ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilerin güvenli geçişini sağlamayı amaçlayan “Özgürlük Projesi” (Project Freedom) girişimini geçici olarak durdurduğunu açıkladı.
Trump, bu adımın İran ile yürütülen müzakerelere alan açmak amacıyla atıldığını belirtirken, İran limanlarına yönelik deniz ablukasının süreceğini vurguladı.
Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, girişimi “kısa bir süreliğine” askıya aldığını ifade ederek, Pakistan ve diğer bazı ülkelerin talebi ile İran’a yönelik askeri operasyonlarda elde edilen ilerlemenin bu kararda etkili olduğunu söyledi. İran tarafı ise konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Ateşkes sürerken çelişkili mesajlar
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, daha önce yaptığı açıklamada İran’a yönelik “Destansı Öfke” (Epic Fury) operasyonunun tamamlandığını ve sürecin yeni bir aşamaya geçtiğini belirtmişti.
Rubio, kalıcı barış için İran’ın nükleer programına ilişkin talepleri kabul etmesi ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması gerektiğini söyledi.
Ancak Trump’ın “Özgürlük Projesi”ni askıya alma kararı, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ve diğer yetkililerin kısa süre önce yaptığı açıklamalarla kısmen çelişti.
Pentagon’da konuşan Hegseth, ABD’nin deniz yolunda güvenli bir koridor oluşturduğunu ve yüzlerce ticari geminin geçiş için beklediğini öne sürmüştü.
Bölgede gerilim sürüyor
ABD, Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişini sağlamak için askeri varlığını artırırken, bölgede zaman zaman çatışmalar yaşanmaya devam ediyor. ABD’li yetkililer, boğazdan geçişin “küresel ticaret için bir hizmet” olduğunu savunurken, İran’ın bu geçişleri kısıtlaması enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açtı.
Körfez’de mahsur kalan yüzlerce ticari gemi ve yaklaşık 23 bin mürettebatın beklediği belirtilirken, yalnızca sınırlı sayıda geminin ABD korumasında geçiş yapabildiği ifade ediliyor.
Birleşik Arap Emirlikleri ise ikinci gününde de İran’a ait olduğu iddia edilen füze ve insansız hava aracı saldırılarına maruz kaldığını açıkladı. Tahran yönetimi bu iddiaları reddetti.
Ekonomik etkiler ve diplomasi arayışı
İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolü ve ABD’nin deniz ablukası, küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiliyor. Petrol fiyatlarında yükseliş gözlenirken, uluslararası nakliye şirketleri bölgedeki riskler nedeniyle faaliyetlerini sınırlıyor.
ABD yönetimi, İran ile dolaylı temasların sürdüğünü ve diplomatik çözüm arayışının devam ettiğini belirtirken, taraflar arasındaki mesajların büyük ölçüde Pakistan aracılığıyla iletildiği ifade ediliyor.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise mevcut durumun ABD açısından sürdürülemez olduğunu belirterek, Tahran’ın henüz tam karşılık vermediğini söyledi.
Kaynak: Mepa News, Ajanslar