Mohamed A. Hussein | Al Jazeera | Tercüme: Mepa News
İsrail 2025 yılında milyarlarca dolarlık rekor miktarda gaz, teknoloji ve askeri anlaşmaya imza attı.
Bu anlaşmaların en önemlilerinden biri Aralık ayında Başbakan Netanyahu'nun İsrail tarihinin en büyük enerji anlaşmasını onaylamasıyla gerçekleşti.
Bu anlaşma, Mısır'a Leviathan sahasından 2040 yılına kadar 35 milyar dolar değerinde gaz tedarik edecek ve Kuzey Afrika ülkesinin devam eden enerji krizinin ortasında İsrail'e olan enerji bağımlılığını daha da derinleştirecek.
İsrail ile diplomatik ilişkilerini 1979 yılında kuran Mısır, anlaşmanın “tamamen ticari” bir anlaşma olduğunu ve özellikle İsrail'in Gazze'de devam eden soykırımına yönelik artan kamuoyu öfkesinin ortasında “siyasi boyutları” olmadığını ileri sürdü.
İsrail ayrıca 2025 yılında teknoloji ve askeri sektörlerde milyarlarca dolarlık rekor anlaşmalar imzaladı ve büyük ölçüde Filistin'de ve bölge genelinde “savaşta test edilmiş” askeri ve gözetleme ekipmanları satarak ciddi kazançlar elde etti.
ABD'li teknoloji devi Google (Alphabet) siber güvenlik şirketi Wiz'i 32 milyar dolara satın alma sürecini tamamlarken, Nvidia Hayfa'dan yaklaşık 30 km uzaklıkta İsrail'in en büyük yapay zeka veri merkezini kurmak için 1,5 milyar dolar taahhüt etti.
Avrupa'da ise İsrail'in Almanya ile yaptığı 6,5 milyar dolarlık Arrow 3 anlaşması, uzun menzilli balistik füzeleri engellemeye yönelik gelişmiş bir savunma sistemini kapsıyor ve İsrail tarihindeki en büyük askeri ihracat olma özelliğini taşıyor.
Bu haberde, 2025 yılında İsrail ile imzalanan ve kamuoyuna açıklanan en büyük anlaşmalardan bazılarını ele alınmıştır.
İsrail ile 2025 yılında imzalanan ve kamuoyuna açıklanan en büyük anlaşmalardan bazıları şunlardır:
- Mısırlı enerji şirketleriyle 35 milyar dolarlık anlaşma: Leviathan sahasına bağlı 130 milyar metreküplük doğal gaz ihracatı için 2026'dan 2040'a kadar sürecek uzun vadeli bir anlaşma imzalandı. Bu anlaşma İsrail'in 2025 yılında imzaladığı en büyük anlaşma oldu.
- Alphabet ile 32 milyar dolarlık anlaşma: Google'ın ana şirketi Alphabet, İsrailli siber güvenlik firması Wiz'i satın alarak İsrail tarihindeki en büyük teknoloji anlaşmalarından birine imza attı. Satın alma şu anda Avrupa Komisyonu'nun 10 Şubat 2026'ya kadar vermesi gereken nihai antitröst kararını bekliyor.
- Palo Alto Networks ile 25 milyar dolarlık anlaşma: Palo Alto Networks, İsrailli bir siber güvenlik şirketi olan CyberArk'ı satın aldığını duyurdu. Anlaşmanın, düzenleyici ve hissedar onayları beklenirken, 2026 yılının ikinci yarısında tamamlanması planlanıyor.
- Almanya ile 3,1 milyar dolarlık anlaşma: Aralık ayında Almanya, mevcut Arrow 3 füze savunma sözleşmesine 3,1 milyar dolarlık önemli bir ekleme yapılmasını onaylayarak toplam anlaşmayı 6,5 milyar dolara çıkardı ve anlaşma, İsrail'in en büyük askeri ihracat anlaşması haline geldi.
- Xero ile 3 milyar dolarlık anlaşma: 2025'in sonlarında, bulut tabanlı muhasebe yazılımı konusunda uzmanlaşmış Yeni Zelanda merkezli bir teknoloji şirketi olan Xero, İsrailli fintech şirketi Melio'yu satın alarak Yeni Zelanda'da dışarıdan yapılan en büyük satın alma işlemi oldu.
