Türkiye'nin Somali'deki askeri ve ekonomik varlığı genişliyor

Türkiye, Somali'de askeri eğitim ve deniz güvenliğinin yanı sıra petrol arama, balıkçılık ve liman işletmeciliği alanlarında da faaliyetlerini genişletiyor.

Türkiye, Somali'deki askeri ve ekonomik faaliyetlerini son yıllarda önemli ölçüde artırdı. Mogadişu'da askeri eğitim faaliyetleriyle başlayan iş birliği, deniz güvenliği, petrol ve doğal gaz arama çalışmaları, balıkçılık ve stratejik altyapı yatırımlarını kapsayan geniş bir ortaklığa dönüştü.

Türk donanmasına ait gemilerin Somali açıklarında görev yapması ve sondaj çalışmalarının başlaması, Ankara'nın bölgedeki varlığının yeni bir aşamaya geçtiğine işaret ediyor.

Türkiye ile Somali arasındaki ilişkiler, o dönem başbakan olan Recep Tayyip Erdoğan'ın 2011 yılında Mogadişu'ya gerçekleştirdiği ziyaretin ardından hız kazandı. Türkiye bu süreçte Somali'ye insani yardım, sağlık, eğitim ve altyapı desteği sağlarken, güvenlik alanındaki iş birliğini de genişletti. Bugün iki ülke arasındaki ilişkiler, askeri ve ekonomik çıkarların birlikte şekillendiği uzun vadeli bir ortaklık niteliği taşıyor.

Mogadişu'daki askeri varlık ve deniz güvenliği

Türkiye'nin Somali'deki askeri faaliyetlerinin merkezinde, 2017 yılında açılan TURKSOM askeri Eğitim Merkezi bulunuyor. Türkiye'nin yurt dışındaki en büyük askeri eğitim tesislerinden biri olarak tanımlanan merkezde, Somali ordusuna bağlı asker ve subaylar eğitiliyor. Eğitim faaliyetleri, Somali'nin güvenlik kurumlarını yeniden yapılandırma ve Eş Şebab'la mücadele kapasitesini artırma hedefinin bir parçası.

Ankara'nın askeri varlığı yalnızca eğitim faaliyetleriyle sınırlı değil. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 21 Temmuz 2026'da Türk Silahlı Kuvvetleri unsurlarının Somali'deki görev süresini iki yıl daha uzattı. 27 Temmuz 2026'dan itibaren geçerli olan kararla Türk askerinin ülkedeki görevlendirme yetkisi Temmuz 2028'e kadar devam edecek.

Tezkereye göre Türk askeri unsurları, Somali'nin terörizm, deniz haydutluğu, yasa dışı balıkçılık, kaçakçılık ve diğer güvenlik tehditleriyle mücadelesine destek verecek.

Görevlendirmenin, iki ülke tarafından müştereken belirlenecek bölgelerde ve Somali'nin deniz yetki alanlarını da kapsayacak şekilde yürütülmesi öngörülüyor.

Şubat 2024'te imzalanan 10 yıllık Savunma ve Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması da bu sürecin temelini oluşturuyor. Anlaşma kapsamında Türkiye'nin Somali donanmasının kurulmasına, eğitilmesine ve donatılmasına destek vermesi kararlaştırıldı.

Böylece Ankara, Somali'nin kara kuvvetlerinin yanı sıra deniz güvenliği kapasitesinin geliştirilmesinde de önemli bir rol üstlendi.

Türk savaş gemileri Somali açıklarında

Türkiye'nin denizlerdeki askeri faaliyetleri, enerji ve balıkçılık alanındaki projelerle de bağlantılı olarak genişliyor.

Türk Deniz Kuvvetlerine ait TCG Gökçeada ve TCG Yıldırım fırkateynleri, 30 Ekim 2026'da askeri malzeme ve ikmal yüküyle Somali'ye doğru hareket etti.

Gemilerin Somali açıklarında görev yapan Türk deniz unsurlarına katılması ve bölgede görev değişimine iştirak etmesi bekleniyor.

Türk savaş gemileri, kasım ayında Somali'nin münhasır ekonomik bölgesinde deneme ve araştırma amaçlı balıkçılık faaliyetleri yürütmesi planlanan Türk bayraklı bir balıkçı gemisine de refakat etti. Bu gelişme, Türkiye'nin askeri deniz varlığının ekonomik faaliyetlerin güvenliğiyle de ilişkilendirildiğini gösteriyor.

Mogadişu yönetimi lideri Hasan Şeyh Mahmud ise ekim ayında yaptığı açıklamada, Mogadişu'daki TURKSOM tesisinin bir Türk askeri üssü değil, Somali askerlerinin eğitildiği bir merkez olduğunu söyledi.

Mahmud, Türkiye ile askeri iş birliğinin önemini vurgularken tesisin Türk üssü olarak tanımlanmasına karşı çıktı. Bu açıklama, iki ülke arasındaki askeri iş birliğinin niteliğine ilişkin tartışmaları da gündeme getirdi.

Somali açıklarında petrol arama çalışmaları başladı

Türkiye'nin Somali'deki ekonomik varlığının en önemli başlıklarından biri enerji alanındaki iş birliği. İki ülke, Mart 2024'te Somali'nin kara ve deniz sahalarındaki petrol ve doğal gaz kaynaklarının araştırılması ve geliştirilmesi için anlaşma imzaladı. Aynı yıl Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ile Somali arasında deniz sahalarındaki üç blok için petrol arama ve üretim paylaşım anlaşmaları yapıldı.

