaşın sona erdirilmesine yönelik çabaları yeniden belirsizliğe sürükledi.
Trump sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Çok adil ve makul bir anlaşma teklif ediyoruz ve umarım bunu kabul ederler.” ifadelerini kullandı.
Petrol fiyatları yükseldi
İran’ın hafta sonu Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatmasının ardından petrol fiyatları pazartesi günü sert şekilde yükseldi.
Tahran, Lübnan’da ilan edilen ateşkesi tanıyarak cuma günü kısa süreliğine yeniden açtığı boğazı hafta sonu tekrar kapatma kararı almıştı.
İslamabad’da güvenlik önlemleri artırıldı
Pakistan’da yapılması planlanan görüşmeler etrafındaki belirsizliğe rağmen başkent İslamabad’da güvenlik önlemleri artırıldı.
Yetkililer şehir genelinde ve komşu Rawalpindi kentinde bazı yolların kapatıldığını ve trafik kısıtlamaları getirildiğini açıkladı.
Trump, isimlerini açıklamadığı ABD’li müzakerecilerin pazartesi akşamı İslamabad’a ulaşacağını söyledi.
Beyaz Saray’dan bir yetkili ise ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance’in başkanlık edeceğini belirtti.
Heyette Orta Doğu özel temsilcisi Steve Witkoff ile Trump’ın damadı Jared Kushner’in de yer alacağı ifade edildi.
Kargo gemisi krizi
Trump, pazar günü yaptığı açıklamada İran bayraklı büyük bir kargo gemisinin ABD’nin deniz ablukasını aşmaya çalıştığını söyledi.
Trump, bir ABD destroyerinin geminin makine dairesine ateş açtığını ve ardından ABD deniz piyadelerinin gemiye el koyduğunu belirtti.
İran resmi haber ajansı ISNA ise İran Silahlı Kuvvetleri Merkez Komutanlığı sözcüsünün ABD’nin bu eylemini “korsanlık” olarak nitelendirdiğini ve İran ordusunun yakında karşılık vereceğini söylediğini aktardı.
Yarı resmi Tasnim haber ajansı da İran’ın gemiye el konulmasının ardından ABD savaş gemilerinin bulunduğu bölgeye doğru insansız hava araçları gönderdiğini bildirdi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu ise Hürmüz Boğazı’ndan izinsiz geçmeye çalışan gemilerin “düşmanla iş birliği” olarak değerlendirileceğini ve hedef alınacağını açıkladı.
Müzakerelerde temel anlaşmazlıklar
İran Dışişleri Bakanlığı ayrıca İsrail ile Lübnan arasındaki ateşkesin uygulanmasındaki gecikmelerin de ateşkes ihlali anlamına geldiğini söyledi.
İsrail ile Lübnan arasında cuma günü yürürlüğe giren ateşkes, İran destekli Hizbullah’ı da kapsıyordu.
İsrail ordusu pazartesi günü Lübnan’ın güneyindeki bazı köylere sivillerin dönmemesi yönünde uyarı yaptı ve Hizbullah’ın bölgedeki faaliyetlerinin ateşkesi ihlal ettiğini savundu.
Ateşkesin başlamasının ardından binlerce Lübnanlı yerinden edilmiş kişi güneydeki köylerine dönmeye başlamıştı.
İsrail Savunma Bakanı Israel Katz ise pazar günü yaptığı açıklamada ordunun Lübnan’daki tehditlere karşı ateşkes sırasında bile “tam güç” kullanacağını söyledi.
Katz ayrıca Hizbullah tarafından kullanıldığı iddia edilen evlerin yıkılacağını belirtirken, Lübnan devlet medyası bölgede yıkımların başladığını bildirdi.
ABD ile İran arasındaki müzakerelerde bir diğer önemli başlık ise Tahran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokları.
Trump cuma günü yaptığı açıklamada İran’ın yaklaşık 440 kilogram zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmeyi kabul ettiğini iddia etti.
Ancak İran Dışişleri Bakanlığı söz konusu stokun “hiçbir yere transfer edilmeyeceğini” açıkladı.
Sözcü Bekayi ise pazartesi günü yaptığı açıklamada zenginleştirilmiş uranyumun taşınması konusunun ABD’li müzakerecilerle yapılan görüşmelerde gündeme gelmediğini söyledi.
Bekayi, “Bu bizim için hiçbir zaman bir seçenek olarak gündeme gelmedi.” dedi.
Kaynak: Mepa News, Ajanslar