Uganda, Somali'deki Afrika Birliği Destek ve İstikrar Misyonu'na (AUSSOM) asker gönderen ülkelerin olağanüstü zirvesine ev sahipliği yapıyor.
Toplantı, askeri misyonun 2026 sonrasındaki görevine ilişkin belirsizliklerin arttığı bir dönemde gerçekleşiyor.
Söz konusu misyon bölgede Eş Şebab'a karşı savaşın başını çekiyor.
Uganda Savunma Bakanlığı'na göre zirvedeki görüşmeler, "Somali'de İstikrar Sürecinin Sürdürülmesi" teması altında gerçekleştirilecek. Üç gün sürecek zirve, çarşamba günü genelkurmay başkanlarının katılacağı toplantıyla başlayacak. Perşembe günü savunma bakanları bir araya gelecek, cuma günü ise devlet ve hükümet başkanları toplanacak.
Burundi, Cibuti, Etiyopya, Kenya, Mısır, Somali ve Uganda liderlerinin yanı sıra Afrika Birliği, Birleşmiş Milletler ve Hükümetlerarası Kalkınma Otoritesi'nden (IGAD) üst düzey yetkililerin zirveye katılması bekleniyor.
Zirveye katılması beklenen üst düzey BM yetkilileri arasında Barış Operasyonlarından Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı, BM Genel Sekreterinin Somali Özel Temsilci Yardımcısı ve Birleşmiş Milletler Somali Destek Ofisi (UNSOS) Başkanı bulunuyor.
Afrika Birliği heyetinde AU Komisyonu Başkanı Mahmud Ali Yusuf, Siyasi İşler, Barış ve Güvenlik Komiseri ile AU Komisyonu Başkanının Somali Özel Temsilcisi ve AUSSOM Başkanı Büyükelçi El Hacı İbrahim Diene yer alıyor.
IGAD'ı ise Genel Sekreter Yardımcısı temsil edecek.
BM Güvenlik Konseyi, Aralık 2025'te AUSSOM'un görev süresini bir yıl daha uzatmış ve Somali'nin kendi güvenliğinin tüm sorumluluğunu üstlenmesine yönelik geçiş sürecinin desteklenmeye devam edilmesi çağrısında bulunmuştu.
Uganda'nın başkenti Kampala'daki zirvenin temelinde, misyonun uzun vadeli finansmanı konusu yer alıyor. ABD, 2026 sonrasında misyonu finanse etmeyi durduracağı mesajı vermişti. Bu durum, fon krizi yaşayan misyonun sona erebileceği değerlendirmelerini beraberinde getirmişti.
Uganda Savunma Kuvvetleri Komutanı General Muhoozi Kainerugaba, konferansın açılışında yaptığı konuşmada, Afrika Birliğinin Somali'deki misyonunun hem mali hem de operasyonel açıdan ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu söyledi.
General Kainerugaba, Somali'deki operasyonların sürdürülebilmesi için misyona asker gönderen ülkeleri acilen harekete geçmeye ve alternatif destek planları geliştirmeye çağırdı.
Katılımcı kuvvet komutanları ve bölge ülkelerinin heyetlerine hitap eden Kainerugaba, "Bu konferans, Somali'deki operasyonlarımızın geleceğine ilişkin görüş alışverişinde bulunmak amacıyla, Birleşmiş Milletlerin Somali'deki misyonunun ciddi mali sorunlarla karşı karşıya bulunduğu bir dönemde düzenlendi" dedi.
Kainerugaba, Birleşmiş Milletlerin ilgili birimlerinin daha önce BM misyonuna ve BM koruma birliğine sağlanan desteği yüzde 25 oranında azalttığını belirterek, söz konusu kesintinin sahadaki birliklerin operasyonel kapasitesini doğrudan etkilediğini ifade etti.
Kainerugaba, "Bu kesinti operasyonları doğrudan etkiledi, kuvvetlerimizi önceliklerini yeniden düzenlemeye zorladı ve bazı bölgelerde sahadaki performansımızın gerilemesine yol açtı" diye konuştu.
ABD'nin sağladığı desteği kesmesi ve Afrika Birliği'nin ABD ile Avrupa Birliği'nin bırakacağı mali ve lojistik boşluğu dolduracak yeni bir destekçi bulamaması halinde misyonun geniş çaplı bir çöküş riskiyle karşı karşıya kalabileceği ifade ediliyor.
Afrika'daki güvenlik meseleleri üzerine çalışmalar yürüten Institute for Security Studies, ABD'nin bu yılın sonuna kadar yabancı güçlere sağladığı tüm desteği durduracağını açıklaması nedeniyle AUSSOM'un artık görevini sürdüremeyeceği uyarısında bulundu.
Kurum, Afrika Birliği misyonunun ikmal ve operasyon giderlerini karşılayan Amerikan finansmanına büyük ölçüde bağımlı olduğunu belirtti.
Raporda, 20 yıldır süren misyonun sadece askeri güce dayandığı ve bunu sürdürmenin oldukça zor olduğu ifade edilerek "yüzleşilmesi gereken gerçeğin Afrika Birliğinin Somali'deki savaşı sürdürememesi olduğu" belirtildi.
Raporda, Somali'deki dış müdahalelerin en üst seviyeye ulaştığı, ancak bu müdahalelerin hiçbirinin kesin sonuçlar elde edemeden sona erdiği kaydedildi.
Enstitü, Afrika Birliği'nin artık askeri güce dayalı mevcut yaklaşımı terk ederek, özellikle AUSSOM misyonunun başarısızlığının ardından siyasi sürece odaklanan bir misyona yönelmesi gerektiğini vurguladı.
Kaynak: Mepa News