Othman Lahyani, Sofia Aboudari | New Arab | Tercüme: Mepa News
Mali'de başkent Bamako ve kuzeydeki Kidal kenti dahil birkaç şehir, hafta sonunda Azavad Kurtuluş Cephesi'ne (FLA) bağlı Tuareg ayrılıkçı savaşçılar ile İslamcı grupların birlikte düzenlediği bir saldırı dalgasının hedefi oldu.
Bu şiddet, yaklaşık 14 yıldır isyanın sürdüğü huzursuz Sahel bölgesindeki son gerilim anlamına geliyor.
Yıllardır Mali'de bulunan Rus güçleri de çatışmalara dahil oldu. Ancak Rus Afrika Kolordusu'nun, Kidal'den çekilmek üzere FLA ile anlaşmaya vardığı bildirildikten sonra, ülkede kısmen kalıp kalmadığı ya da daha geniş çaplı biçimde çekilip çekilmediği konusunda soru işaretleri ortaya çıktı.
Afrika'daki Rus varlığı
İlk olarak Wagner bünyesinde faaliyet gösteren Rus paralı askerleri, en az beş yıldır Mali'de aktif durumda ve Aralık 2021'de mevcut cunta lideri Assimi Goita'yı iktidara getiren darbenin ardından öne çıktılar.
Darbe sürecinde Goita, eski sömürge gücü Fransa'ya yönelik artan öfke ortamında Fransız askerlerinin ülkeden ayrılmasını istedikten sonra, silahlı gruplarla mücadelede askeri yönetime destek vermeleri için Rus güçlerini davet etti.
Rusya'nın Kırım'ı ilhak etmesinin ardından 2014'ten beri faaliyet gösteren Wagner, Moskova bağlantılı hükümetleri destekleyerek birçok Afrika ülkesine yayıldı. Mali'nin yanı sıra Sudan, Orta Afrika Cumhuriyeti, Nijer, Libya ve Mozambik gibi ülkelerde de faaliyet yürüttü.
Wagner'in Mali'deki varlığı büyük ölçüde 2025'te sona erdi ve yerini, Wagner lideri Yevgeny Prigojin'in ölümünün ardından 2023'te kurulan Afrika Kolordusu aldı. Bu grup Rus Savunma Bakanlığı'nın denetimi altında bulunuyor ve özellikle Batılı güvenlik güçleri bölgenin bazı kesimlerinden çekilirken Moskova'nın nüfuzunu korumak için oluşturuldu.
Rolü, askeri eğitim, muharip destek ve Mali'deki iktidardaki cuntayla birlikte "terörle mücadele" olarak tanımlanan operasyonlara katılım üzerine odaklandı.
Hafta sonundaki saldırılar sırasında, Rus güçlerinin Mali ordusunu desteklemek için çatışmalara katıldığına dair haberler çıktı.
Ancak varlıkları, çekildiklerini doğruladıkları Kidal'de belirgin biçimde azalmış görünüyor.
İsyancıların kenti hızla ele geçirmesinin ardından, Rus ve Malili güçlerin bölgeden ayrılması için FLA ile Afrika Kolordusu arasında bir anlaşmaya varıldı.
Grup Telegram'da yaptığı açıklamada şöyle dedi:
"Mali Cumhuriyeti liderliğinin ortak kararı doğrultusunda, Kidal kentinde konuşlu bulunan ve çatışmalara katılan Afrika Kolordusu birlikleri, Mali ordusu personeliyle birlikte bölgeden çekildi. Önce yaralı askerler ve ağır ekipman tahliye edildi. Personel kendisine verilen savaş görevini yerine getirmeyi sürdürüyor. Mali Cumhuriyeti'ndeki durum zor olmaya devam ediyor."
Grup daha sonra X'te, ayrıntı vermeden ülkenin başka bölgelerinde operasyonların süreceğini söyledi.
Analist Ruslan Trad, bu çekilmeyi "gönüllü bir stratejik yeniden konumlanma değil, taktik bir yenilgi" olarak tanımladı.
The New Arab'a konuşan Trad, "Afrika Kolordusu, Mali güçleriyle birlikte, FLA ile 'güvenli çekilme' konusunda pazarlık yapmadan önce fiilen Kamp 2'de kuşatıldı. Bu durum önemli, çünkü güçlü konumdaysanız sizi dışarı atan güçle çıkışınızı müzakere etmezsiniz" dedi.
Trad, aynı dönemde Tessit'teki üslerini kaybetmelerinin, daha geniş bir toprak kaybı örüntüsüne işaret ettiğini de ekledi.
"Grubun mesajları planlı değil, düzensiz bir çıkışı gösteriyor" diyen Trad, Kidal'in kısa vadede muhtemelen FLA ve Cemaat Nusret el İslam vel Müslimin (CNİM) kontrolünde kalacağını ekledi.
Bu gelişmelerin Rusya'nın Mali'deki varlığının sonu anlamına gelip gelmediği sorulduğunda, böyle bir sonuca varmak için "erken" olacağını söyledi:
"Afika Kolordusu ülkenin diğer bölgelerinde operasyonların süreceğini açıkça belirtti ve Rus savaş yanlısı blog yazarları bu çekilmeyi geçici ve geri döndürülebilir olarak sundu. Ancak bu tür mesajlar kısmen bir söylem yönetimidir. Rusya'nın Mali'deki stratejik ve ekonomik çıkarları ile iktidardaki cunta ile yakın bağları göz önüne alındığında, tam bir çekilme olası görünmüyor."
Azavad Ulusal Kurtuluş Hareketi'nin (MNLA) liderlerinden Mahfoud Ag Adnan, Kidal konusunda varılan anlaşmanın Gao dahil başka bölgelere de uzanabileceğini söyledi.
Ag Adnan, The New Arab'a, Rus vatandaşları ve bağlantılı güçlerin Kuzey Mali'den çekilmesini sağlamak için Rus büyükelçiliği ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi.
Rus ve Malili güçlerin, daha sonra Bamako'daki hükümetin yetki alanına girecekleri orta Mali'deki Sevare bölgesine doğru çekilmeleri konusunda bir mutabakata varıldığını da ekledi.
Ag Adnan ayrıca, adını vermediği üçüncü bir tarafın müzakereleri kolaylaştırmada rol oynadığını kaydetti ve komşu Nijer ile Burkina Faso'ya müdahale etmemeleri çağrısı yaptı.
Çekilmenin ardından Moskova, Mali'nin "mümkün olan en kısa sürede barış ve istikrara dönmesini umduğunu" söyledi, ancak Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, "Afrika Kolordusu'nun durumu kontrol altına alıp almayacağı" konusunda yorum yapmadı.