Irak İnsan Hakları Gözlemevi (IOHR), ülkede insan hakları ihlallerinde "tehlikeli bir tırmanış" yaşandığı ve mahkum ölümlerinde dramatik bir artış olduğu uyarısında bulundu.
Gözlemevi, 2025 yılında ülke genelindeki çeşitli cezaevleri ve gözaltı merkezlerinde en az 400 ölüm kaydedildiğini belirtti.
Bu açıklama, geçen hafta Güney Irak'taki Zikar vilayetinde bir tutuklunun öldüğünün duyurulmasının ardından geldi. Bu olaydan yalnızca günler önce Felluce'deki bir gözaltı merkezinde bir başka tutuklu hayatını kaybetmiş, yetkililer ölümün bilinmeyen koşullarda gerçekleştiğini açıklamıştı.
Grup, çarpıcı rakamın ağır aşırı kalabalık, tıbbi ihmal ve işkence iddialarından kaynaklandığını belirtiyor.
Kuruluştan yapılan açıklamada, can kaybı bilançosunun ülkede yaşanan "sessiz bir insani felaketi" yansıttığı ifade edildi. Açıklamada ayrıca cezaevlerindeki koşullara ilişkin şeffaflığın sınırlı olduğuna dikkat çekildi.
Gözlemevi açıklamasında, "Saha ekibimiz ve izleme ağlarımız tarafından elde edilen bilgiler, hayatını kaybeden 140 kişinin dosyasının ölüm nedeni ya da ölümlerinden önceki koşullara ilişkin hiçbir ayrıntı açıklanmadan kapatıldığını doğruluyor. Ailelerin de bilgiye ya da tıbbi raporlara erişimi olmadı" ifadelerine yer verdi.
Kuruluş, ölümlere ilişkin bilgi eksikliğinin "cezasızlık politikasını sürdürdüğünü" ve aynı zamanda "herhangi bir bağımsız denetimden ya da gerçek hesap verebilirlikten uzak şekilde gerçekleşen sistematik ihlaller konusunda kaygıları artırdığını" belirtti.
Gözlemevinin yaptığı araştırma, Irak'taki cezaevlerinin çoğunun ciddi biçimde aşırı kalabalık olduğunu, bazı cezaevlerinde kapasitenin yüzde 300 aşıldığını gösteriyor. Buna rağmen yetkililer yüksek oranda tutuklama yapmaya devam ediyor.
Irak İnsan Hakları Merkezi Başkanı Ali el Abadi, The New Arab'a yaptığı açıklamada, cezaevlerindeki ölümlerin artık münferit olaylar olmadığını söyledi.
El Abadi "Bunlar cezaevi sistemindeki yapısal bir kusurun ciddi göstergesi haline geldi. Ölümlerin birçoğu, gerçek tıbbi bakım ve kritik vakalara hızlı müdahale imkanı bulunsaydı, ayrıca mahkumların asgari haklarına saygı gösteren insani bir tutukluluk ortamı sağlansaydı önlenebilirdi" dedi.
Resmi raporlara göre Irak cezaevlerindeki tutuklu ve hükümlü sayısı yaklaşık 67 bin. Buna karşılık cezaevlerinin gerçek kapasitesi yaklaşık 25 bin.
Bazı durumlarda aşırı kalabalık, cilt enfeksiyonları ve solunum sorunlarının yayılmasına neden olurken, yetersiz beslenme de artıyor.
IOHR, güvenlik kurumlarına bağlı bazı gözaltı merkezlerinin de yeterli koşulları sağlamadığını vurguladı. Tutukluların bazı tanıklıklarında fiziksel ve psikolojik işkenceye maruz kaldıkları, tedavilerinin reddedildiği, avukatları ve aileleriyle iletişim kurmalarının engellendiği aktarıldı. Tutuklular ayrıca havalandırmanın sınırlı olduğu, temel ilaçların bulunmadığı dar alanlarda tutulduklarını söyledi.
IOHR verileri, sorgular sırasında zorla itiraf almak amacıyla işkence ve aşağılayıcı muamelenin yaygın hale geldiğini de ortaya koydu.
Hak örgütü, kaynaklarıyla yaptığı görüşmelere dayanarak elektrik verme, uzun süre askıda tutma, tıbbi tedaviden mahrum bırakma ve uykusuz bırakmanın mahkumlar arasında ölümlere ve kalıcı sakatlıklara yol açan nedenlerden bazıları olduğunu belirledi.
Kaynak: Mepa News