ABD Başkanı Donald Trump, Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Beyaz Saray'da yaptığı görüşmenin ardından İran savaşının askeri açıdan fiilen sona erdiğini söyledi.
Washington'un şimdilik mevcut statükoyu korumayı tercih ettiğini belirten Trump, diplomatik çözüm için olumlu bir ilerleme bulunduğunu savundu.
Ancak ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası devam ederken Trump, şartların değişmesi halinde yeniden saldırı düzenlemeye hazır olduklarını açıkladı.
Trump, pazartesi günü Katar Başbakanı ile görüşmesinin ardından Beyaz Saray'daki basın brifing odasında gazetecilerin sorularını yanıtladı.
İran'ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini öne süren Trump, “İran askeri açıdan fiilen sona erdi. Biz sadece mevcut durumu koruyoruz” dedi.
İran'ın askeri liderlik yapısının ağır darbe aldığını savunan Trump, buna rağmen Tahran'ın nükleer silah edinmesini önleyecek uzun vadeli bir çözüm üzerinde çalıştıklarını söyledi.
Trump, İran'la temasların sürdüğünü belirterek tarafların kendileriyle “oldukça nazik bir şekilde” görüştüğünü ifade etti. askeri harekâtın şu aşamada gerekli görünmediğini kaydeden ABD Başkanı, “Olumlu bir ivme var. Savaşın sona ermesi için iyi bir ihtimal görüyorum. Ancak herhangi bir şey değişirse harekete geçmeye hazırız” diye konuştu.
Trump, daha önce İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatma tehdidinde bulunmuştu. Son açıklamaları ise ABD'nin şimdilik yeni ve kapsamlı bir bombardıman dalgası başlatmaya istekli olmadığını gösteriyor.
ABD ablukası devam edecek
Trump, askeri saldırıların yeniden başlatılmasının şu aşamada gerekli görünmediğini belirtmesine rağmen ABD'nin İran'a yönelik baskı politikasında değişiklik olmayacağını söyledi.
İran limanlarına yönelik deniz ablukasının devam edeceğini belirten Trump, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını koruyacağını ifade etti. ABD Başkanı, İran'ın petrol ihracatını ve ticaretini sınırlamayı amaçlayan deniz ablukasını “ülke tarihindeki en büyük askeri abluka” olarak nitelendirdi.
Washington yönetimi, İran limanlarına yönelik ablukanın yanı sıra ülkenin kara yoluyla gerçekleştirdiği ticaret ve sevkiyat faaliyetlerini de kısıtlamayı hedefleyen yeni adımlar üzerinde çalışıyor. ABD'nin bölgeye sevk ettiği binlerce asker ve deniz unsuru da mevcut konuşlanmasını sürdürüyor.
Trump, pazar günü CNN'e verdiği telefon röportajında, İran'la görüşmelerde ilerleme sağlanması ve güçlü bir anlaşmanın imzalanması halinde saldırıların yeniden başlatılmasının “son derece düşük bir ihtimal” olduğunu söylemişti. Ancak ABD Başkanı, askeri harekâtın yeniden başlaması durumunda aralarında 38 köprünün de bulunduğu altyapı hedeflerinin belirlendiğini ifade etmişti.
ABD ordusu son bir hafta içinde İran'ın hava savunma sistemleri dahil bazı hedeflere sınırlı saldırılar düzenledi. Ayrıca cumartesi günü, deniz ablukasını ihlal etmeye çalıştığı belirtilen ticari bir gemiye ateş açarak gemiyi etkisiz hale getirdi.
Katar arabuluculuğu sürüyor
Trump'ın açıklamaları, Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani'nin Beyaz Saray'daki temaslarının ardından geldi.
Katar Başbakanı, Trump ve ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile yaptığı görüşmelerin ardından sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, bölgedeki gelişmelerin ve ABD-İran görüşmelerinin ilerletilmesinin ele alındığını belirtti.
