Nadda Osman | New Arab | Tercüme: Mepa News
Uluslararası Kızılhaç Komitesi, İsrail makamlarının bağımsız denetimden kaçınarak ihlalleri gizleyeceği uyarılarına yol açan kapsamlı yeni kurallar getirmesinin ardından, İsrail'in Filistinli tutuklulara yönelik cezaevi ziyaretlerine getirdiği yeni kısıtlamalar konusunda İsrail ile görüşmeler yürüttüğünü The New Arab'a bildirdi.
İsrail Cezaevi Hizmetleri (IPS) Komiseri Kobi Yaakobi tarafından geçen hafta getirilen tedbirler, Ekim 2023'ten sonra uygulanan genel ziyaret yasağının hukuka aykırı olduğuna hükmeden İsrail Yüksek Mahkemesi kararına rağmen, Kızılhaç delegelerinin Filistinli tutukluları nasıl ve ne zaman ziyaret edebileceğini ciddi biçimde sınırlandırıyor.
Başsavcı Gali Baharav-Miara ile istişare edilmeden kabul edilen politika, İsrail'in Filistinli mahkumlara yönelik muamelesine ilişkin uluslararası eleştirilerin arttığı bir dönemde geldi. İnsan hakları kuruluşları, İsrail gözaltı tesislerinde işkence, aç bırakma, tıbbi ihmal ve cinsel istismar iddialarını belgelendirirken, insani yardım kuruluşları bağımsız izlemenin yeniden başlaması için defalarca çağrıda bulundu.
Bir Kızılhaç sözcüsü The New Arab'a yaptığı açıklamada, "Ekim 2023'ten bu yana askıya alınmış durumda olan ziyaretlerin yeniden başlamasına ilişkin usuller ve koşullar da dahil olmak üzere, gözaltı alanındaki çalışmalarımıza mümkün olan en kısa sürede yeniden başlamak için İsrail makamlarıyla diyaloğumuzu sürdürüyoruz." dedi.
Kısıtlamalar, İsrail'in Gazze'deki savaşın başlamasından sonra, bölgede tutulan İsrailli esirleri gerekçe göstererek Kızılhaç'ın cezaevi ziyaretlerini askıya alma kararının ardından geldi. Esirler daha sonra ateşkes anlaşmaları kapsamında serbest bırakılmış olsa da Filistinli tutuklulara yönelik insani erişim yeniden başlamadı. Bu da insan hakları kuruluşları arasında yeni endişelere yol açtı.
The New Arab, yeni kuralların Filistinli tutuklular için ne anlama geldiğini ele aldı.
Yeni kurallar ne diyor?
Yeni IPS düzenlemeleri, Kızılhaç'ın Filistinli tutuklulara ne zaman ve nasıl erişebileceğini önemli ölçüde kısıtlıyor.
Politikaya göre kuruluşun cezaevi ziyaretleri yalnızca 3 ayda bir yapmasına izin verilecek ve görmek istediği en fazla 5 tutuklunun listesini önceden sunması gerekecek.
IPS ayrıca, "son derece şiddet yanlısı" olarak sınıflandırdığı tutuklular, hücre hapsinde tutulanlar ve sorgu altındaki kişiler dahil olmak üzere mahkumların tüm kategorilerine erişimi reddetme hakkını saklı tutuyor.
Ziyaretlere izin verildiği durumlarda, bu ziyaretler 30 dakika ile sınırlandırılacak ve cezaevi gardiyanları, ziyaretleri herhangi bir zamanda sonlandırma yetkisine sahip olacak.
Yeni kurallar, önceki düzenlemelerde doktorlar tarafından muayeneye izin verilmesine rağmen Kızılhaç'nin tıbbi muayene yapmasını da yasaklıyor ve görüşmelerin özel ya da yüz yüze yapılacağına dair herhangi bir güvenceyi ortadan kaldırıyor.
Bu Filistinlileri nasıl etkileyecek?
İnsan hakları kuruluşları ve hukuk uzmanları, kısıtlamaların İsrail gözaltı tesislerindeki ihlalleri belgelendirmeyi önemli ölçüde zorlaştıracağını söylüyor.
