Simon Speakman Cordall | Al Jazeera | Tercüme: Mepa News
İsrail Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir, bu hafta kabineye sert bir uyarıda bulundu ve "Acil önlemler alınmazsa İsrail ordusu çöküşün eşiğinde." dedi.
İsrail'in Kanal 13 kanalının perşembe günü yayımladığı habere göre Zamir, bakanlara "10 konuda uyarıda bulunduğunu" söyledi ve "tükenmiş ordunun üzerindeki yükü azaltmak için uzun süredir geciken yasaların hızlıca çıkarılması" çağrısında bulundu.
İsrail ordusu, hak örgütleri ve Birleşmiş Milletler'in Gazze'de soykırım olarak nitelendirdiği süreçte, işgal altındaki Batı Şeria'nın fiili ilhakında ve Lübnan ile Suriye'ye yönelik çok sayıda baskında görev yaptı.
Bakanlara hitaben konuşan Zamir, "askerlik yoklaması yasası, yedek görev yasası ve zorunlu hizmet süresini uzatmaya yönelik bir yasa ihtiyacını" vurguladı ve bu önlemler alınmazsa "çok geçmeden İsrail ordusunun rutin görevlerine hazır olmayacağını ve yedek asker sisteminin ayakta kalamayacağını" söyledi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu uzun süredir zorunlu askerlik hizmetinin uzatılmasına yönelik planlar yapılacağını söylüyor. Mevcut durum, İsrail ordusunun tekrarlanan operasyonların baskısı altında zorlandığı yönündeki ilk uyarı değil.
İlk uyarı, Gazze'deki yıkıcı savaşın başlamasından yalnızca sekiz ay sonra, Haziran 2024'te gelmiş, France24, asker sayısındaki açıkları, yorgunluğu ve tedarik eksikliğini bildirmişti.
Bu durum o zamandan beri daha da kötüleşti.
Peki, Ekim 2023 öncesinde ordunun büyüklüğü neydi, ne kadar faaldi ve benzeri görülmemiş bölgesel saldırganlığın yaşandığı mevcut dönem ordunun yedeklerini nasıl tüketti?
İsrail ordusu bitmeyen savaşlara ne kadar uygun?
Pek uygun değil.
1948'de kurulan İsrail'de, nispeten küçük bir daimi ordunun, seferber edilen geniş yedek askerlerle desteklenmesi fikri en baştan benimsenmişti. Amaç, yeni ülkenin nüfusunda toplumsal bütünlük, ulusal kimlik ve ortak sorumluluk anlatısını yerleştirmekti. Yedekler, bunu sağlamak için sivil yaşam ile askerlik hizmeti arasında gidip gelecekti.
7 Ekim 2023'te Gazze savaşı başlamadan önce İsrail'in düzenli ordusu yalnızca 100 bin kişiydi. Bu sayı, 300 bin yedek askerin göreve çağrılmasıyla hızla artırıldı. İsrail'in "vatandaş askerleri" işlerinden ve ailelerinden koparılarak, Hamas öncülüğündeki saldırıya yanıt olarak Gazze'nin bombardımanına ve kara işgaline katıldı.
Sonuç olarak, görev yapan askerlerin çoğunluğu profesyonel askerlerden ziyade yedeklerden oluşuyor.
İsrail askerleri şu anda nerede?
1 Mart'ta, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının başlamasından bir gün sonra, İsrail 100 bin yedek askerin daha seferber edildiğini duyurdu.
Bu, Gazze savaşı nedeniyle halihazırda görevde bulunan 50 bin yedeğe ek olarak yapıldı.
O dönemde askeri kaynaklar, ek birliklerin Lübnan sınırı boyunca mevcut mevzileri, Suriye içindeki sınır hattı ve işgal edilen bölgeleri, ayrıca Gazze Şeridi ve işgal altındaki Batı Şeria'yı takviye edeceğini söyledi.
Ayrıca İsrail'in İç Cephe Komutanlığı, ağırlıklı olarak arama-kurtarma faaliyetleri için 20 bin yedeği göreve çağırdı. İsrail Hava Kuvvetleri, Donanma ve İstihbarat Dairesi'ne de takviyeler yapıldı.
İsrail, İran'ın müttefiki Hizbullah'ın 2 Mart'ta roket atışlarına yeniden başlamasına yanıt olarak, Güney Lübnan'ı işgaline katılmaları için bu birliklerden binlercesini sevk etti.
Zamir'le aynı güvenlik kabinesi toplantısında konuşan Merkez Komutanlığı Komutanı Tümgeneral Avi Bluth, işgal altındaki Batı Şeria'daki hükümet politikalarının da zaten zorlanan ordunun insan gücü üzerinde artan bir baskı oluşturduğunu söyledi.
Habere göre Bluth, hükümetin son bir yılda Ürdün Vadisi ve Batı Şeria'nın başka bölgelerinde çok sayıda yasa dışı yerleşim inşasını onayladığını ve bunun daha geniş bir operasyonun parçası olduğunu söyledi. Hak örgütleri ile 20'den fazla ülke, bu adımı İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarını "fiilen ilhakı" olarak nitelendirmişti.
Bluth şunu ekledi:
"Bu sizin politikanız olabilir ama bu politika güvenlik ve tam bir koruma paketi gerektiriyor. Çünkü sahadaki gerçeklik tamamen değişti ve bu da insan gücü gerektiriyor."
İsrail askerleri yorgun mu?
Ordunun birçok üyesine, özellikle de yedek askerler açısından, evet.
Netanyahu ve iktidardaki Likud partisine genellikle destek veren Ynet News'e konuşan bir yedek asker, Aralık ayında göreve gitmeme kararını anlattı.
"Evimizde de vermemiz gereken savaşlar var" diyen asker ve kararını şöyle açıkladı:
"Ekipte işinden atılanlar var, aileleri zar zor ayakta duranlar var ya da eğitimlerini çok uzun zamandır sürüncemede bırakanlar var. Bu bir sorun, tarif etmesi zor bir karmaşıklık."
İsrail medyasına göre, İsrail'in Ultra Ortodoks Haredi topluluğu mensuplarına tanınan muafiyete yönelik hoşnutsuzluk da büyüyor. Bu kesimin askere gitmeyi reddetmesi çoğu zaman siyasetçiler tarafından görmezden geliniyor.
Zamir'in güvenlik kabinesine yaptığı uyarılara yanıt olarak, İsrail muhalefet lideri Yair Lapid Twitter'da hükümete doğrudan seslendi ve şunları söyledi:
"Hükümet korkaklığı bırakmalı, derhal Haredi asker kaçaklarına giden tüm bütçeleri durdurmalı. Askeri polisi firarilerin peşine gönderin, Haredileri tereddüt etmeden askere alın. Uyarı yapıldı. Bu sizin sorumluluğunuzda. Bu sizin elinizde. Savaş zamanında, küçük siyasi hesaplar uğruna İsrail'in güvenliğini terk etmeye devam edemezsiniz."