İran Meclis Başkanı ve ABD ile yürütülen müzakerelerde Tahran heyetine başkanlık eden Muhammed Bakır Kalibaf, Washington yönetiminden yedi maddelik taleplerine ilişkin resmi yanıt beklediklerini belirterek, bu şartların karşılanmasının Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve müzakerelerin başlaması için gerekli olduğunu söyledi.
El Cezire Arapça servisine konuşan Kalibaf, İran'ın taleplerini Katar aracılığıyla ABD'ye ilettiğini, ancak Washington'dan henüz resmî ve açık bir yanıt gelmediğini ifade etti. Kalibaf, "Top artık Amerikalıların sahasında. Karar vermeleri ve bunu açıklamaları gerekiyor" dedi.
İranlı yetkili, taleplerin ABD ile Pakistan'ın başkenti İslamabad'da üzerinde uzlaşıldığını belirttiği mutabakat zaptının bir parçası olduğunu söyledi. Bu şartların yerine getirilmesini, esas müzakerelere geçilmeden önce güvenin yeniden tesis edilmesi açısından gerekli gördüklerini kaydetti.
Tahran'ın yedi şartı
Kalibaf'ın açıklamalarına göre İran'ın ABD'ye ilettiği talepler arasında deniz ablukasının ve petrol yaptırımlarının kaldırılması, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması, "direniş cephesi" dahil bütün cephelerde savaşın sona erdirilmesi ve İran'la savaşın yalnızca ateşkesle değil, resmen sona erdiğinin ilan edilmesi bulunuyor.
Tahran ayrıca ABD'nin İran'ın iç işlerine müdahale etmemesini talep ediyor. Kalibaf, bu şartların yerine getirilmesinin iki ülke arasında kapsamlı müzakerelere başlanabilmesi için ön koşul olduğunu belirtti.
Arabulucuların girişimleri sonucunda ABD'ye yanıt vermesi için tanınan sürenin yedi günden iki güne indirildiğini söyleyen Kalibaf, İran müzakere heyetinin başkanlığını sürdürdüğünü ve heyetin yapısında herhangi bir değişiklik olmadığını ifade etti.
Müzakerelerin, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi bünyesinde oluşturulan altı kişilik bir komite tarafından yürütüldüğünü belirten Kalibaf, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin de bu yapıda yer aldığını söyledi.
İranlı yetkili, anlaşmaya varılmasının önündeki temel engelin ABD'ye duyulan güvensizlik ve Washington'ın aşırı taleplerde bulunması olduğunu savundu. Bununla birlikte ABD'nin daha önce üzerinde uzlaşılan taahhütlere bağlı kalması halinde anlaşma sağlanabileceğini belirtti.
Hürmüz Boğazı'nın statüsü değişebilir
Kalibaf, Hürmüz Boğazı'nın savaş öncesindeki durumuna dönmeyeceğini de söyledi. İran ile Umman arasında stratejik su yolunun yönetimi ve geçiş düzenlemeleri konusunda bir anlayışa varıldığını ileri süren Kalibaf, bunun Tahran'ın yedi maddelik önerisinin bir parçası olduğunu belirtti.
Boğazdaki geçiş düzenlemelerinin kıyıdaş ülkelerin yetki alanında olduğunu savunan Kalibaf, uluslararası sularda serbest geçiş yaklaşımının Hürmüz Boğazı için geçerli olmadığını ileri sürdü.
Bu açıklamalar, İran'ın savaş sonrasında Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği üzerinde daha fazla söz sahibi olmayı hedeflediğine işaret ediyor. Ancak İran ve Umman arasında söz konusu düzenlemelerin kapsamı, hukuki dayanağı ve uygulama biçimine ilişkin ayrıntılar henüz netleşmiş değil.
Yeni saldırı uyarısı
Askeri gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Kalibaf, ABD'nin İran'a yönelik saldırılarda hesap hatası yaptığını ve hedeflerine ulaşamadığını iddia etti.
ABD Başkanı Donald Trump'ın yeni bir askeri saldırı kararı alması halinde yeniden başarısız olacağını savunan Kalibaf, böyle bir adımın Trump üzerindeki siyasi baskıyı artırabileceğini ve ABD Kongresi'nde hesap verme sürecini gündeme getirebileceğini öne sürdü.
Kalibaf, ABD'li yetkililerin Moskova ziyareti sırasında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'den Tahran ile doğrudan müzakerelerin başlatılması için arabuluculuk yapmasını istediklerini de iddia etti.
İran'ın savunma kapasitesini güçlendirdiğini ve silahlı kuvvetlerini yeniden organize ettiğini belirten Kalibaf, ABD veya İsrail'in yeni bir saldırı düzenlemesi halinde karşılık vereceklerini söyledi.
İran'ın "ne savaş ne barış" olarak tanımladığı belirsizlik ortamında yıpratılmasına izin vermeyeceğini ifade eden Kalibaf, bu durumdan çıkışın yalnızca müzakereler yoluyla değil, sürdürülebilir bir caydırıcılık kapasitesi oluşturulmasıyla da mümkün olduğunu savundu.
Abluka ve ekonomik baskı suçlaması
Kalibaf, ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının İran'a gıda, ticaret ve sağlık hizmetlerinin ulaşmasını engellediğini ileri sürdü. Tahran'ın baskılara karşı direnmeyi sürdüreceğini belirten İran Meclis Başkanı, ülkesinin ekonomik ve toplumsal açıdan yıpratılmasına izin vermeyeceklerini söyledi.
Kalibaf'ın açıklamaları, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve ABD-İran müzakerelerinin başlaması konularının birbirine bağlandığını ortaya koyuyor.
Tahran, taleplerinin karşılanmasını müzakerelerin ön şartı olarak sunarken Washington'dan gelecek resmi yanıtı bekliyor.
Kaynak: Mepa News