İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile müzakerelere açık olduklarını ancak geçmişte varılan anlaşmaların ihlal edilmesi ve müzakerelerin ardından askeri operasyonlar düzenlenmesi nedeniyle Washington'a güvenmediklerini söyledi.
New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu temasları sırasında Al Jazeera'ya konuşan Pezeşkiyan, İran ile ABD arasındaki dolaylı temasların Katar ve Pakistan gibi arabulucular üzerinden sürdüğünü belirtti.
Tarafların müzakereler için bir çerçeve üzerinde anlayışa vardığını söyleyen Pezeşkiyan, Washington'a bu çerçeve içerisinde müzakere etmeye hazır olup olmadığını açıkça ortaya koyma çağrısında bulundu.
Pezeşkiyan, İran'ın önceki müzakerelerden elde edilen tecrübeler nedeniyle ABD ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın uygulanacağından emin olmak istediğini belirtti. Al Jazeera'ye göre İran'ın son önerisi, ABD'nin deniz ablukasını kaldırması, petrol yaptırımlarını gevşetmesi ve bölgesel ateşkesi kabul etmesi karşılığında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngörüyor.
Pezeşkiyan: Hürmüz Boğazı ticarete açılabilir
İran Cumhurbaşkanı, Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamaların İran tarafından başlatılmadığını savundu.
Pezeşkiyan, anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesi halinde boğazın ticari gemilere açık kalabileceğini söyledi. Ancak Hürmüz Boğazı'nın bölgesel çatışmalarda kullanılmak üzere silah ve askeri teçhizat taşınmasında kullanılmaması gerektiğini ifade etti.
İran daha önce ABD'nin askeri baskıyı azaltması ve İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması halinde Hürmüz'ü yedi gün içinde yeniden açabileceğini açıklamıştı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, önerinin uygulanmasının ilk aşamalarının dört-beş gün süreceğini, altıncı günde Hürmüz'ün açılmasını ve yedinci günde nihai müzakerelerin başlamasını öngördüklerini söylemişti.
Ancak ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın yedi günlük yol haritasını reddettiğini açıkladı. İran ise Washington'dan resmi yanıt beklediğini bildirdi.
"Körfez ülkeleri kendi güvenliğini sağlayabilir"
Pezeşkiyan, bölgesel güvenliğin sağlanması için dışarıdan bir garantöre ihtiyaç olmadığını savundu.
Körfez'deki Arap ve Müslüman ülkelerin kendi aralarında işbirliği yaparak bölgenin güvenliğini sağlayabileceğini belirten Pezeşkiyan, İran'ın Müslüman ülkelerle ilişkilerini "kardeşçe" olarak nitelendirdi.
İran'ın bölgesel anlaşmazlıkların çözümüne katkı sunmaya hazır olduğunu belirten Pezeşkiyan, Suudi Arabistan ile Yemen arasındaki sorunların da diyalog yoluyla çözülebileceğini söyledi.
İran Cumhurbaşkanı, bölge ülkelerinin kendi aralarındaki sorunları çözmesi halinde dış güçlerin bölgedeki ayrışmalardan yararlanmasının önüne geçilebileceğini savundu.
İran'dan Suudi Arabistan ve Yemen'e diyalog çağrısı
Pezeşkiyan, İran'ın Suudi Arabistan ile Yemen arasındaki anlaşmazlığın çözümüne yardımcı olmaya hazır olduğunu söyledi.
İran'ın bölgedeki ülkelerle karşı karşıya gelmek istemediğini belirten Pezeşkiyan, Körfez ülkelerinin barış içinde yaşaması, ekonomilerini geliştirmesi ve güvenlik alanında işbirliği yapması gerektiğini ifade etti.
İran Cumhurbaşkanı ayrıca Suudi Arabistan ve Mekke'nin Müslüman dünyasının birlik ve dayanışmasının merkezi ve sembolü haline gelebileceğini söyledi.
Pezeşkiyan: Husilerle birlikte savaşmıyoruz
Yemen'deki savaş konusunda İran'ın Husilerle birlikte hareket etmediğini belirten Pezeşkiyan, Tahran'ın yaklaşımının "haksızlığa uğrayan insanlara sempati" temelinde olduğunu söyledi.
İran Cumhurbaşkanı, ülkesinin Suudi Arabistan ve Yemen arasındaki anlaşmazlığın çözümüne katkıda bulunmaya hazır olduğunu yineledi.
Pezeşkiyan'ın açıklaması, Tahran'ın Husilerle ilişkileri konusunda İran'ın doğrudan askeri olarak müdahil olduğu yönündeki suçlamaları reddeden çizgiyle örtüşüyor.
"Yaptırımlar İran'ı teslim olmaya zorlayamaz"
İran'ın ekonomik durumuna da değinen Pezeşkiyan, ABD yaptırımlarının ülkeye ciddi ekonomik zorluklar yaşattığını kabul etti ancak yaptırımların İran'ı teslim olmaya zorlayamayacağını söyledi.