Bu anlaşmaların ardından Türk araştırma gemisi Oruç Reis, Somali açıklarında yaklaşık 4 bin 500 kilometrekarelik alanda üç boyutlu sismik araştırma gerçekleştirdi. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda sondaj yapılmasına karar verilen Curad-1 kuyusu, Mogadişu'nun yaklaşık 370 kilometre açığında bulunuyor.

Türkiye'nin derin deniz sondaj gemisi Çağrı Bey, 9 Nisan 2026'da Somali'ye ulaştı. Gemi, 11 Nisan'da düzenlenen törenin ardından Türkiye'nin yurt dışındaki ilk derin deniz sondaj çalışmasını başlattı. Yaklaşık 3 bin 500 metre su derinliğindeki bölgede yürütülen çalışmalarda deniz tabanının yaklaşık 4 bin metre altına inilmesi ve toplamda 7 bin 500 metre derinliğe ulaşılması planlanıyor.

Sondajın tamamlanmasıyla Somali açıklarında ticari olarak çıkarılabilir petrol veya doğal gaz rezervi bulunup bulunmadığının belirlenmesi hedefleniyor.

Ancak 16 Kasım 2026 itibarıyla kamuoyuna açıklanmış, ticari üretimi mümkün kılacak kesinleşmiş bir keşif bulunmuyor. Bu nedenle bölgede petrol bulunduğuna ilişkin beklentiler, henüz doğrulanmış rezerv bilgisi olarak değerlendirilemiyor.

Balıkçılık ve liman işletmeciliğinde Türk şirketleri

Türkiye'nin Somali'deki ekonomik faaliyetleri enerji sektörüyle sınırlı değil. Türk şirketleri, ülkenin liman işletmeciliği ve balıkçılık alanlarında da önemli anlaşmalar yürütüyor.

Türk şirketi Albayrak Grubu, 2014 yılından bu yana Mogadişu Limanı'nın işletilmesi ve geliştirilmesinde görev alıyor. Şirket, 2020 yılında Somali hükümetiyle limanın işletilmesine ilişkin 14 yıllık yeni bir imtiyaz anlaşması imzaladı. Mogadişu Limanı, ülkenin dış ticaretinde başlıca giriş noktalarından biri olarak öne çıkıyor.

Aralık 2025'te ise Türkiye'nin OYAK kuruluşu ile Somali Balıkçılık ve Mavi Ekonomi Bakanlığı arasında balıkçılık alanında iş birliği anlaşması imzalandı. Bu çerçevede kurulan SOMTURK adlı şirket, Somali'nin münhasır ekonomik bölgesindeki balıkçılık faaliyetlerine ilişkin ruhsat süreçlerini yönetmekle görevlendirildi.

Anlaşma, Türk balıkçılık sektörüne Somali sularında faaliyet yürütme imkânı sağlıyor.

Somali yönetimi, iş birliğinin balıkçılık sektörüne yatırım, istihdam ve gelir kazandırmasını hedeflediğini belirtiyor. Ancak ülkenin deniz kaynaklarının kullanımı konusunda anlaşmaların nasıl uygulanacağı, elde edilen gelirin ne kadarının Somali ekonomisine aktarılacağı ve denetim mekanizmalarının nasıl işleyeceği de önem taşıyor.

Anlaşmaların şartları ve kaynakların paylaşımı tartışılıyor

Türkiye'nin Somali'deki faaliyetleri, iki ülke arasındaki ilişkilerin güçlenmesinin yanı sıra ekonomik anlaşmaların şartlarına ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Londra Ekonomi ve Siyaset Bilimi Okulunda (LSE) yayınlanan Mayıs 2025 tarihli bir değerlendirmede, Türkiye ile Somali arasındaki petrol anlaşmasının bazı hükümleri eleştirildi.

Araştırmacı Mohamed Malin, anlaşmadaki bazı vergi muafiyetleri ve yatırımcıyı koruyan hükümlerin Somali hükümetinin gelecekte elde edebileceği gelirleri sınırlandırabileceğini savundu.

Değerlendirmede, Somali'nin yeni vergi ve düzenlemeler getirmesinin bazı koşullarda yatırımcıya tazminat ödeme yükümlülüğü doğurabileceği belirtildi.

Bu eleştiriler, anlaşmanın Somali'nin uzun vadeli ekonomik çıkarlarına ne ölçüde hizmet edeceği sorusunu gündeme taşıyor.

Öte yandan Somali hükümeti, Türkiye ile enerji ve deniz kaynakları alanındaki iş birliğini ülkenin ekonomik kalkınması ve doğal kaynaklarının değerlendirilmesi açısından önemli görüyor.

Türkiye'nin Somali'deki varlığı, 2011'de ağırlıklı olarak insani yardım ve kalkınma faaliyetleriyle başlayan ilişkilerin bugün askeri, enerji ve ticari boyutları bulunan stratejik bir ortaklığa dönüştüğünü gösteriyor.

Ankara'nın bölgede askeri kapasitesini artırması, petrol arama çalışmalarına başlaması ve deniz kaynaklarına yönelik anlaşmalar yapması, Somali'yi Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki en önemli ortaklarından biri haline getiriyor.

Kaynak: Mepa News

İlk yorum yazan siz olun
UYARI: Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Mepa News, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Her bir yorum 600 karakterle (boşluklu) sınırlıdır.

İlgili Haberler

Somali'de değişen askeri dengeler Türkiye'nin üzerindeki yükü artırabilir mi?
Türkiye'nin eğitip donattığı Somali komandoları: Gorgor birlikleri kimdir?
Eş Şebab, Türkiye'nin Somali'deki faaliyetlerini nasıl görüyor?

Haberler Haberleri