36 yaşındaki genç adam, kuraklığın harap ettiği ıssız araziyi gevşek kablolar ve şüpheli enkazlar için sürekli taramak zorunda. On yıllardır süren savaş bu düzlükleri kara mayınları ve patlamamış mühimmatla dolu hale getirmiş.
Son zamanlarda, (misillemelerden korunmak için farklı bir ad kullanan) Hersi için ek bir korku var.
2022 yılında hükümet, yirmi yıldır devlete karşı savaş yürüten El Kaide'nin yerel kolu Eş Şebab'la mücadele etmek için kabile milislerini silahlandırmaya başladı.
Saldırı, Eş Şebab'a karşı büyük başarılar sağladı, ancak Hersi gibi yerel halk, onların yerini alan milislerin daha da kötü olduğunu söylüyor.
Somali'nin en kuzeyindeki Bosaso Limanı'ndan yaşadığı Hiraan vilayetine düzenli olarak yük kamyonu götüren Hersi, "Milis korkusundan nefes bile alamıyoruz" diyor.
AFP'ye konuşan Hersi, "Her kontrol noktasında silah zoruyla durmaya zorlanıyoruz, haraç veriyoruz ve ödeme yapsak bile hayatımızı kaybetme riskiyle karşı karşıya kalıyoruz. Bunlar bizim desteklediğimiz kişilerdi ama şimdi onlardan her şeyden çok korkuyoruz." şeklinde konuşuyor.
Sarhoş milisler
Eş Şebab Somali'nin pek çok yerinde paralel bir devlet yönetiyor, vergi topluyor, mahkemeleri ve kamu hizmetlerini yürütüyor.
Kendilerine karşı çıkanlara karşı genellikle acımasız davranıyorlar.
Hiraan'a hakim olan Hawadle klanı 2022 ve 2023'te hükümetin saldırısına hevesle katılarak Eş Şebab'ın onlarca kasaba ve köyden çıkarılmasına yardımcı olmuştu.
Ancak yerel halkın bir kısmı, bundan sonrasının daha da kötü olduğunu söylüyor.
İsmi değiştirilen bir başka şoför Beşar Ali, "Eş Şebab döneminde vergi ödüyor ve mallarımızı sorunsuzca taşıyabiliyorduk" diyor.
Ali şimdi, ilahi bir korumaya erişme umuduyla her yolculuktan önce abdest alıyor.
Aralık 2024'te Mataban kasabası yakınlarındaki bir kontrol noktasına yaklaşırken bir milis yolcu otobüsüne ateş açmış.
"200 dolar istedi. Nefesindeki alkol kokusunu alabiliyordum" diyor Ali. 20 dolar verdiğinde milis telefonunu kapmış ve ateş ederek parçalara ayırmış:
"AK-47'yi göğsüme doğru kaldırdı. Tetiği çektiğinde ateş almadı. Çok sarhoş olduğu için dengesini kaybetti ve yere yığıldı."
Somalili kabilelerin etkisi
Hükümetin Eş Şebab'a karşı başlattığı saldırı, ABD'nin 2000'li yıllarda Irak'ta El Kaide'ye karşı Sünni Arap aşiretlerini desteklediği "Sahve" stratejisini taklit ediyor.
Somali'de bundan en büyük faydayı sağlayan, giydikleri geleneksel saronglardan (erkeklerin giydiği bir tür etek benzeri kıyafet-mütercim) dolayı Macawiisley olarak bilinen milisleri kuran ve hükümet tarafından silah ve lojistik destek yağmuruna tutulan Hawadle aşireti oldu.
Hawadle'ın silahlandırılması hükümete hayati önemde yerel istihbarat, insan gücü ve meşruiyet kazandırırken, rakip kabileleri Eş Şebab'ın kucağına itti ve Macawiisley'e yerel halka karşı serbestçe hareket etme imkanı verdi.
Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü'nde araştırmacı olan Jethro Norman, "Kabileler Somali siyasetinin geçer akçesidir ve onlar olmadan savaşamazsınız, ancak bu onlar aracılığıyla bir devlet kurabileceğiniz anlamına da gelmez" diyor.
Şubat 2025'te Mogadişu'daki askeri mahkemenin başkanı yerel gazetecilere, Macawiisley tarafından işlenen cinayetler ve cinsel şiddet de dahil olmak üzere hak ihlallerinin artık dava yükünün çoğunu oluşturduğunu söyledi.
Eş Şebab geçen yıl bir karşı saldırı başlattığında, askeri stratejisinin odağını başka bölgelere kaydıran hükümet, yardım etmek için çok az şey yaptı.
Hükümet bu makale için yapılan yorum talebine yanıt vermedi.
Eş Şebab taktikleri
Somali'deki bir AFP muhabirinin yaptığı sayıma göre Eş Şebab geçen yıl Hiraan'da en az 14, komşu Orta Şabel'de ise 28 kasaba ve ilçeyi geri aldı.
Hiraan'ın başkenti Beledveyne'de ikamet eden 23 yaşındaki Emine Hüseyin, "Hükümet Eş Şebab'a karşı yerel kızgınlığı kullandı ama en çok ihtiyaç duyulduğu anda bizi terk etti" dedi.
Norman, Eş Şebab'ın karşı saldırı sırasında yeni ve daha yumuşak taktikler kullandığını söyledi:
"Toplulukları toplu olarak cezalandırmak yerine grup, bölgeleri geri almadan önce aşiret büyükleriyle telefonla temasa geçti, uzlaşma teklif etti ve Macawiisley savaşçılarının geri çekilmeleri karşılığında silahlarını ellerinde tutmalarına izin verdi."
Norman'a göre bu durum Eş Şebab'ın "Son yıllardaki en güçlü söylemini oluşturdu: Hükümet sizi koruyamıyor, bölgeyi elinde tutamıyor, vaatlerini yerine getiremiyor."
AFP'de yayınlanan bu değerlendirme Mepa News okurları için Türkçeleştirilmiştir. Değerlendirmede yer alan ifadeler yazarın kendi görüşleridir ve Mepa News'in editöryel politikasını yansıtmayabilir.