Baidoa Online | Tercüme: Mepa News
Somali hükümetinin Eş Şebab'a karşı geniş çapta övgü alan 2022 taarruzunu başlatmasının üzerinden dört yıl geçerken, orta Somali genelinde elde edilen güvenlik kazanımları giderek daha fazla baskı altına giriyor. Grup, stratejik bölgeleri yeniden ele geçirmeyi ve kilit bölgelerde nüfuzunu genişletmeyi sürdürüyor.
Baidoa Online'a konuşan güvenlik kaynaklarına göre Eş Şebab, siyasi bölünmeleri, güvenlik boşluklarını ve hükümetin askeri operasyonlarındaki yavaşlamayı başarıyla kullanarak birçok cephede yeniden ivme kazandı. Grup, daha önce ele geçirilen bazı bölgelerde yeniden kontrol kurdu. Bunlar arasında, grubun on yıldan uzun süredir büyük ölçüde bulunmadığı Hiraan bölgesindeki Mahas ilçesi de yer alıyor.
Güvenlik yetkilileri ve bölgesel analistler, Somali'nin çatışmada yeni bir aşamaya giriyor olabileceği uyarısında bulunuyor. Bu aşamada Eş Şebab artık öncelikle geleneksel kalelerini savunan bir yapı olmaktan çıkıp, hükümetin 2022-2023 taarruzu sırasında elde ettiği kazanımları aktif şekilde geri çevirmeye çalışıyor.
Stratejik geri dönüş
Güvenlik değerlendirmeleri ve açık kaynak istihbarat raporlarına göre Eş Şebab'ın 2025 karşı taarruzu, çatışmada önemli bir dönüm noktası oldu. Grup, savunmasız hükümet mevzilerini, stratejik ikmal hatlarını ve yakın zamanda kurtarılan kasabaları sistematik biçimde hedef aldı. Böylece hükümetin 2022'de başlattığı "topyekun savaş" kampanyası sırasında elde edilen birçok kazanımı kademeli olarak geri çevirdi.
Hirşabel'deki gelişmelere dair bilgi sahibi olan güvenlik kaynakları, Baidoa Online'a, Eş Şebab mensuplarının birçok bölgede koordineli saldırılar başlatmadan önce aylar boyunca operasyonel ağlarını yeniden inşa ettiğini, yeni savaşçılar topladığını, vergi tahsil ettiğini ve istihbarat hücrelerini yeniden kurduğunu söyledi.
Güvenlik analistleri arasında artan endişe
Bazı Somalili ve uluslararası analistler, federal hükümetin askeri kampanyasının artan siyasi anlaşmazlıklar ve kurumsal zorluklar nedeniyle ivme kaybettiğini savunuyor. Siyasi gözlemcilere göre ulusal dikkat giderek anayasa değişikliklerine, seçimle ilgili tartışmalara, federal üye eyaletlerle yaşanan anlaşmazlıklara ve Mogadişu'daki siyasi gerilimlere kaydı. Eleştirmenler, bu meselelerin kaynakları ve stratejik odağı Eş Şebab ile mücadele operasyonlarından uzaklaştırdığını öne sürüyor.
Bölgesel bir güvenlik analisti Baidoa Online'a, "Eş Şebab, Somali'nin siyasi liderliği bölündüğünde geleneksel olarak bundan faydalanır. Örgüt, siyasi parçalanmanın savaş alanında çoğu zaman operasyonel fırsatlar oluşturduğunu biliyor." dedi
Eş Şebab kaybettiği bölgeleri nasıl geri aldı?
Askeri uzmanlar, Eş Şebab'ın yeniden güçlenmesinin arkasında birkaç faktör olduğunu belirtiyor:
- 2022'deki ilk başarıların ardından taarruz operasyonlarının yavaşlaması.
- Yeni kurtarılan bölgelerde istikrar çabalarının yetersiz kalması.
- Askeri zaferlerin ardından yerel yönetim yapılarının zayıf kalması.
- Federal makamlarla bazı federal üye eyaletler arasındaki koordinasyonun azalması.
- Uluslararası güvenlik misyonlarının kademeli olarak çekilmesi ve yeniden yapılandırılması.
- Eş Şebab'ın geniş vergi ağı üzerinden operasyonlarını finanse etme, savaşçı toplama ve eğitim faaliyetlerini sürdürme kapasitesi.
Güvenlik kaynaklarına göre taarruzun ilk aşamasında kurtarılan birçok bölgede kalıcı bir güvenlik varlığı oluşturulmadı. Bu durum, Eş Şebab savaşçılarının kademeli olarak geri dönmesine ve nüfuzlarını yeniden inşa etmesine imkan sağladı.
