İsrail istihbarat teşkilatı Mossad'ın, 2006 yılında İranlı General Ali Rıza Asgari'yi İstanbul'da kaçırdığı, kayıp İsrailli asker Ron Arad'ın akıbeti hakkında sorguladıktan sonra olayla bağlantısına ilişkin herhangi bir bilgiye ulaşamamasına rağmen öldürdüğü ortaya çıktı.
The New York Times'ın pazar günü yayımladığı araştırma haberine göre İsrail istihbarat kurumları, Tahran'ın Ron Arad'ın kaybolmasından sorumlu olduğu varsayımına dayanarak onlarca yıl boyunca İranlıları hedef alan gizli operasyonlar düzenlemeye devam etti. Üstelik kurum içi istihbarat raporları, söz konusu varsayımın doğruluğuna ilişkin ciddi şüpheler ortaya koymuştu.
Haberde, İsrailli, İranlı ve Amerikalı onlarca yetkilinin yanı sıra operasyonlara katılan kişiler ve olaylarla bağlantılı bazı isimlerin yakınlarıyla yapılan görüşmelere yer verildi.
İstihbarat değerlendirmeleri hakkında bilgi sahibi yetkililere göre Arad'ın akıbetini araştıranlar arasında bugün hakim olan görüş, İsrailli askerin hiçbir zaman İran'a götürülmediği ve kaybolmasının Lübnan'ın doğu sınırındaki Nebi Şit köyüyle bağlantılı olduğu yönünde.
Ron Arad'ın kaybolması
Olayın geçmişi 16 Ekim 1986'ya uzanıyor.
İsrail'e ait bir F-4 Phantom savaş uçağı, Lübnan'ın güneyindeki bir Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) hedefini vurmak üzere düzenlediği görev sırasında taşıdığı bombanın erken patlaması sonucu hasar gördü.
O sırada 28 yaşında olan Ron Arad, fırlatma koltuğunu kullanarak uçaktan ayrıldı ancak Şii Emel Hareketi tarafından esir alındı.
Örgütün güvenlik yetkilisi Mustafa Dirani, Arad'ın tutulmasından sorumluydu. Ancak Arad'ın Lübnanlı ve Filistinli tutuklular ile para karşılığında serbest bırakılması için yürütülen müzakereler zamanla çıkmaza girdi.
İsrail, daha sonra Arad'ın İran'a götürüldüğü görüşünü benimsedi.
Arad'ın eşi, 1989 yılında yaptığı açıklamada, hükümetin kendisine eşinin hayatta olduğuna ve İranlı görevliler tarafından götürüldüğüne ilişkin kesin kanıtlara sahip olduğunu bildirdiğini söyledi.
İranlı bir doktor da 1992 yılında bir Mossad yetkilisine benzer bir iddiada bulunarak Arad'ı Lübnan'da ve Tahran'da tedavi ettiğini öne sürdü. Ancak istihbarat kurumları doktorun anlattıklarını doğrulayamadı.
İsrail'in 1994 yılında Mustafa Dirani'yi Lübnan'dan kaçırması, Arad'ın İran'a götürüldüğü teorisinin daha fazla benimsenmesine yol açtı. Dirani, sorgusunda Arad'ın Nebi Şit'te tutulduğu bir evden kaybolduğunu söyledi. Ayrıca İranlı bir yetkilinin kendisine Arad'ın İran Devrim Muhafızları'na ait bir kampa nakledildiğini anlattığını ileri sürdü.
Dirani, daha sonra İsrail'deki tutukluluğu sırasında fiziksel ve cinsel istismara maruz kaldığını açıkladı. İstihbarat yetkilileri ise ifadelerinin baskı altında alınmış olması nedeniyle anlattıklarını güvenilir bulmadı.
2004 yılında İran ve Hizbullah, esir takası anlaşması sağlama girişimleri kapsamında Arad'ın akıbetini araştırmak üzere iş birliği yaptı. Üç eski İranlı yetkiliye göre bu çalışmalar sonucunda hazırlanan gizli bir rapor, Arad'ın 1988 yılında Nebi Şit'te öldüğü ve muhtemelen buraya gömüldüğü sonucuna vardı.
Ancak İsrailli yetkililer, Tahran'ın arama çalışmalarına yardımcı olması için bir Devrim Muhafızları komutanını görevlendirmesini, İran'ın olaya karıştığının yeni bir kanıtı olarak değerlendirdi. Bir yıl sonra hazırlanan bir İsrail istihbarat raporunda ise Arad'ın Devrim Muhafızları tarafından kaçırıldığı sonucuna varıldı.
İranlı generalin kaçırılması ve öldürülmesi
2006 yılında İsrail iç istihbarat teşkilatı Şin Bet'in dönemin başkanı Yuval Diskin, Arad dosyasının kapsamlı biçimde yeniden incelenmesi talimatını verdi.
Diskin, The New York Times'a yaptığı açıklamada, ekibinin istihbarat raporlarını, bu raporların kaynaklarını ve bilgi toplama yöntemlerini incelediğini anlattı. İnceleme sonucunda Arad'ın İran'a götürüldüğü iddialarının ciddi hatalara veya güvenilir olmayan bilgilere dayandığı tespit edildi. Ekip, Arad'ın ne Devrim Muhafızlarının ne de Hizbullah'ın eline geçtiği görüşüne vardı. Kaybolmasının yanıtının Nebi Şit'te bulunduğuna inanıyorlardı.