Al Sani, “Bir anlaşmaya ulaşılması ve bölgeye barış getirilmesi konusunda olumlu görüşmeler gerçekleştirdiğimiz için memnunum” ifadelerini kullandı.
Katar'ın geçen hafta İran'ın nükleer programına ilişkin yeni önerileri Washington ve Tahran'a ilettiği bildirildi. Konuya yakın iki Orta Doğulu yetkili, arabuluculuk girişimlerinin nükleer program konusunda taraflar arasında bir uzlaşma zemini oluşturmayı amaçladığını söyledi.
Beyaz Saray, önerilerin içeriğine ilişkin açıklama yapmadı. Trump ise daha önceki açıklamalarında İran'la dolaylı temasların sürdüğünü kabul etmişti.
Tahran: ABD yedi şartımızı kabul etmeli
İran yönetimi ise Washington'un açıklamalarına rağmen ABD ile müzakerelerin yürütüldüğüne ilişkin haberleri reddediyor.
İran Ulusal Güvenlik Konseyi yetkilisi Muhsin Rızai, ABD'nin “hayali görüşmeler” hakkında yanıltıcı haberler üretmeyi bırakması gerektiğini belirterek Washington'un Tahran tarafından daha önce açıklanan yedi şartı kabul etmesi gerektiğini söyledi.
Rızai, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Hayali görüşmeler hakkında sahte haber üretmeyi bırakın. İran'ın defalarca ortaya koyduğu yedi şartı kabul etme zamanı geldi” ifadelerini kullandı.
İran'ın müzakereler öncesinde öne sürdüğü başlıca talepler arasında ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması, ekonomik yaptırımları sona erdirmesi, dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakması ve savaşta meydana gelen zararlar için tazminat ödemesi bulunuyor.
Tahran ayrıca bölgedeki tüm cephelerde çatışmaların sona erdirilmesini, bu kapsamda İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarının durdurulmasını ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığının azaltılmasını talep ediyor.
İran, bu şartlar karşılanmadan nükleer program konusunda yeni bir müzakere sürecine girmeyeceğini belirtiyor. Washington ise İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin kalıcı ve denetlenebilir güvenceler verilmesini istiyor.
ABD'de savaşın siyasi maliyeti artıyor
Trump'ın açıklamaları, İran savaşının ABD iç siyasetinde de tartışma konusu olduğu bir dönemde geldi.
Geçen hafta düzenlenen ara seçimlerde Cumhuriyetçi Parti, Kongre'nin her iki kanadında da Demokratlara karşı çoğunluğu kaybetti. Sekiz ayı aşkın süredir devam eden savaşın yol açtığı enerji fiyatı artışları ve ekonomik etkiler, seçim sürecindeki önemli tartışma başlıkları arasında yer aldı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de pazartesi günü yaptığı açıklamada, savaşın bundan sonraki aşamasına ilişkin kararın Trump'a ait olduğunu söyledi. Hegseth, Washington'un İran'a yönelik askeri harekâtı sona erdirerek nükleer materyallerin hareketini izleyecek bir düzenlemeye geçebileceğini de ifade etti.
Öte yandan Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Thomas Massie, savaşın yürütülme biçimi nedeniyle Hegseth hakkında azil sürecinin başlatılması için girişimde bulundu. Savaşın Kongre onayı olmadan başlatıldığı ve ABD başkanının savaş yetkilerini düzenleyen yasal sınırların aşıldığı yönündeki eleştiriler de Washington'daki tartışmalar arasında yer alıyor.
Trump'ın son açıklaması, ABD'nin İran'a yönelik büyük çaplı saldırıları şimdilik durdurma eğiliminde olduğunu gösterse de savaşın resmen sona erdiğine ilişkin bir anlaşma bulunmuyor.
Deniz ablukasının devam etmesi, tarafların karşılıklı taleplerinde uzlaşamaması ve ABD'nin askeri müdahale seçeneğini masada tutması, bölgedeki gerilimin sürdüğüne işaret ediyor.
Kaynak: Mepa News