İran: ABD, Irak işgalinden ders çıkarmalı

ABD'nin İran'ın kimyasal ve biyolojik silah geliştirdiği yönündeki açıklamalarına tepki gösteren Tahran, suçlamaları 2003 Irak işgali öncesindeki kitle imha silahı iddialarına benzetti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Washington yönetiminin Tahran'ın kimyasal ve biyolojik silah geliştirdiği yönündeki suçlamalarının askeri müdahaleye zemin hazırlamayı amaçladığını savundu.

ABD'nin iddialarını 2003 Irak işgali öncesindeki kitle imha silahı suçlamalarına benzeten Bekayi, uluslararası kamuoyunu geçmişteki gelişmelerden ders çıkarmaya çağırdı.

İran, ABD yönetiminin Tahran'ın kimyasal ve biyolojik silah geliştirmeye çalıştığı yönündeki açıklamalarına tepki gösterdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Washington'ın suçlamalarının kamuoyunda korku oluşturmayı ve muhtemel bir askeri müdahaleyi meşrulaştırmayı amaçladığını ileri sürdü.

Bekayi, 19 Kasım'da X hesabından yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'a yönelik yeni suçlamalarının 2003 yılında Irak'ın kitle imha silahlarına sahip olduğu iddialarını hatırlattığını belirtti.

İranlı sözcü, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Dünya, 2003'ün feci derslerinden herhangi bir şey öğrendi mi, yoksa kamuoyunun bir kez daha büyük ölçekte aldatılmasına izin mi vereceğiz?”

Bekayi, ABD'nin iddialarının değişmesine rağmen temel söylemin aynı kaldığını savunarak Washington'un geçmişte Irak'a yönelik suçlamalarla uluslararası kamuoyunu savaşa hazırladığını öne sürdü.

ABD'nin yeni suçlamaları neye dayanıyor?

İran'ın açıklaması, ABD Başkanı Donald Trump'ın Tahran'ın kimyasal ve biyolojik silah geliştirmeye yöneldiğine ilişkin sözlerinin ardından geldi.

Trump, 19 Kasım'da Fox News'e verdiği röportajda İran'ın nükleer programının ABD saldırılarıyla geriletilmesinin ardından kimyasal ve biyolojik silah seçeneklerini değerlendirdiğini iddia etti. ABD Başkanı, İran'ın bu alanlarda çalışmalar yürüttüğüne ilişkin işaretler bulunduğunu ileri sürerken iddialarını destekleyen somut kanıtları kamuoyuyla paylaşmadı.

Tartışmanın bir diğer boyutunu CNN'in 16 Kasım tarihli haberi oluşturdu. ABD istihbaratından bilgi sahibi yedi yetkiliye dayandırılan haberde, İran'ın Washington'da Trump yönetiminin üst düzey yetkililerini hedef alabilecek bir kirli bomba veya kimyasal silah saldırısına yönelik seçenekleri değerlendirdiğine ilişkin istihbarat bulunduğu öne sürüldü.

Ancak CNN'in aktardığı ABD'li yetkililer, söz konusu planlamanın yakın zamanda gerçekleştirilecek bir saldırının göstergesi olmadığını, İran'ın olası seçenekleri değerlendirdiğine ilişkin bir istihbarat olarak ele alındığını belirtti.

Haberde, İran'ın böyle bir saldırıyı gerçekleştirebilecek operasyonel kapasiteye sahip olup olmadığı konusunda da ABD yetkilileri arasında görüş ayrılıkları bulunduğu aktarıldı.

Beyaz Saray Sözcüsü Lauren Bis, ABD'nin olası tehditleri takip ettiğini ancak o aşamada ülkeye yönelik güvenilir ve yakın bir tehdit bulunmadığını açıkladı. Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran kaynaklı yakın bir saldırı tehdidinin söz konusu olmadığını belirtti.

