ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonların Washington’a maliyeti giderek daha fazla tartışma konusu oluyor.
ABD medyasında yer alan haberlere göre İran’a karşı yürütülen askeri operasyonların maliyeti günlük yaklaşık 1 milyar dolar seviyesinde olabilir. Bazı Kongre kaynakları ise Pentagon’un savaş için günde yaklaşık 2 milyar dolar harcadığından endişe edildiğini belirtiyor.
New York Times’ın haberine göre Pentagon yetkilileri Kongre’ye savaşın ilk haftasında ABD’ye yaklaşık 6 milyar dolara mal olduğunu bildirdi.
ABD Temsilciler Meclisi Azınlık Lideri Hakeem Jeffries, Başkan Donald Trump’ın ülkeyi Orta Doğu’da yeni ve uzun sürebilecek bir çatışmaya sürüklediğini söyledi.
Jeffries, “Amerika’yı bir başka sonsuz Orta Doğu savaşına sürüklüyor ve İran’ı bombalamak için milyarlarca dolar harcıyor” dedi. Jeffries ayrıca hükümetin savaş için milyarlarca dolar bulabildiğini ancak sağlık hizmetleri, konut ve gıda fiyatlarının düşürülmesi gibi iç politikada kaynak ayıramadığını savundu.
ABD Savunma Bakanlığı ise savaşın maliyetine ilişkin resmi bir tahmin açıklamış değil.
ABD Temsilciler Meclisi Bütçe Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Brendan Boyle ise Kongre Bütçe Ofisi’nden (CBO) savaşın gerçek maliyetinin ayrıntılı şekilde analiz edilmesini istedi.
Boyle, 5 Mart tarihli mektubunda savaşın operasyonel, lojistik ve sürdürülebilirlik maliyetlerinin yanı sıra diplomatik faaliyetler ve dış yardım gibi dolaylı maliyetlerin de hesaplanmasını talep etti.
Ayrıca ABD’nin İran savaşı nedeniyle başka bölgelerdeki askeri kapasitesinin nasıl etkileneceğinin de incelenmesini istedi.
Boyle, örnek olarak ABD’nin Tayvan yakınlarındaki bir uçak gemisini İran kıyılarına kaydırmasının Çin’e karşı olası bir kriz durumunda yaratabileceği “fırsat maliyetlerinin” analiz edilmesini talep etti.
Uzmanlara göre savaşın yüksek maliyetinin başlıca nedenlerinden biri kullanılan gelişmiş askeri ekipman ve mühimmat.
ABD’nin İran’dan gelen füzeleri engellemek için kullandığı önleyici füzelerin her birinin maliyetinin milyonlarca dolar olduğu belirtiliyor.
ABD yönetiminin politikalarının mali etkilerini analiz eden Penn Wharton Budget Model direktörü Kent Smetters, savaşın ilk günlerinde günlük maliyetin yaklaşık 2 milyar dolara ulaşabileceğini ancak daha sonra bunun yaklaşık 800 milyon dolar seviyesine düşebileceğini söyledi.
İngiliz güvenlik ve risk danışmanı John Phillips de savaşın ortalama maliyetinin günlük yaklaşık 1 milyar dolar civarında olduğunu ancak bazı günlerde bunun daha da yükselebileceğini ifade etti.
Washington merkezli düşünce kuruluşu Center for Strategic and International Studies’in (CSIS) analizine göre ABD savaşın ilk 100 saatinde yaklaşık 3,7 milyar dolar harcadı. Bu harcamanın büyük bölümünün mühimmat kullanımından kaynaklandığı belirtildi.
Rapora göre ABD savaşın ilk 100 saatinde 2 binden fazla mühimmat kullandı ve bu mühimmatların yeniden stoklanmasının yaklaşık 3,1 milyar dolara mal olabileceği hesaplanıyor.
Analistler ayrıca ABD’nin Şubat ayından bu yana Orta Doğu’ya büyük bir askeri yığınak yaptığını belirtiyor.
Açık kaynak istihbarat analizlerine göre ABD bölgeye 120’den fazla savaş uçağı konuşlandırdı. Bunlar arasında F-35 ve F-22 savaş uçakları, F-15 ve F-16 jetleri ile AWACS erken uyarı uçakları da bulunuyor.
ABD ayrıca bölgede iki uçak gemisi görev grubunu konuşlandırmış durumda. Uzmanlara göre savaşın toplam maliyeti uzun vadede daha da artabilir.
Smetters, savaşın ABD vergi mükelleflerine toplamda yaklaşık 65 milyar dolara mal olabileceğini tahmin ediyor.
ABD Savunma Bakanlığı’nın ise savaşta kullanılan Tomahawk ve Patriot füzeleri ile THAAD önleyici sistemlerinin yerine yenilerini almak için Kongre’den yaklaşık 50 milyar dolarlık ek bütçe talep etmeye hazırlandığı bildiriliyor.
Analistler, savaşın maliyetinin ABD’de yaklaşan ara seçimler öncesinde siyasi tartışmaları daha da artırabileceğini belirtiyor.
Bazı uzmanlar ise savaşın finansal maliyetinden ziyade mühimmat stoklarının tükenmesinin daha büyük bir sorun haline gelebileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynak: Mepa News, Al Jazeera