- Munich Re ile 2,6 milyar dolarlık anlaşma: Mart ayında, çok uluslu bir Alman sigorta şirketi olan Munich Re, İsrail'de kurulan Next Insurance'ı satın aldı.
- Nvidia ile 1,5 milyar dolarlık anlaşma: Aralık 2025'te Nvidia, Hayfa'nın güneyindeki Mevo Carmel sanayi bölgesinde devasa bir yapay zeka sunucu çiftliği kurmak için 1,5 milyar dolarlık bir yatırımı doğruladı. Bu tesis Nvidia'nın yeni nesil Blackwell yapay zeka işlemcilerini barındıracak şekilde tasarlanmıştır ve şirketin ABD dışındaki en büyük araştırma ve geliştirme merkezi olacak.
İsrail'in en büyük ticaret ortakları
Daha uzun bir döneme ait ticaret verileri, bu ülkelerin İsrail'in en büyük anlaşmalarında neden tekrar tekrar ortaya çıktığına dair önemli bir bağlam sunuyor. 2019 ve 2023 yılları arasında, ülkenin ticari ilişkileri küçük bir grup ortak arasında yoğunlaşmış ve ilk 10 ortak toplam ticaretin yarısından fazlasını oluşturmuştur.
2019 ve 2023 yılları arasında İsrail'in en büyük ticaret ortakları şu ülkeler oldu:
- Amerika Birleşik Devletleri - 140,9 milyar dolar değerindeki toplam ticaretin yüzde 18,9'u
- Çin - 86,5 milyar dolar değerinde yüzde 11,6
- Almanya - 40,9 milyar dolar değerinde yüzde 5,5
- Türkiye - 35,7 milyar dolar değerinde yüzde 4,8
- İsviçre ve Hollanda - her biri 23,1 milyar dolar değerinde yüzde 3,1
İsrail'in başlıca ithalat ve ihracat kalemleri neler?
İsrail'in 2024'teki küresel ticareti 91,5 milyar dolar ithalat ve 61,7 milyar dolar ihracattan oluşuyordu.
İsrail'in en büyük ithalat kalemlerinden bazıları şunlar:
- Elektrikli makineler, elektronik ve mekanik aletler, yaklaşık 19 milyar dolar değerinde
- Otomobiller, kamyonlar, otobüsler ve uçaklar dahil olmak üzere yaklaşık 10 milyar dolar değerinde araç
- İlaçlar da dahil olmak üzere 8 milyar dolar değerinde kimyasal ürünler
- Petrol, kömür ve çimento dahil olmak üzere 7 milyar dolar değerinde mineral ürünler
- Elmaslar da dahil olmak üzere 4 milyar dolar değerinde değerli taş ve mücevherat
İsrail'in en önemli ihracatlarından bazıları şunlardır:
- Yaklaşık 18 milyar dolar değerinde elektrikli makine, elektronik ve mekanik cihaz
- İlaçlar da dahil olmak üzere 10 milyar dolar değerinde kimyasal ürünler
- Parlatılmış elmaslar da dahil olmak üzere mücevherler ve takılar 9 milyar dolar değerinde
- Optik, teknik ve tıbbi cihazların değeri 7 milyar dolar
- 5 milyar dolar değerinde mineral ürünler
İsrail'in elektronik sektörü, büyük ölçekli çip üretim tesisleri işleten Intel gibi önemli oyuncuların yanı sıra askeri elektronik ve gelişmiş üretim alanlarındaki uzmanlıklarıyla bilinen Elbit Systems ve Orbotech gibi şirketlerin öncülüğünde ihracat ekonomisinin önemli bir lokomotifi konumunda.
İsrail, aynı zamanda dünyanın en büyük jenerik ilaç üreticilerinden biri olan Teva Pharmaceuticals gibi şirketlerin öncülüğünde önde gelen bir ilaç ihracatçısıdır.
İsrail aynı zamanda elmas ticaretinde de dünya lideridir. Milyarlarca dolar değerinde ham elmas ithal etmekte ve bu elmaslar ihraç edilmeden önce yurt içinde kesilmekte, parlatılmakta ve işlenmektedir.
Kaynak: Mepa News