Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, ABD Başkanı Donald Trump'a hafta sonu yaptığı telefon görüşmesinde İran'a yönelik yeni bir saldırı düzenlememesi çağrısında bulunduğu bildirildi.
Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, pazartesi günü Ankara'da düzenlenen bir konferansta yaptığı açıklamada, Erdoğan'ın bu çağrıyı cumartesi günü Trump ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde ilettiğini söyledi.
Kalın, ABD'nin İran'a yönelik herhangi bir saldırısının bölgede yeni bir şiddet döngüsünü tetikleyeceği uyarısında bulundu.
Türkiye ve bölgedeki diğer arabulucu ülkelerin gerilimi düşürmeye yönelik yedi maddelik bir plan üzerinde ilerleme kaydettiğini belirten Kalın, önerilen anlaşmayı “adil bir mutabakat” olarak nitelendirdi.
Kalın'ın aktardığı plana göre İran, yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulmuş varlıklarına erişim karşılığında nükleer silah edinmeme taahhüdünde bulunacak. Tahran yönetimi ayrıca Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile iş birliğine giderek nükleer konularda ayrı müzakerelerin başlatılmasını kabul edecek. Anlaşmanın bir diğer maddesi ise İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden geçişlere açması olacak.
Kalın, tarafların şu aşamada anlaşmanın uygulanmasına hangi tarafın önce başlayacağı konusunda uzlaşmaya çalıştığını belirterek, “Şu an mesele yalnızca adımların hangi sırayla atılacağı. Bulunduğumuz nokta bu” dedi.
Bölgede yaşanabilecek küçük çaplı bir olayın dahi yeni bir çatışma dalgasına yol açabileceği uyarısında bulunan Kalın, anlaşmanın önümüzdeki birkaç gün içinde sağlanması halinde ABD'nin İran'a saldırı düzenlemeyeceğini söyledi. Kalın, mutabakat sağlanamaması durumunda ise yeni ABD saldırılarının günler içinde gerçekleşebileceğini ifade etti.
Kalın, müzakerelerin ilerlemesi için İran'ın daha esnek bir tutum sergilemesi gerektiğini de vurguladı.
Erdoğan'ın, COP31 iklim zirvesi kapsamında Antalya'da bölge liderlerini ağırlaması bekleniyor. Bu toplantıların, üzerinde çalışılan anlaşmanın ilerletilmesi için yeni bir fırsat oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Kalın ayrıca Katar'ın gelecek hafta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran'ın üst düzey ulusal güvenlik yetkilisi Muhsin Rızai'yi ağırlayacağını söyledi. Kalın, söz konusu görüşmeyi müzakerelerde ilerleme sağlanması açısından önemli bir fırsat olarak nitelendirdi.
Taraflar arasında anlaşmazlık sürüyor
Öte yandan konuya yakın bir İranlı kaynak, Washington yönetiminin söz konusu anlaşmayı hayata geçirmeye yanaşacağına ilişkin umutların zayıf olduğunu belirterek daha karamsar bir değerlendirmede bulundu.
Middle East Eye'a konuşan kaynak, İran'ın yakında yeni bir gerilim dalgası yaşanmasını beklediğini ve böyle bir durumda Tahran'ın bölgedeki ABD üslerine ve bunların ötesindeki hedeflere güçlü karşılık vereceğini söyledi.
Kaynak, “Trump yalnızca maliyeti anlar. Bunun kendisi için çok ağır bir bedeli olmasını sağlamalıyız” ifadelerini kullandı.
İran medyasında hafta sonu yayınlanan bazı görüntülerde, Tahran'ın Avrupa'daki ABD üslerini hedef alabileceğine ilişkin değerlendirmelere yer verilmesi Türkiye'de de tartışma başlattı. Olası bir saldırının NATO'nun kolektif savunma mekanizmasını harekete geçirmesi halinde Ankara'nın ittifak üyesi olarak nasıl bir tutum alacağı gündeme geldi.
İranlı kaynak, Avrupa ülkelerini ABD ile İran arasındaki gerilimi azaltmak yerine artırmakla suçladı. Kaynak, “Avrupa'daki üsleri hedef almayacağız. İran'a saldırmak için ABD güçleri tarafından kullanılan Amerikan üslerini hedef alacağız” dedi.
Olası bir NATO karşılığına ilişkin soruya da yanıt veren kaynak, Avrupa'nın askeri kapasitesinin ABD'ninkini aşmadığını savundu. Yalnızca Amerikan üslerinin hedef alınacağını öne süren kaynak, bu nedenle Avrupa ülkelerinin endişelenmemesi gerektiğini iddia etti.
Kaynak: Mepa News, Middle East Eye