CNN'in haberinde ayrıca ABD istihbaratının İran'ın bölgedeki Amerikan askerlerini kimyasal silahlarla hedef alma ihtimaline ilişkin değerlendirmeler yürüttüğü iddiasına yer verildi. Ancak bu iddialar da bağımsız biçimde doğrulanmış değil.

Kirli bomba ile kimyasal ve biyolojik silahlar arasındaki fark

ABD'nin açıklamalarında kullanılan kavramlar arasında önemli teknik farklılıklar bulunuyor.

Kirli bomba, radyoaktif maddelerin konvansiyonel bir patlayıcı aracılığıyla çevreye yayılmasını amaçlayan bir düzenek olarak tanımlanıyor. Nükleer bomba gibi zincirleme nükleer reaksiyon oluşturmaz. Başlıca etkisi patlama, radyoaktif kirlenme ve toplumda korku oluşturma potansiyelidir.

Kimyasal silahlar zehirli kimyasal maddeler aracılığıyla insanları öldürmek veya etkisiz hale getirmek için kullanılırken, biyolojik silahlar hastalık yapıcı mikroorganizmaları veya toksinleri silah olarak kullanmayı amaçlıyor.

Bu nedenle İran'ın kirli bomba geliştirmeye yönelik bir plan yaptığı iddiası ile kimyasal veya biyolojik silah programı yürüttüğü iddiası aynı şey değil. ABD kaynaklı haberlerde bu farklı senaryoların birlikte gündeme getirilmesi, iddiaların kapsamının ve dayanaklarının ayrı ayrı değerlendirilmesini gerektiriyor.

2003 Irak işgali öncesinde de kitle imha silahları gündeme getirilmişti

İran'ın 2003 Irak işgaline yaptığı gönderme, ABD'nin geçmişte kitle imha silahlarına ilişkin istihbaratı nasıl kullandığına dayanıyor.

ABD Başkanı George W. Bush yönetimi, Saddam Hüseyin liderliğindeki Irak'ın kimyasal ve biyolojik silah stoklarına sahip olduğunu, nükleer silah geliştirmeye çalıştığını ve uluslararası güvenlik açısından yakın tehdit oluşturduğunu savunmuştu.

Dönemin ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, 5 Şubat 2003'te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde yaptığı sunumda Irak'ın kitle imha silahlarına sahip olduğuna ilişkin istihbaratları açıklamıştı.

Powell, Irak'ın biyolojik silah üretimi için kullandığı öne sürülen mobil laboratuvarlardan uydu görüntülerine ve kimyasal silah kapasitesine ilişkin iddialara kadar çeşitli unsurları gündeme getirmişti.

ABD ve İngiltere öncülüğündeki koalisyon güçleri, 20 Mart 2003'te Irak'ı işgal etti. Ancak işgalin ardından yürütülen kapsamlı incelemelerde, savaş öncesinde iddia edilen aktif kitle imha silahı stokları ve programları bulunamadı.

Irak Araştırma Grubu'nun 2004 tarihli Duelfer Raporu, Saddam Hüseyin yönetiminin 1990'ların başında kimyasal ve biyolojik silah programlarını sona erdirdiğini ve savaş öncesinde iddia edilen silah stoklarının mevcut olmadığını ortaya koydu. ABD Senatosu İstihbarat Komitesi de savaş öncesi istihbarat değerlendirmelerinin önemli ölçüde hatalı olduğunu belirledi.

Irak'ın işgali, yüz binlerce insanın hayatını kaybettiği, milyonlarca kişinin yerinden edildiği ve ülkenin siyasi ve güvenlik yapısının büyük ölçüde değiştiği uzun süreli bir istikrarsızlık dönemine yol açtı.

Bu nedenle 2003 Irak örneği, kitle imha silahlarına ilişkin istihbaratın askeri müdahaleyi meşrulaştırmak için kullanılması ve bu iddiaların sonradan doğrulanamaması bakımından uluslararası siyasette önemli bir tartışma konusu olmaya devam ediyor.

