Etiyopya'nın kuzeyinde hükümet güçleri ile Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) ve müttefik silahlı gruplar arasındaki çatışmalar altıncı gününe girerken, Tigray güçlerinin komşu Afar bölgesinde üç kasabanın kontrolünü ele geçirdiği bildirildi.
Çatışmalar Tigray, Amhara ve Afar bölgelerine yayılırken, tarafların birbirlerini çatışmaları başlatmakla suçladığı belirtiliyor.
Tigray güçleri Afar'da ilerledi
Afar'daki iktidar partisinin başkanı Muhammed Hüseyin, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada Tigray güçlerinin bölgenin ikinci ve dördüncü idari bölgelerine girdiğini ve üç kasabanın kontrolünü ele geçirdiğini söyledi.
Hüseyin, Tigray güçlerinin kontrolüne geçen üç kentte binlerce sivilin mahsur kaldığını öne sürerek, TPLF'yi sivilleri "canlı kalkan" olarak kullanmakla suçladı. Afar yönetiminin başkanı, federal hükümete bölge halkının korunması konusunda sorumluluk üstlenmesi çağrısında bulunurken, Afar güçlerinin topraklarını savunmak için "tüm seçeneklerinin açık" olduğunu belirtti.
Al Jazeera'nin bölgedeki gelişmelere ilişkin aktardığı bilgilere göre çatışmalar Afar'da özellikle Abala çevresinde yoğunlaşırken, Tigray güçlerinin daha önce de bölgedeki bazı stratejik noktalara yöneldiği bildirilmişti.
Afar'ın Cibuti ve Eritre'ye komşu olması, çatışmaların bölgesel ticaret ve ulaşım hatlarına etkisine ilişkin endişeleri artırıyor.
Al Jazeera'nin Etiyopya büro şefi Muhammed Taha Tevkel'e göre Afar'daki çatışmalar yaklaşık 80-90 kilometrelik bir cephe hattına yayılmış durumda. Çatışmaların Tigray sınırındaki bölgelerde başladığı, ancak en şiddetli muharebelerin Afar'da yaşandığı belirtildi.
Abala'da kuşatma ve insani kriz endişesi
Nüfusu 50 binden fazla olan Abala kentinde çatışmaların sürmesi nedeniyle kuşatma koşullarının oluştuğu ve insani durumun daha da kötüleşmesinden endişe edildiği bildirildi.
Kuzey Etiyopya'daki çatışmaların yayılması iletişim altyapısını da etkiledi. İnternet izleme kuruluşu NetBlocks, Tigray ve çevresinde bir telekomünikasyon kesintisi tespit etti. Reuters ise Tigray'daki yönetimin özel operatör Safaricom ile devlet şirketi Ethio Telecom'dan bölgedeki telefon ve internet hizmetlerini kesmesini istediğini bildirdi.
İnternet kesintisinin, hükümet güçlerinin insansız hava araçlarından yararlanmasını zorlaştırmaya yönelik bir askeri tedbir olabileceği öne sürüldü. Bölgede yaşayanların ise iletişim hizmetlerinin yanı sıra bankacılık sistemlerine erişimin de sekteye uğramasından endişe ettiği aktarılıyor.
Etiyopya ordusundan dış destek suçlaması
Etiyopya Genelkurmay Başkanı Mareşal Berhanu Jula, cumartesi günü yaptığı açıklamada Tigray güçlerinin ülkeyi yeni bir savaşa sürüklemeye çalıştığını savundu.
Jula, silahlı grupların dış destek olmadan Etiyopya hükümetine karşı koyamayacağını öne sürerek, ordunun Tigray güçlerinin faaliyetlerine karşı "itidalli" hareket ettiğini söyledi.
Etiyopyalı general ayrıca "Tsimdo" ittifakının, geçmişte Eritre'nin Etiyopya'dan ayrılmasına katkıda bulunan güçlerin devamı olduğunu ileri sürdü. Etiyopya hükümeti daha önce de Eritre'yi TPLF ve müttefiklerine destek vermekle suçlamış, Eritre ise bu iddiaları reddetmişti.