Mahas: Sembolik bir gerileme
Güvenlik gözlemcilerinin dikkat çektiği en önemli gelişmelerden biri, Eş Şebab'ın Mahas ilçesine geri dönmesi oldu. İlçe hem stratejik hem de sembolik açıdan önem taşıyor çünkü yaklaşık 12 yıl boyunca Eş Şebab'ın kontrolü dışında kalmıştı. Güvenlik analistleri, Eş Şebab'ın böyle bir bölgeye geri dönebilmesinin hem örgütün dayanıklılığını hem de hükümetin istikrar sağlama çabaları önündeki zorlukları gösterdiğini söylüyor.
Orta Somali'deki operasyonlara dair bilgi sahibi olan bir güvenlik kaynağı Baidoa Online'a, "Mahas gibi bölgelerin yeniden ele geçirilmesi, Eş Şebab savaşçıları ve destekçileri için önemli bir moral desteği sağlıyor" dedi.
Mahas'ın kaybedilmesi, hükümetin daha önce kurtarılan bölgeler üzerindeki kontrolünü sürdürmekte zorlandığını ortaya koyuyor. Aynı zamanda Eş Şebab'ın yeniden toparlanma, güvenlik boşluklarından yararlanma ve koordineli karşı taarruzlar başlatma kapasitesini yansıtıyor. Analistler, ilçenin yeniden ele geçirilmesinin Eş Şebab'a önemli bir moral desteği sağladığını ve son askeri kazanımların uzun vadede sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri doğurduğunu belirtiyor.
Hawaadley ve Basra: Mogadişu üzerinde yenilenen baskı
Eş Şebab'ın Hawaadley ve Basra'daki artan varlığı, hükümet taarruzlarının yavaşlamasının ardından grubun yeniden güçlendiğini gösteren bir başka önemli işaret haline geldi. Orta Şabel bölgesindeki Hawaadley ve Aşağı Şabel'deki Basra, Mogadişu'yu vurabilecek mesafede bulunmaları nedeniyle Eş Şebab için giderek daha önemli operasyon merkezleri haline geliyor.
Baidoa Online'a konuşan güvenlik kaynaklarına göre Eş Şebab, askeri operasyonlardaki yavaşlamadan ve devam eden siyasi bölünmelerden yararlanarak kapasitesini yeniden inşa etti ve stratejik öneme sahip bölgelerde nüfuzunu genişletti. Güvenlik analistleri, grubun Hawaadley ve Basra'daki varlığının başkente giden kilit ikmal hatlarını tehdit etmesine, hükümet güçlerine saldırılar düzenlemesine ve Mogadişu'nun güvenlik ortamı üzerinde sürekli baskı kurmasına imkan verdiğini düşünüyor.
Bölgesel güvenlik uzmanlarına göre Eş Şebab, operasyonel duraklamayı komuta yapısını güçlendirmek, lojistiğini iyileştirmek, yeni savaşçılar toplamak ve orta ve güney Somali genelinde savunma mevzilerini tahkim etmek için kullandı. Güvenlik kaynakları ayrıca örgütün nüfuz alanlarında savaşçı toplama çabalarını yoğunlaştırdığını ve eğitim faaliyetlerini genişlettiğini belirtiyor. Bu da önceki hükümet taarruzlarında verdiği kayıpları telafi etmesini sağlıyor. Analistler, Eş Şebab'ın bu stratejik noktalarda kontrolünü pekiştirmesine ne kadar uzun süre izin verilirse, gelecekteki askeri operasyonların o kadar zor ve maliyetli hale geleceği uyarısında bulunuyor. Analistlere göre sürekli askeri baskı, federal ve bölgesel makamlar arasında daha güçlü koordinasyon ve kurtarılan bölgelerde etkili istikrar çabaları olmazsa, Eş Şebab mevzilerini daha da sağlamlaştırabilir ve hem Mogadişu hem de Somali'nin daha geniş güney-orta bölgeleri için giderek daha ciddi bir tehdit oluşturabilir.
Savaşçı toplama faktörü
Analistler ayrıca sürdürülebilir askeri baskının yavaşlamasının Eş Şebab'a saflarını yenilemek için ek zaman kazandırdığı uyarısında bulunuyor.
Bölgesel güvenlik uzmanlarına göre örgüt, güney ve orta Somali'nin uzak bölgelerinde savaşçı toplamaya ve eğitmeye devam ediyor. İstihbarat değerlendirmeleri, yıllardır süren askeri baskıya rağmen Eş Şebab'ın eğitim tesislerini ve savaşçı toplama ağlarını koruduğunu gösteriyor.
