ABD, Suriye'yi Amerikan silahlarını satın alması veya ithal etmesi genel olarak yasaklanan ülkeler listesinden çıkardı. Washington'un Şam yönetimiyle ilişkileri geliştirme sürecinde attığı son adımlardan biri olan karar, Suriye'nin gelecekte ABD savunma ürünlerine yönelik taleplerinin vaka bazında değerlendirilmesinin önünü açıyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı, Uluslararası Silah Ticareti Düzenlemeleri'nde (ITAR) değişikliğe giderek Suriye'yi, savunma ürünleri ve savunma hizmetlerinin ihracat ve ithalatına yönelik lisans ve diğer onayların prensip olarak reddedildiği ülkeler listesinden çıkardı.
Resmi Gazete'de 30 Eylül'de yayınlanan nihai düzenlemeye göre karar 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girecek. Böylece Suriye'nin ABD'den savunma malzemesi veya hizmeti almasına ilişkin başvurular otomatik olarak reddedilmeyecek ve her başvuru ayrı ayrı incelenecek.
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın düzenlemesinde, Dışişleri Bakanı'nın 19 Ağustos 2026'da Suriye için yeni bir savunma ticareti politikası onayladığı belirtildi. Bu politika, savunma ürünleri ve savunma hizmetlerinin Suriye'ye transferine ilişkin başvuruların vaka bazında lisanslandırılabilmesini öngörüyor.
Bakanlık, yeni politikayı ITAR'a işlemek amacıyla Suriye'nin, ABD'nin savunma ürünleri ve hizmetlerinin ihracat ve ithalatı için lisansların reddedilmesini öngören ülke listesinden çıkarıldığını açıkladı.
Doğrudan silah satışı anlamına gelmiyor
Karar, ABD'nin Suriye'ye hızlı bir şekilde silah satmaya başladığı anlamına gelmiyor.
Suriye'nin ABD'den herhangi bir savunma sistemi veya askeri hizmet satın alabilmesi için ilgili ihracat başvurusunun Washington tarafından ayrıca değerlendirilmesi ve izin verilmesi gerekiyor. Dolayısıyla düzenleme, öncelikle otomatik ve kapsamlı ihracat yasağını kaldırarak olası satışların önünü açıyor.
ABD'nin kararı, Suriye'ye yönelik önceki silah kısıtlamalarının aşamalı olarak kaldırıldığı bir dönemde geldi.
ABD Dışişleri Bakanlığı 16 Eylül'de, 1991 tarihli Kimyasal ve Biyolojik Silahların Kontrolü ve Savaşın Ortadan Kaldırılması Yasası kapsamında Suriye'ye yönelik kalan iki kısıtlamanın kaldırıldığını açıklamıştı.
Bu kapsamda Suriye'ye savunma ürünleri, savunma hizmetleri ve tasarım-inşa hizmetlerinin satışına yönelik kısıtlama ile ABD'nin Suriye'ye yönelik yabancı askeri finansman yasağı kaldırıldı. Söz konusu karar 16 Eylül'de yürürlüğe girdi.
Böylece 30 Eylül'deki ITAR değişikliği, daha önce kaldırılan bu kısıtlamaların ardından Suriye'nin ABD savunma ticareti sistemindeki statüsünü de değiştirmiş oldu.
Şam-Washington ilişkilerinde yeni dönem
Washington'un kararı, Beşar Esed'in Aralık 2024'te devrilmesinin ardından ABD ile Suriye arasında gelişen ilişkilerin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Suriye'nin mevcut Devlet Başkanı Ahmed Şara, göreve gelmesinin ardından ABD ile ilişkilerin geliştirilmesine ve Esed döneminden kalan ekonomik yaptırımların kaldırılmasına öncelik verdi. Şam yönetimi, uzun yıllar süren savaşın ardından ekonomik toparlanmanın önündeki temel engeller arasında yaptırımları gösteriyor.
Trump yönetimi de 2025'ten itibaren Suriye'ye yönelik ekonomik kısıtlamaları aşamalı biçimde gevşetmeye başladı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 24 Ağustos 2026'da Suriye'nin “terörizme destek veren ülke” statüsünün kaldırıldığını açıkladı. Aynı kararla El Kaide bağlantılı eski Nusret Cephesi'nin, yani Heyet Tahriru'ş Şam'ın (HTŞ), ABD'nin Özel Olarak Belirlenmiş Küresel Teröristler listesindeki statüsü de kaldırıldı.
ABD yönetimi ayrıca şubat ayında, 2012'den bu yana kapalı olan Şam Büyükelçiliği'ni yeniden açmayı planladığını duyurmuştu.
ABD'nin ITAR listesindeki ülke sayısı yediye indi
Suriye'nin çıkarılmasıyla ABD'nin ITAR kapsamında savunma ihracatına yönelik kapsamlı ret politikasının uygulandığı ülke sayısı yedide kaldı.
Bu ülkeler Belarus, Çin, Küba, İran, Myanmar, Kuzey Kore ve Venezuela olarak sıralanıyor.
ABD'nin Suriye'ye yönelik yeni yaklaşımı, ekonomik yaptırımların gevşetilmesi, terör listelerindeki değişiklikler ve diplomatik ilişkilerin yeniden geliştirilmesiyle birlikte Şam yönetimiyle daha kapsamlı bir angajman sürecine işaret ediyor.
Ancak yeni düzenlemenin somut olarak hangi Amerikan silahlarının Suriye'ye satılmasına izin verileceği veya ilk lisansların ne zaman verileceği konusunda şu aşamada açıklanmış bir anlaşma bulunmuyor.
Kaynak: Mepa News