İsrailli insan hakları kuruluşu B'Tselem'in sözcüsü Yair Dvir, The New Arab'a yaptığı açıklamada, kuruluşun topladığı tanıklıkların İsrail'in hapsetme tesislerinin Ekim 2023'ten bu yana Filistinliler için "bir işkence kampları ağına" dönüştüğünü gösterdiğini söyledi.
Dvir, "Mahkumlar sürekli fiziksel ve psikolojik istismara, sistematik aç bırakmaya, uykusuz bırakmaya, tıbbi bakımın reddedilmesine, aşağılanmaya ve cinsel saldırıya maruz bırakılıyor." dedi.
Dvir "Uluslararası Kızılhaç Komitesi'ne erişimin sistematik biçimde engellenmesi, bu daha geniş işkence ve tıbbi bakımın reddi politikasının parçasıdır. Bu politika, Ekim 2023'ten bu yana bu tesislerde tutulan en az 90 Filistinlinin ölümüne yol açmıştır." diye ekledi.
Dvir, uluslararası toplumun büyük ölçüde harekete geçmemesi nedeniyle İsrail'in Filistinli tutuklulara karşı işlenen ihlaller konusunda cezasızlıktan yararlanmaya devam ettiğini savundu.
Yeni kurallar uluslararası hukuka uygun mu?
Uluslararası insancıl hukuka göre Kızılhaç'ın tutukluları ziyaret etme ve koşullarını izleme konusunda tanınmış bir yetkisi bulunuyor.
Yeni politika teknik olarak ziyaretlerin yeniden başlamasına izin verse de insan hakları kuruluşları, kapsamlı kısıtlamaların anlamlı denetimi zayıflattığını ve ciddi ihlallerin hesap verebilirlik olmadan sürmesine imkan tanıyabileceğini savunuyor.
Bir Kızılhaç sözcüsü The New Arab'a yaptığı açıklamada, "Kızılhaç'ın gözaltı yerlerindeki çalışması, Cenevre Sözleşmeleri'ne taraf devletler tarafından yetkilendirilmiştir. Dördüncü Cenevre Sözleşmesi uyarınca Kızılhaç'ın tutuklulara erişimi ve onlarla bireysel olarak görüşebilmesi, uluslararası insancıl hukuk kapsamında bir yükümlülüktür." dedi.
Geçen ay El Mezan İnsan Hakları Merkezi, İsrail'in Kızılhaç erişimini kısıtlama girişimlerinin, kuruluşun işgal altında yaşayan insanları korumak üzere uluslararası insancıl hukuk kapsamında yetkilendirilmiş insani ve izleme rolünü engellemeye yönelik çabaları temsil ettiğini söyledi.
İsrail'deki Sivil Haklar Derneği'nin Geliştirme ve İletişim Direktörü Karen Saar, The New Arab'a yaptığı açıklamada, uluslararası hukuka göre Kızılhaç temsilcilerinin "serbest erişime ve başka kişilerin bulunmadığı görüşmeler yapma imkanına sahip olması gerektiğini" belirtti.
Cezaevi ziyaretleri artık nasıl olacak?
Ziyaretler yeni kurallar kapsamında yeniden başlarsa, eskisine kıyasla çok daha sıkı kontroller altında gerçekleşecek.
İki Kızılhaç temsilcisi her tutukluyla yüz yüze değil, bir bölmenin arkasından görüşecek.
Kızılhaç personeli içeri girmeden önce güvenlik taramasından geçirilecek ve cep telefonları, akıllı saatler, dizüstü bilgisayarlar, kameralar, tabletler ve ses kayıt cihazları dahil elektronik cihazlarını teslim etmek zorunda olacak.
Görüşmeler bir interkom sistemi üzerinden yapılacak ve temsilcilerin aynı anda yalnızca bir tutukluyla konuşmasına izin verilecek.
Kızılhaç delegelerinin tutukluların hücrelerine girmesine ya da yakınlarda İsrail cezaevi personeli olmadan mahkumlarla kapalı kapılar ardında görüşmeler yapmasına izin verilmeyecek.
Daha önce Kızılhaç personeli aynı hücredeki birkaç tutukluyla konuşabiliyor, bu da istismar örüntülerini tespit etmelerine ve mahkumlar arasında tanıklıkları karşılaştırarak doğrulamalarına yardımcı oluyordu.