Güvenlik kaynakları, yeni eğitilen savaşçıların Orta Şabel, Hiran, Bay ve Aşağı Şabel bölgelerindeki son taarruzlarda giderek daha fazla görünür hale geldiğini söylüyor.
Eş Şebab siyasi bölünmeleri neden kullanabildi?
Eş Şebab tarihsel olarak Somali'deki siyasi aktörlerin bölündüğü dönemlerde güç kazandı.
Örgütün hükümeti konvansiyonel savaşta yenmesi gerekmiyor. Bunun yerine güvenlik koordinasyonu zayıfladığında, siyasi liderler dikkatlerini başka konulara çevirdiğinde ve yerel topluluklar devlet kurumlarına güvenini kaybettiğinde bundan faydalanıyor. Analistler, Eş Şebab'ın stratejisinin giderek yıpratma savaşına odaklandığını belirtiyor. Grup, büyük şehirleri doğrudan ele geçirmeye çalışmak yerine sürekli saldırılar, sızma faaliyetleri, ekonomik baskı ve psikolojik savaş yoluyla hükümeti yavaş yavaş tüketmeye çalışıyor.
Hükümet neden istikrara odaklanamadı?
Siyasi anlaşmazlıklar giderek ulusal gündeme hakim oldu. Son dört yılda Mogadişu ile Puntland ve Jubaland dahil bazı federal üye eyaletler arasındaki gerilimler arttı.
Aynı dönemde anayasa değişiklikleri, seçim düzenlemeleri ve güç paylaşımı konusundaki siyasi anlaşmazlıklar hükümetin dikkatinin önemli bir bölümünü tüketti. Eleştirmenler, güvenlik kaynaklarının Eş Şebab üzerindeki baskıyı sürdürmek yerine giderek iç siyasi anlaşmazlıkları yönetmeye yönlendirildiğini savunuyor.
Bazı muhalefet figürleri, Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud'un 15 Mayıs 2026 sonrasında görevde kalmasının ardından siyasi krizin derinleştiğini iddia ediyor. Hükümet destekçileri ise bu iddiayı reddediyor ve anayasal değişikliklerin gelecekte doğrudan seçimlerin yapılabilmesi için gerekli olduğunu savunuyor. Ortaya çıkan siyasi gerilimler ülkeyi daha da kutuplaştırdı.
Geleceğe bakış
Somali hükümeti askeri operasyonlarını sürdürmeye ve büyük kent merkezleri üzerindeki kontrolünü korumaya devam etse de güvenlik analistleri, mevcut eğilimler devam ederse kaybedilen bölgelerin yeniden alınmasının giderek zorlaşabileceği uyarısında bulunuyor. Baidoa Online'a konuşan güvenlik kaynaklarına göre Eş Şebab'ın son savaş alanı başarıları grubun özgüvenini artırdı, savaşçı toplama çabalarını güçlendirdi ve geleneksel kalelerinin ötesinde güç gösterme kapasitesini geliştirdi.
Bir analist, "Militanların mevzilerini pekiştirmesine ne kadar uzun süre izin verilirse, gelecekteki askeri operasyonların maliyeti de muhtemelen o kadar artacaktır" dedi.
Somali'nin Eş Şebab'la mevcut çatışma dinamikleri basit bir askeri başarısızlıktan ibaret değil. Bunlar, siyasi parçalanma, istikrarsız istikrar çabaları ve örgütün uyarlanabilir isyan taktikleriyle şekillenen daha geniş bir stratejik dengesizliği yansıtıyor. Hükümetin 2022 taarruzu önemli toprak kazanımları sağlamış olsa da kurtarılan bölgelerde sürdürülebilir kontrolün kurulamaması ve tırmanan siyasi anlaşmazlıklar, Eş Şebab'ın yeniden toparlanmasına ve daha önce temizlenen bölgelere tekrar yayılmasına imkan verdi.
Baidoa Online tarafından aktarılan güvenlik kaynakları ve diğer profesyonel değerlendirmelere göre durum kritik bir stratejik gerçeği ortaya koyuyor: Birleşik siyasi liderlik, geri alınan bölgelerde güçlü ve kalıcı devlet varlığı ve kesintisiz isyanla mücadele baskısı olmadan, toprak kazanımları geri döndürülebilir olmaya devam edecek. Bu da grubun yönetişim ve güvenlik boşluklarını kendi lehine kullanmasına imkan tanıyacak.