İran, ABD ve İsrail’in başlattığı saldırıların ardından tırmanan savaşın küresel enerji piyasalarında büyük bir şoka yol açabileceğini belirterek petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara kadar çıkabileceği uyarısında bulundu.
Çarşamba günü İran güçlerinin Körfez’de ticari gemilere ateş açtığı bildirilirken, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) fiyatları dengelemek için stratejik rezervlerden devasa bir petrol salımı önerdi.
Yaklaşık iki hafta önce başlayan savaşın Lübnan’a da yayılmasıyla can kaybının çoğu İranlı ve Lübnanlı olmak üzere yaklaşık 2 bine ulaştığı belirtiliyor. Çatışmalar küresel enerji piyasalarını ve deniz taşımacılığını ciddi şekilde sarsmış durumda.
İran Devrim Muhafızları, emirlerine uymayan gemilere ateş açıldığını duyururken Körfez sularında üç ticari geminin vurulduğu bildirildi. Savaşın başlangıcından bu yana hasar gören ticari gemi sayısının 14’e yükseldiği ifade ediliyor.
Tayland bayraklı bir yük gemisinde yangın çıkarken mürettebat tahliye edildi; üç kişinin kayıp olduğu bildirildi.
Hürmüz Boğazı’nda ise güvenli geçiş halen sağlanamıyor. Dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği bu kritik su yolunun fiilen bloke olması arz endişelerini artırıyor. ABD kaynakları, İran’ın boğaza mayın döşediğini öne sürerken Washington tankerleri eskort etme seçeneğini değerlendiriyor.
İranlı yetkililer, bölgedeki güvenliğin bozulmasının petrol fiyatlarını doğrudan etkileyeceğini vurguladı. İran ordu sözcülerinden İbrahim Zülfikari, Washington’a hitaben “Bölgeyi istikrarsızlaştırdınız, petrolün 200 dolar olmasına hazır olun” dedi.
Uluslararası Enerji Ajansı, fiyatları kontrol altına almak için küresel stratejik rezervlerden 400 milyon varil petrol salınmasını önerdi. Bu miktar tarihteki en büyük müdahale olarak değerlendiriliyor. Ancak uzmanlar, bu rezervlerin Hürmüz üzerinden geçen arzın yalnızca küçük bir bölümünü karşılayabileceğine dikkat çekiyor.
Petrol fiyatları hafta başında varil başına yaklaşık 120 dolara kadar yükseldikten sonra gerilese de, tedarik kesintisi korkularının yeniden artmasıyla Çarşamba günü yeniden yükselişe geçti. Artan enerji maliyetleri dünya ekonomisi için en büyük risklerden biri olarak görülüyor.
ABD ve İsrailli yetkililer operasyonun İran’ın nükleer programını ve bölge dışına güç projeksiyonu kapasitesini ortadan kaldırmayı hedeflediğini belirtirken, İsrail Savunma Bakanı Israel Katz operasyonun “tüm hedeflere ulaşılana kadar zaman sınırı olmadan süreceğini” söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump ise İran’da vurulacak “neredeyse hiçbir hedef kalmadığını” savunarak operasyonun kısa sürede sona erebileceğini ifade etti.
Öte yandan İran, limanlar veya deniz üslerinin hedef alınması halinde bölgedeki ekonomik merkezlerin “meşru hedef” sayılacağını açıkladı. Bu durum, enerji altyapısı ve ticaret hatlarına yönelik yeni saldırı riskini artırıyor.
Tahran’da ise gece bombardımanlarının ardından yüz binlerce kişinin kırsal bölgelere kaçtığı, şehirde petrol yangınlarından kaynaklanan yoğun dumanın hava kirliliğini artırdığı bildiriliyor. Buna rağmen İran yönetimi savaşın ekonomik ve askeri baskısına rağmen geri adım atmayacağını vurguluyor.
Kaynak: Mepa News, Ajanslar