Uluslararası Af Örgütü, Mali ordusu ile Rus askeri unsurlarının ortak operasyonlarında Arap, Tuareg ve Fulani topluluklarından sivillerin öldürüldüğünü, işkenceye maruz bırakıldığını ve cinsel şiddet dahil ağır insan hakları ihlallerinin yaşandığını bildirdi.
Örgüt, Wagner grubunun yerini Rusya'ya bağlı Afrika Kolordusu'nun almasına rağmen ihlallerin sona ermediğini ve sorumluların hesap vermediğini belirtti.
Örgütün tanık ve mağdur ifadelerine dayandırdığı rapora göre, Mali ordusu ile Wagner unsurlarının 2023-2025 yılları arasında gerçekleştirdiği ortak devriyeler sırasında sivillerin kasten öldürüldüğü yedi ayrı olay belgelendi. Bu olaylarda toplam 34 sivilin öldürüldüğü bildirildi.
Tanıklıklara göre bazı kurbanlar hayvanlarını otlatırken veya gözaltına alındıktan sonra infaz edildi. Bazı sivillerin boğazları kesildi, bazılarının cesetleri yakıldı ve bazı cenazeler parçalanarak tanınmaz hale getirildi. Örgüt, söz konusu olayların savaş suçu kapsamında değerlendirilmesini gerektirebilecek iddialar bulunduğuna dikkat çekti.
Askeri kamplarda işkence ve cinsel şiddet
Raporda, Léré ve Nampala askeri kamplarında tutulan kişilerin aylar boyunca gözaltında kaldığı, ailelerine haber verme veya hakim karşısına çıkarılma imkanından yoksun bırakıldığı belirtildi. Bazı kişilerin ise kaybolduğu bildirildi.
Hayatta kalanların ifadelerine göre işkence yöntemleri arasında kollardan asarak tutma, boğulma hissi verme, elektrik verme, tüfek dipçikleriyle ve demir çubuklarla dövme yer aldı.
Tutukluların aşağılayıcı ve sağlıksız koşullarda tutulduğu da aktarıldı.
Bazı mağdurlar, gözaltında cinsel şiddete uğradıklarını, kıyafetlerini çıkarmaya zorlandıklarını ve günlerce çıplak bırakıldıklarını anlattı.
Uluslararası Af Örgütü, en az beş kişinin işkence sonucu hayatını kaybettiğini bildirdi. Örgütün topladığı ifadelere göre Wagner unsurları, Mali'den çekilmeden önce bu uygulamaların çoğunu Mali silahlı kuvvetlerinin bilgisi dahilinde gerçekleştirdi.
Özellikle Moritanya sınırına yakın bölgelerde yaşayan Arap, Tuareg ve Fulani toplulukları, belgelenen ihlallerin başlıca mağdurları arasında yer aldı.
Rapora göre silahlı gruplara sempati duyduklarından şüphelenilen veya yalnızca çatışma bölgelerinde yaşayan siviller hedef alındı. Operasyonlar sırasında para, hayvan ve diğer mülklerin yağmalandığı, evlerin de tahrip edildiği bildirildi.
İnsansız hava aracı saldırılarında 23 kişi öldü
Uluslararası Af Örgütü'nün belgelediği ihlaller kara operasyonlarıyla sınırlı kalmadı. Raporda, Mart ve Kasım 2025'te İjdir ve Tangata bölgelerinde düzenlenen iki insansız hava aracı saldırısında toplam 23 sivilin öldüğü belirtildi.
Mart 2025'te İjdir bölgesinde haftalık pazarın kurulduğu sırada gerçekleştirilen ve önceden uyarı yapılmadığı belirtilen saldırıda 16 kişi hayatını kaybetti.
Kasım 2025'te ise Tangata bölgesinde bir gün önce düğün yapılan bir eve gece saatlerinde saldırı düzenlendi. Saldırıda yedi kişi öldü.
Örgüt, her iki noktada da savaşçıların veya askeri hedeflerin bulunduğuna dair görünür bir kanıta rastlamadığını bildirdi. Açıklamada, sivillerin ve sivil mülklerin kasten hedef alındığının kanıtlanması durumunda saldırıların savaş suçu teşkil edebileceği ifade edildi.
Wagner'in yerini Afrika Kolordusu aldı
Rusya'ya bağlı Afrika Kolordusu, Wagner grubunun Mali'deki görevlerini devralmak üzere 2025'in başında başlayan kademeli konuşlanmanın ardından Haziran 2025'te ülkede resmen faaliyet göstermeye başladı.
Rus makamlarına doğrudan bağlı olan yapı, Mali ordusuna destek sağlama görevini üstlendi.
Ancak Uluslararası Af Örgütü, askeri yapının değişmesinin önceki ihlallerle ilgili etkili bir hesap verebilirlik sürecini beraberinde getirmediğini vurguladı.
Raporda ayrıca İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (Human Rights Watch) Bompouri köyünde 10 Temmuz 2026'da yaşandığını bildirdiği bir olaya da yer verildi.
İddiaya göre çoğunlukla Fulani nüfusun yaşadığı bir mahalleden yaklaşık 80 erkek toplandı, dövüldü ve sorgulandı. Kaçmaya çalışan altı kişinin öldürüldüğü, üç kişinin ise infaz edildiği belirtildi.
Bu olayla ilgili iddialar, Uluslararası Af Örgütü'nün Wagner ve Mali ordusuna ilişkin daha önceki bulgularından ayrı olarak İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne atfedildi.
Uluslararası Af Örgütü'nden bağımsız soruşturma çağrısı
Uluslararası Af Örgütü'nün Sahel araştırmacısı Ousmane Diallo, Mali makamları ve çatışmanın tüm tarafları için sivillerin korunmasının öncelik olması gerektiğini söyledi.
Örgüt, askeri operasyonların ve gözaltı merkezlerinin denetime açılmasını, ihlal iddiaları hakkında bağımsız soruşturmalar yürütülmesini ve sorumluların yargı önüne çıkarılmasını istedi.
Açıklamada, mağdurların şikâyette bulunmaktan korkmasının ve askeri operasyonları eleştiren kişilerin baskıyla karşılaşmasının cezasızlık sorununu derinleştirdiği uyarısı yapıldı.
Kaynak: Mepa News