Ancak bu bulgulara rağmen Mossad, Lübnanlı liderlerle bağlantıları bulunan eski Kudüs Gücü komutanı ve İran Savunma Bakan Yardımcısı Ali Rıza Asgari'yi hedef alan bir operasyon düzenledi. Asgari, Aralık 2006'da İstanbul'a geldikten ve bir otele yerleştikten sonra ortadan kayboldu.
Asgiar 1980'li ve 1990'lı yıllarda Lübnan'da da görev almıştı.
İsrail, yıllar boyunca Asgari'nin kaybolmasında herhangi bir rolü bulunduğunu reddetti.
The New York Times'ın haberinde, İsrail ile yakın çalışmış üç eski Amerikalı yetkilinin ifadelerine yer verildi. Bu yetkililer, Mossad ajanlarının Asgari'yi kaçırdığını ve Arad hakkında haftalarca sorguladığını söyledi.
Ajanlar, kayıp İsrailli asker hakkında işe yarar herhangi bir bilgiye sahip olmadığını belirledikten sonra Asgari'yi öldürdü. Eski yetkililerden biri, Asgari'nin bir teknede sorgulandığını ve cesedinin daha sonra Karadeniz'e atıldığını anlattı. Gazete ayrıca İsrailli yetkililerin daha sonra Amerikalı müzakerecilere İranlı generalin öldüğünü bildirdiğini aktardı. Asgari'nin eşi Ziba Ahmedi ise İranlı soruşturmacıların kendisine İsrailli ajanların eşini otelinde ilaçla etkisiz hale getirdikten sonra kaçırdığını söylediklerini belirtti.
Öte yandan, Asgari'nin İstanbul'a gitmeden önce uzun bir süre İran'da tutuklu bulunduğu ve Batılı bir istihbarat teşkilatı için casusluk yaptığı da iddialar arasındaydı.
2021'de Şam'da yeni bir kaçırma operasyonu
Eylül 2021'de benzer bir operasyon daha gerçekleştirildi.
İsrailli ajanlar, İranlı General Abdullah Sabri'yi Şam'ın bir mahallesinde kaçırdı. Ev taşıma işçisi kılığına giren ajanlar, Sabri'yi bir buzdolabının içine yerleştirerek İsrail'e götürdü. Sabri, daha önce Arad'ı arama çalışmalarına katılmıştı.
Gazeteye konuşan İranlı ve Suriyeli yetkililere göre Sabri'nin sorgusu yalnızca kayıp İsrailli asker üzerinde yoğunlaştı. Sabri, kendisini kaçıran kişiler tarafından daha sonra Güney Afrika'nın Johannesburg kentinde serbest bırakıldı. İranlı general, serbest bırakılmasının ardından işkenceye maruz kaldığını açıkladı.
Mossad'ın dönemin başkanı David Barnea ise operasyonu cesur bir girişim olarak nitelendirmekle birlikte başarısız olduğunu kabul etti.
İsrailli istihbarat yetkilisi Avi Kalo tarafından 2016 yılında hazırlanan ayrıntılı bir rapor, Arad'ın 1988 yılında Nebi Şit'te öldüğü yönündeki değerlendirmeyi güçlendirdi.
Kalo, bulgularını Başbakan Binyamin Netanyahu'ya sunduğunu ve İranlıların kaçırılmasının dosyanın çözülmesine yardımcı olmayacağı konusunda uyarıda bulunduğunu söyledi. İran'ın olaya karıştığı varsayımının sürdürülmesini "kolektif bir kör nokta" olarak nitelendirdi. Arama operasyonlarından sonuç alınamaması üzerine Mossad, dikkatini yeniden Lübnan'a çevirdi.
Araştırma kapsamında, geçen yıl aralık ayında emekli Lübnanlı güvenlik yetkilisi Ahmed Şükr'ün kaybolması da gündeme geldi. Lübnanlı yetkililer, Şükr'ün İsrailli ajanlar tarafından kaçırıldığına inanıyor.
İsrailli yetkililer, Arad'ın 1988 yılında İsrail güçleriyle yaşanan bir çatışmada Şükr'ün kardeşinin öldürülmesine misilleme olarak infaz edilmiş olabileceği ihtimalini de değerlendirdi. Ancak Şükr'ün yeğeni, amcasının Arad dosyasıyla herhangi bir bağlantısı bulunduğunu reddetti. Bu yılın başlarında Nebi Şit'te düzenlenen bir başka İsrail askeri operasyonunda askerler, Arad'ın kalıntılarını bulmak amacıyla bir mezarlıkta arama yaptı ve bir mezarı açtı. Ancak aramalarda herhangi bir bulguya ulaşılamadı.
Operasyon sırasında çıkan çatışmalarda onlarca Hizbullah mensubu ve Lübnanlı sivil öldü veya yaralandı. Kalo, İsrail'in yirmi yıl önce arama çalışmalarını Nebi Şit üzerinde yoğunlaştırması gerektiğini söyledi. İsrail istihbaratının Arad dosyasını İran tehdidine ilişkin değerlendirmelerinden ayrı ele alamadığını da belirtti.
İstihbarat değerlendirmelerinde yaşanan değişime rağmen İsrail, Ron Arad'ı resmi olarak halen hayatta olan ve görev sırasında kaybolmuş bir asker olarak sınıflandırıyor.
Kaynak: Mepa News