İran'ın kimyasal ve biyolojik silah geçmişi

Öte yandan ABD'nin İran'a yönelik suçlamaları tamamen yeni değil. Washington yönetimi, uzun yıllardır İran'ın kimyasal ve biyolojik silah geliştirme potansiyeli taşıdığını ve bazı araştırmalarının askeri amaçlarla kullanılabileceğini ileri sürüyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Kimyasal Silahlar Sözleşmesi'ne uyuma ilişkin raporlarında, İran'ın kimyasal silah faaliyetleri ve bazı kimyasalların askeri amaçlarla kullanılabileceğine ilişkin kaygılara yer veriliyor. ABD, İran'ın geçmişte kimyasal silah üretimi ve transferlerine ilişkin yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediğini de savunuyor.

Silahların Kontrolü ve Silahsızlanma Derneği'nin İran profiline ilişkin değerlendirmesinde de ABD istihbaratının İran'ın biyolojik ve kimyasal ajanlar üzerindeki araştırmalarına ilişkin şüphelerine yer veriliyor. Bununla birlikte çift kullanımlı teknolojiler alanındaki bilimsel ve endüstriyel çalışmaların varlığı, tek başına operasyonel bir kimyasal veya biyolojik silah programının kanıtı olarak değerlendirilemiyor.

İran ise kimyasal silah kullanımına karşı olduğunu ve bu tür silahlar geliştirdiği yönündeki suçlamaları reddediyor. Tahran yönetimi, 1980-1988 İran-Irak Savaşı sırasında Irak'ın kimyasal silah saldırılarının hedefi olmuştu. İranlı yetkililer, bu tecrübeyi kimyasal silahların kullanımına karşı çıkmalarının temel gerekçelerinden biri olarak gösteriyor.

İran, hem Biyolojik Silahlar Sözleşmesi'ne hem de Kimyasal Silahlar Sözleşmesi'ne taraf ülkeler arasında bulunuyor. Bu sözleşmeler, taraf devletlere biyolojik ve kimyasal silahları geliştirmeme, üretmeme ve bulundurmama yükümlülüğü getiriyor.

Washington ve Tahran arasında tırmanan suçlamalar

ABD'nin İran'ın kimyasal ve biyolojik silah geliştirdiğine ilişkin açıklamaları, iki ülke arasında devam eden askeri ve siyasi gerilimin yeni bir boyutunu oluşturuyor.

Washington yönetimi, İran'ın nükleer programını ve bölgesel askeri faaliyetlerini uzun süredir ulusal güvenlik tehdidi olarak değerlendiriyor. Tahran ise ABD'nin bu gerekçelerle İran üzerindeki askeri ve ekonomik baskıyı artırmaya çalıştığını savunuyor.

Son açıklamalar, nükleer program üzerinden yürütülen tartışmaların kimyasal ve biyolojik silah iddialarına doğru genişlediğini gösteriyor. Ancak mevcut bilgiler, İran'ın ABD'ye yönelik yakın bir kimyasal veya biyolojik saldırı hazırlığında olduğunu kesin biçimde ortaya koymuyor.

Bekayi'nin 2003 Irak işgaline yaptığı gönderme de bu noktada önem taşıyor. İran, ABD'nin yeni suçlamalarını geçmişte Irak'a yönelik müdahaleye zemin hazırlayan söylemin tekrarı olarak değerlendirirken, Washington'un iddialarının bağımsız biçimde doğrulanması ve somut kanıtlarla desteklenmesi gerektiği yönündeki tartışma yeniden gündeme geliyor.

Kaynak: Mepa News

Yorum Yap
UYARI: Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Mepa News, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Her bir yorum 600 karakterle (boşluklu) sınırlıdır.
Yorumlar (1)
Yükleniyor ...
Yükleme hatalı.

Haberler Haberleri