Jula, Etiyopya Hava Kuvvetleri'nin hedef tespiti için dijital gözetleme teknolojilerinden yararlandığını ve operasyonlarda hassas hava saldırıları düzenlediğini belirtti.
TPLF ve altı silahlı grup ittifak kurdu
Çatışmalar, TPLF'nin aralarında Amhara Fano Ulusal Hareketi ve Oromo Kurtuluş Ordusu'nun (OLA) da bulunduğu altı silahlı grupla hükümeti devirmeyi amaçlayan yeni bir ittifak kurmasından günler sonra başladı.
"Etiyopya Halklarının Hayatta Kalma İttifakı" adı verilen oluşum, Başbakan Abiy Ahmed hükümetinin görevden uzaklaştırılması ve kapsayıcı bir geçiş hükümeti kurulması hedefini açıkladı. Ancak ittifaktaki grupların geçmişte birbirleriyle de çatışmış olması nedeniyle ortak askeri komuta ve siyasi hedeflerin ne ölçüde uygulanabileceği belirsizliğini koruyor.
TPLF ile Fano güçlerinin daha önce 2020-2022 Tigray Savaşı'nda farklı taraflarda yer almış olması, yeni ittifakın dikkat çeken unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
BM'den çatışmaların yayılması uyarısı
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, kuzey Etiyopya'daki güvenlik durumunun hızla kötüleşmesinden "ciddi endişe" duyduğunu açıkladı. BM, çatışmaların Tigray çevresinden komşu bölgelere yayılmasının yanı sıra insansız hava araçlarının kullanıldığına ve sivillerin zarar gördüğüne ilişkin haberlerden özellikle endişe duyulduğunu bildirdi.
Guterres tüm taraflara azami itidal çağrısında bulunurken, sivillerin korunmasını ve insani yardım kuruluşlarının ihtiyaç sahiplerine güvenli ve engelsiz şekilde ulaşabilmesini istedi. BM ayrıca tarafların Pretoria Anlaşması çerçevesinde yeniden diyaloğa dönmesi çağrısını yineledi.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk de 25 Eylül'de çatışmalardaki son tırmanış ve bunun siviller üzerindeki etkisinden ciddi endişe duyduğunu belirterek taraflara gerilimi acilen düşürme çağrısında bulundu.
2022 barış anlaşmasının geleceği tartışılıyor
TPLF, 1991'de iktidara gelmiş ve Abiy Ahmed'in 2018'de başbakan olmasına kadar yaklaşık otuz yıl boyunca Etiyopya siyasetinin merkezinde yer almıştı. Abiy'in iktidara gelmesiyle TPLF'nin federal yönetimdeki ağırlığı büyük ölçüde sona ermiş ve 2020'de başlayan savaş, 2022'de Pretoria Anlaşması'yla sona ermişti.
Yaklaşık iki yıl süren savaşta yaklaşık 600 bin kişinin öldüğü tahmin edilirken, anlaşma sonrasında bölgede kırılgan bir ateşkes dönemi başlamıştı. Ancak anlaşmanın bazı hükümlerinin tam olarak uygulanmadığı ve Tigray ile federal yönetim arasındaki gerilimin 2025'in sonlarından itibaren yeniden yükseldiği bildiriliyor.
Son çatışmaların ardından taraflar yeniden birbirlerini saldırıyı başlatmakla suçlarken, Tigray'daki gelişmelerin Amhara ve Afar'a yayılması, 2022'de sona eren savaşın daha geniş çaplı bir çatışmaya dönüşebileceği endişelerini artırıyor.
BM de çatışmaların genişlemesinin, önceki savaşlardan kalan insani ihtiyaçları daha da ağırlaştırabileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynak: Mepa News