ABD, pazar günü Larak Adası'na saldırı düzenledi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırının İran Devrim Muhafızları'nın Hürmüz Boğazı'na deniz mayınları yerleştirmeye hazırlandığı iddiası üzerine gerçekleştirilen önleyici bir operasyon olduğunu açıkladı.
Larak, 400'ün biraz üzerinde nüfusa sahip, büyük ölçüde kumtaşından oluşan küçük bir ada. Buna rağmen ada, jeopolitik açıdan büyük önem taşıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı'na göre 2025 yılında küresel ham petrol ticaretinin yüzde 34'ünün geçtiği Hürmüz Boğazı içinde yer alan Larak, İran'ın su yolunun çevresinde oluşturduğu askeri mevziler ağının bir parçası konumunda.
Küresel ticaret açısından kritik öneme sahip bir deniz güzergahına bu kadar yakın olması, İran güçlerine boğazdaki hareketliliği izlemek ve buradaki faaliyetleri etkilemek açısından stratejik avantaj sağlıyor.
İran'ın baskı oluşturmak için Hürmüz Boğazı'nı ticari gemi trafiğine tamamen kapatması da gerekmiyor. Deniz mayınları, füzeler veya diğer saldırı ihtimalleri, gemilerin ve donanma unsurlarının hareket tarzını değiştirerek baskı aracı olarak kullanılabiliyor.
Larak'ın tarihsel önemi
Larak'ın jeostratejik önemi mevcut ABD-İran savaşından çok daha eskiye dayanıyor.
İran-Irak Savaşı sırasında kara çatışmalarının çıkmaza girmesinin ardından savaş Körfez'e taşınmış, ticari gemilere yönelik saldırılar hızla artarak "Tanker Savaşı" olarak bilinen döneme dönüşmüştü.
İran, bu dönemde büyük tankerleri petrol depolamak ve yabancı gemilere petrol aktarmak için kullanarak Larak açıklarında bir açık deniz petrol yükleme tesisi kurdu. Böylece yabancı tankerlerin Irak saldırılarına maruz kalma riski azaltıldı.
İran tankerleri ayrıca Larak ile ülkenin başlıca petrol ihracat terminalinin bulunduğu Hark Adası arasında petrol taşıyarak Tahran'ın ihracatı sürdürmesine imkan sağladı.
Adanın artan önemi nedeniyle Irak, 1987 yılında Larak çevresindeki petrol depolama tankerlerini hedef aldı.
İran'ın ada ağı
Larak, tek başına kritik bir askeri merkezden ziyade İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü güçlendirmek amacıyla kullandığı ada ağının önemli unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Larak, boğazın en dar kesimlerinden birinin yakınında ve Bender Abbas'a yaklaşan deniz güzergahı üzerinde bulunuyor. Buna karşılık Keşm, İran'ın en büyük adası olması nedeniyle askeri unsurların daha geniş bir alana dağıtılması ve korunması açısından Larak ve Hürmüz Adası'na göre daha elverişli durumda.
Keşm'de ayrıca su sıkıntısı yaşayan İran açısından kritik öneme sahip deniz suyu arıtma tesisleri bulunuyor.
Hark Adası ise farklı bir işleve sahip. İran ekonomisinin temel unsurlarından biri olan adadaki derin su terminalleri, büyük bölümü Çin'e giden süper tankerlerin yüklenmesine imkan sağlıyor.
Bu adalar birlikte değerlendirildiğinde, İran'ın Hürmüz Boğazı çevresinde birbirini tamamlayan bir stratejik ağ oluşturduğu görülüyor. Bu ağın tek bir unsurunun vurulması İran'ın kapasitesini zayıflatabilse de ülkenin deniz taşımacılığını tehdit etme, Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri faaliyetlerini sürdürme veya kritik petrol ihracatını devam ettirme imkanını tamamen ortadan kaldırmıyor.
Kaynak: Mepa News