Hamas, yaklaşık 20 yıldır Gazze Şeridi'nde fiili sivil yönetimi yürüten Hükümet Acil Durum Komitesi'ni resmen feshederek idari yetkileri teknokratlardan oluşan Ulusal Gazze Yönetim Komitesi'ne devretti.
Karar, uzun yıllardır abluka, iç siyasi bölünme ve savaşların gölgesinde yönetilen Gazze'de yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
Yeni komite, uluslararası destekli Gazze Barış Konseyi çatısı altında faaliyet gösterecek ve bölgedeki kamu hizmetlerinin yürütülmesinden sorumlu olacak.
Hamas'ın dönemi 2006 seçimleriyle başlamıştı
Hamas'ın Gazze'deki yönetim süreci, 26 Ocak 2006'da yapılan Filistin parlamento seçimlerinde büyük çoğunluğu elde etmesiyle başladı.
Hamas, 132 sandalyeli parlamentoda 76 milletvekili çıkarırken, El Fetih Hareketi 43 sandalyede kaldı. Seçimlere katılım oranı yaklaşık yüzde 78 oldu. Seçimlerin uluslararası gözlemciler tarafından meşru kabul edilmesine rağmen, Hamas'ın iktidara gelmesi Batılı ülkeler tarafından kabul görmedi. İsrail ise aynı yıl Gazze'ye yönelik ekonomik ve güvenlik ablukasını ağırlaştırdı.
Abluka ve iç çatışmalar
Haziran 2006'da Filistinli grupların İsrail askeri Gilad Şalit'i esir almasının ardından İsrail, Gazze üzerindeki baskıyı daha da artırdı. Haziran 2007'de Hamas ile El Fetih arasında yaşanan çatışmaların ardından Hamas Gazze'nin tam kontrolünü ele geçirdi.
Bunun üzerine Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ulusal birlik hükümetini feshederken, İsrail Gazze'ye kara, hava ve deniz ablukası uygulamaya başladı.
Sonraki yıllarda nüfusun yaklaşık yüzde 80'i insani yardımlara bağımlı hale gelirken, fabrikaların büyük bölümü kapandı ve on binlerce kişi işsiz kaldı.
2010 yılında Gazze ablukasını kırmayı amaçlayan Mavi Marmara filosuna İsrail'in düzenlediği baskın da ablukanın sona ermesini sağlayamadı.
Uzlaşma girişimleri sonuç vermedi
Hamas, 2014 yılında Gazze'nin idaresini yürütmek amacıyla idari bir komite kurdu.
2017'de uluslararası izolasyonu azaltmak amacıyla yeni siyasi belge yayınlayan Hamas, aynı yıl Mısır'ın arabuluculuğunda uzlaşı hükümetinin önünü açmak için bu komiteyi feshetti.
Ancak uzlaşma girişimlerinin başarısız olması üzerine 2018'de Hükümet Çalışmalarını Takip Komitesi kuruldu ve Gazze'deki kamu hizmetlerini yürütmeye başladı.
Hamas ayrıca 2021'de yapılması planlanan ancak iptal edilen Filistin genel seçimlerini destekledi, 2022'de ise Cezayir Uzlaşı Anlaşması'nı kabul etti.
Savaş yönetimi oluşturuldu
7 Ekim 2023'te başlayan savaşın ardından Hamas, hastaneler, barınma merkezleri, su hizmetleri ve enkaz kaldırma çalışmalarını koordine etmek amacıyla Hükümet Acil Durum Komitesi'ni oluşturdu.
Savaş boyunca İsrail, Hamas'ın askeri liderlerinin yanı sıra Gazze'deki sivil yönetim kadrolarını ve kamu altyapısını da hedef aldı.
Temmuz 2024'te Hamas lideri İsmail Heniyye Tahran'da düzenlenen suikastta hayatını kaybederken, Mart 2025'te Gazze'deki Hükümet Çalışmalarını Takip Komitesi Başkanı İsam ed Dalis de İsrail saldırısında yaşamını yitirdi.
Filistinli araştırmacı Muhammed el Aile, İsrail'in bu saldırılarla Gazze'de "idari boşluk" oluşturmayı ve bunun ardından uluslararası destekli alternatif yönetim modellerini gündeme getirmeyi amaçladığını savundu.
Yeni yönetim modeli
Ocak 2026'da ilan edilen ateşkes sonrasında ABD'nin desteklediği geçiş planı kapsamında Gazze Barış Konseyi ile birlikte Ulusal Gazze Yönetim Komitesi kuruldu.
Filistinli mühendis ve bürokrat Ali Şaas başkanlığındaki komitenin, Gazze'deki kamu yönetimini devralması kararlaştırıldı.
Hamas'a bağlı Hükümet Medya Ofisi, 6 Temmuz'da yaptığı açıklamayla Acil Durum Komitesi'nin resmen feshedildiğini ve tüm idari yetkilerin yeni komiteye devredildiğini duyurdu.
İsrail'den tepki
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, yönetim değişikliğini "aldatmaca" olarak nitelendirdi. Saar, Hamas'ın Lübnan'daki Hizbullah modelini uygulamaya çalıştığını, sivil yönetimi teknokratlara bırakırken askeri gücünü korumayı hedeflediğini öne sürdü.
45 bin kamu çalışanı görevine devam edecek
Geçiş planına göre sağlık, eğitim ve iç güvenlik başta olmak üzere kamu kurumlarında görev yapan yaklaşık 45 bin kamu çalışanı görevlerini sürdürecek.
Filistinli araştırmacı Muhammed el Aile, bu kadroların tasfiye edilmesinin Gazze'de kamu hizmetlerini felç edeceğini ve ciddi toplumsal sorunlara yol açacağını belirtti.
El Aile, yeni Ulusal Gazze Yönetim Komitesi'nin siyasi olmayan bir yapı olarak tanıtıldığını ancak ABD destekli siyasi bir süreç kapsamında oluşturulduğunu ifade ederek, komitenin başarısının Gazze'deki siyasi gruplar, aileler ve sivil toplumla uzlaşı temelinde ilişki kurabilmesine bağlı olduğunu söyledi.
Kaynak: Mepa News, Al Jazeera