Suriye'de silah ve mühimmat depolarında bu ay art arda meydana gelen patlamalar, 13 yılı aşkın savaşın ardından yeniden yapılandırılan ordunun mühimmatların depolanması ve taşınması konusunda karşı karşıya olduğu sorunları gündeme getirdi.
Son olay, 21 Eylül Pazartesi günü Halep'in güneyindeki El İys bölgesinde Suriye ordusuna ait bir mühimmat deposunda meydana geldi. Peş peşe yaşanan patlamalarda en az dört kişi yaralandı. Patlamaların ardından çevredeki yerleşimlerden tahliyeler yapılırken yollar ulaşıma kapatıldı ve bölgede patlamamış mühimmatların temizlenmesi için çalışmalar başlatıldı.
Elde edilen verilere göre, Beşar Esed rejiminin Aralık 2024'te devrilmesinden bu yana Suriye'deki silah ve mühimmat depolama tesislerinde en az 16 benzer patlama yaşandı. Eylül ayında ise El İys'teki olay dördüncü benzer patlama oldu.
Eylül ayında peş peşe patlamalar
Eylül ayındaki olayların ilki 1 Eylül'de İdlib'in Binniş ilçesinde mühimmat taşıyan bir aracın patlamasıyla meydana geldi. Olayda en az beş kişi hayatını kaybetti.
9 Eylül'de İdlib'in Sarmada bölgesinde savaş döneminden kalan silah ve mühimmatların geçici olarak depolandığı bir tesiste patlama meydana geldi. Suriye kaynaklarına göre olayda en az 14 kişi hayatını kaybetti, 11 kişi yaralandı. Patlamanın nedeni resmi olarak kesinleştirilmedi.
18 Eylül'de ise Deyrizor'un batısındaki Ayyaş bölgesinde Savunma Bakanlığına bağlı bir mühimmat deposunda meydana gelen patlamada 11 asker hayatını kaybetti. Yetkililer olayın nedenine ilişkin soruşturma başlattı.
Bu olayların ardından 21 Eylül'de El İys'teki patlama meydana geldi.
Yeni ordu, eski mühimmat stoklarını devralıyor
Suriye'deki patlamaların nedenlerine ilişkin farklı ihtimaller gündeme gelirken, güvenlik uzmanları ülkenin askeri yapısındaki hızlı dönüşüme dikkat çekiyor.
Esed rejiminin devrilmesinin ardından eski Suriye ordusu lağvedildi ve farklı silahlı gruplardan gelen unsurlar yeni askeri yapı içerisinde birleştirilmeye başlandı. Şam yönetimi ayrıca daha önce Suriye Demokratik Güçleri'nin kontrolündeki bölgelerde bulunan askeri kapasiteyi de yeni ordu bünyesine dahil etmeye çalışıyor.
Bu süreçte yeni ordunun farklı kaynaklardan gelen silah ve mühimmat stoklarını tek bir yapı altında toplaması, depolama ve lojistik altyapı üzerindeki baskıyı artırmış olabilir.
Atlantic Council'in Suriye uzmanı Ömer Özkızılcık, Al Jazeera'ya yaptığı değerlendirmede Suriye ordusunun "büyük bir değişim sürecinden" geçtiğini ve farklı kaynaklardan gelen silahların yeni yapı içerisinde birleştirildiğini belirtti.
Özkızılcık, mevcut depolama altyapısının savaş ve uzun yıllar süren izolasyon nedeniyle zaten yıpranmış olmasının da riskleri artırabileceğini ifade etti. Uzman ayrıca mühimmat stoklarının İsrail hava saldırılarından korunması amacıyla uygun olmayan alanlarda depolanmış olabileceği ihtimaline dikkat çekti.
Eski mühimmatlar risk oluşturuyor
Silah ve mühimmatların uzun süre uygun olmayan koşullarda tutulması, özellikle sıcaklık ve nem kontrolünün bulunmadığı ortamlarda mühimmatın bozulmasına ve istikrarsız hale gelmesine yol açabiliyor.
Güvenlik uzmanı İsmet el Absi, Suriye'deki depolama altyapısının önemli bölümünün onlarca yıl öncesinden kaldığını ve modern güvenli depolama standartlarını karşılamadığını belirtti.
El Absi'ye göre mühimmatların açık veya yarı kapalı alanlarda, sıcaklık ve nem kontrolü olmadan depolanması patlama riskini artırıyor. Uzman ayrıca taşıma güzergahlarının güvenliği, uzaktan izleme sistemlerinin yetersizliği ve askeri kurumların yeniden yapılandırılması sırasında ortaya çıkabilecek idari parçalanmanın da risk oluşturabileceğini söyledi.
Sabotaj ihtimali araştırılıyor
Art arda meydana gelen patlamalar, bazı çevrelerde sabotaj ihtimaline ilişkin şüpheleri de artırdı. Bu şüpheler, İsrail'in Esed rejiminin devrilmesinden bu yana Suriye'deki askeri hedeflere yönelik gerçekleştirdiği saldırılar nedeniyle daha fazla gündeme geliyor.
Ancak şu ana kadar patlamaların İsrail tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin kamuya açık bir kanıt bulunmuyor. Özkızılcık da patlamaların arkasında sabotaj bulunduğuna ilişkin kamuya açık bir bilgi olmadığını belirtti. Bununla birlikte, olayların farklı coğrafi bölgelerde tekrarlanması nedeniyle sabotaj ihtimalinin soruşturulması gerektiğini savunan uzmanlar bulunuyor.
Suriye Savunma Bakanlığı ise son patlamaların nedenlerini araştırıyor. Yetkililerin soruşturmaları tamamlamasının ardından olayların mühimmatın depolanması, taşınması, teknik arızalar veya başka bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığının daha net ortaya çıkması bekleniyor.
Yaşanan patlamalar şu aşamada Suriye ordusunun genel askeri kapasitesinde ciddi bir kayba yol açtığını göstermiyor. Ancak olayların tekrarlanması, yeni askeri yapının silah ve mühimmat güvenliği, lojistik altyapı ve profesyonel depolama kapasitesine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.
Kaynak: Mepa News