Ankara'da gerçekleştirilecek 36. NATO Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yapılacak görüşme, Türkiye-ABD ilişkilerinin geleceği açısından kritik temaslardan biri olarak görülüyor.
Türkiye, zirve anısına 5 liralık hatıra para bastırırken, zirvenin asıl önemini NATO'nun karşı karşıya olduğu güvenlik krizleri ve ittifak içindeki görüş ayrılıkları oluşturuyor.
Trump-Erdoğan ilişkisi zirveye damga vuruyor
Trump ile Erdoğan arasındaki kişisel ilişki, son dönemde Ankara-Washington hattındaki en önemli avantajlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Trump son haftalarda yaptığı açıklamalarda Erdoğan'ı "dost" ve "olağanüstü bir lider" olarak nitelendirirken, NATO Zirvesi'ne katılma kararında Türkiye'nin ev sahipliğinin etkili olduğunu söylemişti.
ABD merkezli düşünce kuruluşu Atlantic Council de yayınladığı analizde, iki ülke liderleri arasındaki uyumun askeri ve diplomatik koordinasyonu doğrudan etkilediğini, görüş ayrılıklarının ise NATO içinde gerilime yol açabildiğini belirtiyor.
Masadaki en önemli başlık: F-35
Görüşmenin en önemli gündem maddelerinden birini Türkiye'nin yeniden F-35 savaş uçağı programına dönüşü oluşturuyor.
Ankara, 2019 yılında Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından programdan çıkarılmış ve 2020 yılında ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalmıştı.
Son günlerde ABD basınında yer alan haberlerde Trump yönetiminin Türkiye'nin programa dönüşü için yeni formüller üzerinde çalıştığı öne sürüldü.
Erdoğan'ın görüşmede yaptırımların kaldırılması ve savunma sanayii alanındaki iş birliğinin yeniden geliştirilmesini gündeme getirmesi bekleniyor.
Suriye ve SDG dosyası
Tarafların ele alacağı önemli başlıklardan biri de Suriye olacak. Geçmiş yıllarda Ankara ile Washington arasında kriz konusu olan ABD'nin SDG'ye verdiği destek, örgütün Şubat 2026'da Suriye devlet kurumlarına entegrasyon anlaşması imzalamasının ardından yeni bir aşamaya geçti.
Bunun yanında iki ülkenin Suriye'nin yeniden inşası, güvenlik yapısı ve bölgesel istikrar konusunda da görüş alışverişinde bulunması bekleniyor.
İran ve Hürmüz Boğazı gündemde
Görüşme, ABD ile İran arasında Haziran ayında imzalanan ateşkes ve mutabakat anlaşmasının ardından gerçekleşecek.
Trump yönetimi, müttefiklerinden Hürmüz Boğazı'nın güvenliği konusunda daha fazla katkı beklerken, Türkiye savaş boyunca taraflarla diyaloğunu sürdüren ülkelerden biri oldu.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan daha önce yaptığı açıklamada, Washington ile Tahran'ın siyasi çözüm konusunda ciddi irade ortaya koyduğunu ancak İran'ın nükleer programı, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı gibi temel başlıklarda müzakerelerin devam edeceğini söylemişti.
Reuters'ın haberine göre, NATO zirvesi taslağına göre liderlerin yayınlayacağı bildiride, İran'ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği vurgulanırken, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisine de destek verilmesi bekleniyor.
Ukrayna savaşında Türkiye'nin arabuluculuk rolü
Erdoğan ile Trump'ın Ukrayna savaşını da değerlendirmesi bekleniyor. Türkiye, savaşın başlangıcından bu yana hem Moskova hem Kiev ile temas kurabilen az sayıdaki ülkeden biri olarak öne çıkıyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye'nin yeni müzakerelere ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu açıklarken, sürecin ilerleyebilmesi için ABD'nin etkisinin belirleyici olacağını ifade etmişti.
Trump ise zirve öncesinde yaptığı açıklamada, "NATO'da bunu konuşacağız ve bu savaşı bitireceğimizi düşünüyorum." ifadelerini kullandı.
NATO içinde savunma harcamaları tartışması
Zirve, ABD'nin Avrupa'daki güvenlik yükünü müttefiklerine daha fazla devretmeye çalıştığı bir dönemde yapılıyor.
Geçen yıl müttefikler savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ine çıkarma hedefi üzerinde uzlaşmış olsa da, birçok Avrupa ülkesi bu seviyeye henüz ulaşmadı.
Türkiye ise savunma harcamalarının artırılmasını desteklemekle birlikte yük paylaşımının adil yapılmasını ve Avrupa savunma projelerine dahil edilmesini talep ediyor.
ABD'nin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker, hedefleri yerine getirmeyen müttefikler için Washington'ın çeşitli adımlar atacağını açıklamış ancak ayrıntı vermemişti.
Türkiye savunma sanayiini öne çıkarmak istiyor
Ankara, zirvede hızla büyüyen savunma sanayiini de ön plana çıkarmayı hedefliyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Trump ile görüşmesinde yalnızca F-35 değil, savunma sanayiindeki yaptırımların kaldırılması ve yeni ortak projelerin de gündeme gelmesi bekleniyor.
NATO zirvesi kapsamında düzenlenecek savunma sanayii forumunda milyarlarca dolarlık yeni anlaşmaların açıklanabileceği belirtilirken, Türkiye ayrıca Avrupa üretimi SAMP/T hava savunma sistemi ve "Çelik Kubbe" hava savunma ağı projeleri üzerinde de çalışmalarını sürdürüyor.
NATO Askeri Komitesi Başkanı Giuseppe Cavo Dragone, Türkiye'nin yaklaşık 4 bin savunma şirketi, 100 binden fazla mühendis ve teknik personeli ile dünyanın önde gelen savunma sanayii üreticilerinden biri haline geldiğini belirterek, Ankara'nın ittifak açısından stratejik önem taşıdığını ifade etmişti.
Kaynak: Mepa News, Ajanslar