İsrail’in Gazze, Lübnan, Suriye ve İran’a yönelik savaşları ile 7 Ekim 2023’ten bu yana yaşanan çatışmaların ardından ülkede toplumsal travmanın derinleştiği belirtiliyor.
Uzmanlar, araştırmalar ve sağlık verileri, İsrail toplumunun giderek daha fazla psikolojik sorunlarla karşı karşıya kaldığına işaret ediyor.
İsrail merkezli Maccabi Sağlık Hizmetleri tarafından gerçekleştirilen bir araştırmaya göre, İsraillilerin yaklaşık üçte biri profesyonel psikolojik desteğe ihtiyaç duyduğunu düşünüyor. Zorunlu askerlik yapanlar ve yedek askerler arasında ise durumun daha ağır olduğu ifade ediliyor.
İsrail Savunma Bakanlığı’nın Ocak ayında yayınladığı verilere göre, Eylül 2023’ten bu yana askerler arasında travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) vakalarında yaklaşık yüzde 40 artış yaşandı. Bakanlık, bu oranın 2028 yılına kadar yüzde 180 yükselmesini bekliyor.
İsrail basınında yer alan haberlere göre hükümet, yasal zorunluluğa rağmen aynı dönemde psikolojik nedenlerle ordudan ayrılan askerlerin sayısını açıklamadı.
Bu ayın başlarında İsrail’in acil sağlık kurumu Magen David Adom, psikolojik kriz vakalarındaki artış nedeniyle özel bir ruh sağlığı acil müdahale birimi kurduğunu duyurdu. Kurum, aldığı çağrılarda yüzde 45’lik artış kaydedildiğini ve başvuruların büyük bölümünün devam eden savaşlarla bağlantılı olduğunu bildirdi.
İntihar vakalarında da dikkat çekici bir yükseliş yaşandığı belirtiliyor. Jerusalem Post’un Şubat ayında yayımladığı habere göre, 2024 yılında İsrail ordusundaki intiharların yüzde 78’i Gazze, Batı Şeria ve Lübnan’daki askeri operasyonlarla ilişkilendirildi. Aynı dönemde aile içi şiddet vakaları ile depresyon ve stres gibi psikolojik rahatsızlıklarda da artış görüldüğü kaydedildi.
İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog da mayıs ayı sonunda yaptığı bir konuşmada toplumdaki şiddet eğilimlerinin arttığını kabul etti.
İsrailli ruh sağlığı uzmanı ve savaş gazisi Tuly Flint, 7 Ekim saldırılarının İsrail toplumunda derin bir kırılma yarattığını belirterek, “İnsanların güvenlik duygusu parçalandı. Toplum, hükümet ve kurumlara olan güven ciddi şekilde sarsıldı” dedi.
Flint’e göre bu süreç bazı kesimlerde daha sert güvenlik politikalarına ve sağcı siyasi eğilimlerin güçlenmesine yol açtı. Bu değerlendirmeyi destekleyen bir kamuoyu araştırması da genç kuşaklarda sağ eğilimlerin arttığını ortaya koydu. N12 televizyonunun ilk kez oy kullanacak Yahudi İsrailliler arasında yaptığı ankete göre, 18-21 yaş grubunun yüzde 46’sı 7 Ekim saldırılarının “içeriden bir ihanet” sonucu gerçekleştiğine inanıyor. Araştırma ayrıca bu kuşağın İsrail tarihindeki en muhafazakâr ve en dindar nesil olabileceğine işaret etti.
"Şiddet İsrail toplumunun bir parçası"
Bununla birlikte bazı uzmanlar, toplumdaki aşırılaşmanın yalnızca 7 Ekim sonrasında başlamadığını savunuyor. İsrailli sosyolog Yehouda Shenhav-Shahrabani, şiddetin İsrail’in kuruluşundan bu yana toplumsal yapının bir parçası olduğunu belirterek, son gelişmelerin mevcut eğilimleri daha görünür hale getirdiğini söyledi.
Shenhav-Shahrabani, “7 Ekim bir yenilgi olarak görülebilir ancak o tarihten sonra İsrail toplumu daha da sağa kaydı” değerlendirmesinde bulundu.
Zahava Solomon ise travmanın toplumları farklı yönlere sürükleyebileceğini belirterek, bunun bazen daha saldırgan politikaları, bazen de müzakere arayışlarını güçlendirebildiğini ifade etti.
Solomon, İsrail toplumunda Holokost travmasının uzun yıllardır güçlü bir mağduriyet algısı oluşturduğunu söylerken, Filistinlilerin de kendi tarihsel travmalarını yaşadığını ve bunun geleceğe yönelik ciddi sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.
Ruh sağlığı uzmanı Flint ise yaşanan toplumsal travmanın etkilerinin uzun süre devam edeceğini belirterek, “Bunun bir tedavisi yok. Sadece iyileşme süreci var. İnsanlar o eşiği geçtikten sonra artık hiçbir şey eskisi gibi olmuyor” dedi.
Kaynak: Mepa News, Al Jazeera