Suriye Halk Meclisi, vatandaşların idari karar ve işlemlere karşı yargı yoluna başvurmasını engelleyen veya bu kararları yargı denetimi dışında tutan yasal hükümlerin kaldırılmasını öngören kanun tasarısını kabul etti.
9 Kasım Pazartesi günü yapılan oylamada kabul edilen düzenleme, yürürlükteki mevzuatta yer alan ve vatandaşların idari kararları mahkemeye taşımasını engelleyen hükümlerin kaldırılmasını amaçlıyor.
Böylece kamu kurumları ve yürütme organlarının idari işlem ve kararlarının yetkili mahkemeler tarafından denetlenmesinin önünün açılması hedefleniyor.
Suriye Halk Meclisi Anayasa ve Yasama Komisyonu Başkanı Abdunnasır Huşan, Suriye Now'a yaptığı açıklamada düzenlemeyi, idarenin ve yürütme organının faaliyetleri üzerindeki yargı denetimini yeniden tesis etmesi bakımından önemli bir adım olarak nitelendirdi.
Huşan, devrik Esed rejimi döneminde yürürlükte bulunan çeşitli yasalarda bazı komisyon veya kurumların aldığı idari kararların kesin olduğu ya da yargı önünde itiraz edilemeyeceği yönünde hükümler bulunduğunu belirtti. Bu düzenlemelerin, vatandaşların haklarını etkileyen idari işlemlere karşı mahkemeye başvurmasını engellediğini ifade eden Huşan, yeni düzenlemeyle bu tür kararların yargı denetimine açılacağını söyledi.
Huşan'a göre, idari bir karar nedeniyle zarara uğrayan kişiler, haklarının korunması veya uğradıkları zararın giderilmesi amacıyla yetkili mahkemelere başvurabilecek. Meclis Birinci Başkan Yardımcısı Mustafa Musa da Suriye resmi haber ajansı SANA'ya yaptığı açıklamada tasarının, geçmişte bu haktan mahrum bırakılan Suriyelilerin temel haklarından birini güvence altına almayı amaçladığını belirtti.
Meclis İkinci Başkan Yardımcısı Madonna Bişara ise düzenlemenin vatandaşların haklarını koruyacağını ve yargı önünde itiraz ederek kendilerini savunabilmelerini sağlayacağını söyledi.
Düzenlemenin geçmiş kararları kapsayıp kapsamayacağı tartışılıyor
Tasarıyla ilgili hukuki değerlendirmelerde, idari kararların yargı denetimi dışında tutulması ile kamu görevlilerinin cezai veya hukuki sorumluluktan muaf tutulması arasındaki ayrıma dikkat çekildi.
Yargıç Hüseyin Hamade, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, idari kararların yargı denetiminden muaf tutulmasının, hukuka aykırı olduğu ileri sürülen bir kararın mahkemede iptalinin istenmesini engelleyen bir uygulama olduğunu belirtti.
Hamade, bunun kamu görevlilerinin kişisel cezai veya hukuki sorumluluğuna ilişkin dokunulmazlık meselesinden farklı olduğunu vurguladı.
Hamade ayrıca, 1983 tarihli 20 sayılı İstimlak Kararnamesi'nin yedinci maddesinin geleceğini gündeme getirdi. Söz konusu madde, istimlak kararlarının kesin olduğunu ve yargı önünde itiraz edilemeyeceğini öngörüyor. Yeni düzenlemenin bu tür hükümleri kaldırması halinde geçmişte alınan istimlak kararlarına karşı da dava açılıp açılamayacağı tartışma konusu oldu.
Huşan ise SANA'ya yaptığı ayrı açıklamada, tasarının Devlet Başkanı Ahmed Şara tarafından onaylanıp Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından yürürlüğe gireceğini belirtti.
Huşan, düzenlemenin yürürlük tarihinden önce alınmış kararları kapsamayacağını, yalnızca yürürlüğe girmesinden sonra gerçekleştirilecek idari işlem ve kararlar için uygulanacağını söyledi.
Uygulama esaslarının belirlenmesi amacıyla ayrıca talimatlar hazırlanacağını kaydeden Huşan, bu talimatlarda davaların hangi mahkemelerde görüleceği, başvuruların hangi mercilere yapılacağı ve yasal sürelerin nasıl uygulanacağının açıklığa kavuşturulacağını ifade etti. Meclisin, Adalet Bakanlığı başta olmak üzere ilgili yürütme ve yargı kurumlarıyla koordinasyon içinde uygulamayı takip edeceğini de sözlerine ekledi.
Diğer yasal düzenlemeler de gündemde
Meclis oturumunda başka kanun tasarıları da ele alındı. Huşan, Baas Partisi'nin güvenlik kanununun ve sosyalist mevzuata karşı direniş kanununun kaldırılmasına ilişkin tasarıların ilgili komisyonlara sevk edildiğini açıkladı.
Milletvekillerinin meclis içindeki ve dışındaki davranışlarını, ayrıca medya faaliyetlerini düzenlemeyi amaçlayan bir davranış kuralları metni de görüşüldü. Oturumda turizm harçları ve para cezaları, Hama Üniversite Hastanesi Genel İdaresi'nin kurulması ve özellikle nesli tehlike altındaki türler olmak üzere canlıların ticaretine ilişkin kanun tasarıları da gündeme geldi.
Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara, Haziran 2026'da Halk Meclisi üyelerine ilişkin kararnameyi yayınlamıştı.
Esed rejiminin Aralık 2024'te devrilmesinin ardından oluşturulan ilk mecliste 210 sandalyeden 207'si dolduruldu. Üyelerin 137'si dolaylı seçimlerle belirlenirken 70 üye devlet başkanının anayasal yetkileri kapsamında atandı. Süveyda vilayetindeki üç sandalye ise bölgede seçim düzenlenememesi nedeniyle boş kaldı.
Meclisin kabul ettiği son tasarı, idari kararların yargı denetimine açılmasını hedeflese de düzenlemenin fiilen nasıl uygulanacağı, yürürlükteki diğer mevzuatla nasıl ilişkilendirileceği ve yargı süreçlerinin hangi usullerle işletileceği, kanunun yayımlanması ve uygulama talimatlarının hazırlanmasının ardından netleşecek.
Kaynak: Mepa News, SANA