İran'ın mevcut sorunların üstesinden geleceğini belirten Pezeşkiyan, mevcut ticaret ve ulaşım kanallarının engellenmesi halinde alternatif güzergahlar bulacaklarını veya oluşturacaklarını ifade etti.
Çin ve Rusya ile ilişkilere de değinen Pezeşkiyan, her iki ülkenin İran'a siyasi destek verdiğini ve Tahran'ın bu ülkelerle ekonomik ilişkilerini sürdürdüğünü söyledi.
Suriye konusu: "Yeni yönetimle henüz ilişki kuramadık"
Pezeşkiyan, İran'ın Suriye'deki yeni yönetimle ilişkilerinin henüz sınırlı olduğunu belirtti.
İran Cumhurbaşkanı, yeni Suriye yönetimiyle henüz ilişkileri geliştiremediklerini belirterek bunun gerekçesini yönetimin ortaya koyduğu "bakış açısına" bağladı.
Pezeşkiyan, Şam yönetiminin "İslam, din, adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun hareket etmesini umduklarını" söyledi.
İran Cumhurbaşkanı, İslam'ın ve Hz. Muhammed'in sünnetinin farklı etnik köken veya milliyetler arasında ayrım yapmadığını savunarak, "Allah'ın dinine ve Peygamber'in sünnetine uygun hareket edersek sorun kalmaz" ifadelerini kullandı.
Pezeşkiyan ayrıca Hz. Muhammed'in sünnetinin herkesi kardeş olarak gördüğünü ve etnik ya da ulusal kimlikler arasında ayrım yapmadığını söyledi.
İran ile Suriye arasındaki ilişkiler, Beşar Esed'in devrilmesinin ardından yeni bir döneme girmişti. Tahran, Esed rejiminin en önemli bölgesel destekçilerinden biri olmasına rağmen yeni Şam yönetimiyle ilişkilerinde önceki döneme kıyasla daha sınırlı bir pozisyonda bulunuyor.
"İran terörizmin kurbanı"
Pezeşkiyan, İran'ın "terörizmin kurbanı" olduğunu savunarak ülkenin üst düzey yetkilileri, komutanları, bilim insanları ve sivillerine yönelik saldırılara dikkat çekti.
Uluslararası ilişkilerde çifte standart uygulandığını öne süren Pezeşkiyan, ülkelerin topraklarının veya hava sahalarının başka ülkelere yönelik saldırılar için kullanılmasına izin vermemesi gerektiğini söyledi.
İran'ın komşularıyla çatışma arayışında olmadığını vurgulayan Pezeşkiyan, bölge ülkelerinin sorunlarını dış güçlerin müdahalesi olmadan çözmesi gerektiğini ifade etti.
Trump'la görüşme sorusuna güven vurgusu
ABD Başkanı Donald Trump ile olası bir görüşme konusunda da değerlendirmede bulunan Pezeşkiyan, anlaşmaların uygulanacağına ilişkin güven bulunmadığı sürece müzakerenin anlamının sorgulanması gerektiğini söyledi.
İran'ın savaş istemediğini ancak saldırıya uğraması halinde karşılık vereceğini belirten Pezeşkiyan, Tahran'ın bölge ülkelerinin barış içinde yaşamasını ve ekonomik kalkınmaya odaklanmasını istediğini ifade etti.
İran ile ABD arasındaki diplomatik temaslar, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve çatışmaların sona erdirilmesine ilişkin öneriler üzerinden sürüyor. Katar ve Pakistan iki ülke arasında mesajların iletilmesinde arabulucu rolü üstleniyor.
Filistin ve Gazze
Pezeşkiyan, Filistin ve Gazze konusundaki İran politikasının "mazlumlara destek" ve sivillere yönelik saldırılara karşı çıkma temelinde şekillendiğini söyledi.
İran Cumhurbaşkanı, Müslüman ülkeler arasında daha güçlü bir birlik ve işbirliği kurulması gerektiğini savunarak bölgesel anlaşmazlıkların dış aktörlerin müdahalesine açık hale gelmemesi gerektiğini belirtti.
İran kurumları arasında görüş ayrılığı iddiasını reddetti
Pezeşkiyan, İran'ın siyasi ve askeri kurumları arasında müzakereler veya ülkenin temel politikaları konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunduğu yönündeki iddiaları da reddetti.
Devlet kurumlarının müzakereler ve ulusal politikalar konusunda koordinasyon içerisinde hareket ettiğini söyleyen Pezeşkiyan, İran siyasi sisteminde politika belirleme, yasama ve yürütme sorumluluklarının birbirinden ayrıldığını ancak kurumlar arasında koordinasyon bulunduğunu ifade etti.
Kaynak: Mepa News