ABD istihbaratının değerlendirmelerine göre, İran’ın yeni lideri Mücteba Hamaney, savaş stratejisinin şekillendirilmesinde ve Washington ile yürütülen müzakerelerde önemli rol oynuyor.
Ancak ABD’li yetkililer, savaş sonrası parçalanmış durumda olduğu belirtilen İran yönetiminde karar alma yetkisinin tam olarak kimde bulunduğunun halen net olmadığını ifade ediyor.
CNN'in konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre, Mücteba Hamaney’in, ABD ile savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmelerin nasıl yürütüleceğine dair üst düzey İranlı yetkililerle birlikte yönlendirici rol üstlendiği değerlendiriliyor.
Mücteba Hamaney, savaşın başlangıcında düzenlenen ve babası eski lider Ali Hamaney ile çok sayıda üst düzey askeri yetkilinin öldüğü saldırıda ağır yaralanmıştı. O tarihten bu yana kamuoyu önüne çıkmaması, sağlık durumu ve İran yönetimindeki rolüne ilişkin tartışmalara neden oldu.
ABD istihbaratı yerini doğrulayamıyor
Kaynaklara göre Hamaney’in yeni lider olarak ilan edilmesinin üzerinden günler geçmesine rağmen ABD istihbaratı halen nerede bulunduğunu görsel olarak doğrulayabilmiş değil.
Belirsizliğin nedenlerinden birinin, Hamaney’in iletişim için elektronik cihaz kullanmaması olduğu belirtiliyor. Kaynaklar, yalnızca yüz yüze görüşebildiği kişiler veya kuryeler aracılığıyla mesaj ilettiğini aktardı.
ABD istihbaratına göre Hamaney halen izole bir ortamda tedavi görüyor. Vücudunun bir tarafında yüzünü, kolunu, gövdesini ve bacağını etkileyen ağır yanıklar bulunduğu ifade ediliyor.
Buna karşın İran liderlik ofisinin protokol sorumlusu Mazaher Hüseyni, cuma günü yaptığı açıklamada Hamaney’in sağlık durumunun iyi olduğunu savundu.
Hüseyni, Hamaney’in ayağı ve bel bölgesinde hafif yaralanmalar bulunduğunu, kulağının arkasına küçük bir şarapnel parçası isabet ettiğini ancak yaralarının iyileştiğini söyledi.
“Şükürler olsun ki sağlık durumu iyi. Düşman çeşitli söylentiler yayıyor. İnsanlar sabırlı olmalı, zamanı geldiğinde kendisi konuşacaktır” dedi.
Pezeşkiyan görüşmeyi doğruladı
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise bu hafta İran devlet medyasına yaptığı açıklamada Mücteba Hamaney ile yaklaşık iki buçuk saat süren bir görüşme gerçekleştirdiğini söyledi.
Bu açıklama, İran’ın yeni lideriyle üst düzey bir yetkili arasında gerçekleştiği doğrulanan ilk yüz yüze temas olarak değerlendirildi.
ABD’li kaynaklar, Washington’un Hamaney’in durumu hakkında sahip olduğu bilgilerin büyük ölçüde onunla temas kurabilen isimlerden elde edildiğini belirtti. Ancak bazı istihbarat analistleri, İran içindeki bazı aktörlerin kendi gündemlerini ilerletmek için Hamaney’e erişimleri varmış gibi davranabileceğini düşünüyor.
“Günlük yönetimi Devrim Muhafızları yürütüyor”
Kaynaklara göre ABD istihbaratı, savaşın İran’ın askeri kapasitesine ciddi zarar verdiğini ancak tamamen yok etmediğini değerlendiriyor.
Önceki raporlarda İran’ın füze rampalarının yaklaşık yarısının saldırılardan kurtulduğu belirtilirken, son değerlendirmelerde bu oranın üçte ikiye çıktığı ifade edildi. Ateşkes sürecinin İran’a gömülü rampaları yeniden ortaya çıkarma fırsatı verdiği kaydedildi.
Ayrıca CIA tarafından hazırlanan ayrı bir raporda İran ekonomisinin mevcut Amerikan ablukasına rağmen yaklaşık dört ay daha tamamen çökmeden ayakta kalabileceği değerlendirildi.
Kaynaklar, Mücteba Hamaney’in müzakere stratejisinde rol oynadığını ancak günlük karar alma süreçlerinden büyük ölçüde uzak olduğunu ifade ediyor.
ABD değerlendirmelerine göre günlük operasyonları büyük ölçüde Devrim Muhafızları komutanları ile Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf yürütüyor.
Bir kaynak, “Sürekli emir verdiğine dair işaret yok ancak vermediğini kanıtlayan bir durum da yok” dedi.
Rubio: İran yönetim sistemi parçalanmış durumda
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, cuma günü yaptığı açıklamada İran yönetim yapısının “oldukça parçalanmış ve işlevsiz” olduğunu ileri sürdü.
Rubio, bunun Washington ile yürütülen müzakerelerin önündeki engellerden biri olabileceğini ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump ise daha önce İran’da “rejim değişikliği” yaşandığını savunmuş ve Tahran adına görüşme yürüten isimleri “makul insanlar” olarak tanımlamıştı.
Trump, “Daha önce hiç kimsenin muhatap olmadığı insanlarla görüşüyoruz” ifadelerini kullanmıştı.
Kalibaf öne çıkıyor
Kaynaklara göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, geçen ay İslamabad’daki ilk müzakereler öncesinde Körfez ülkeleriyle temas kurarak İran adına kimin müzakere yetkisine sahip olduğunu anlamaya çalıştı.
Bazı Körfez ülkelerinin yetkilileri, Kalibaf’ın İran adına karar alma kapasitesine sahip en güçlü isimlerden biri olduğunu değerlendiriyor.
Eski Devrim Muhafızları komutanı olan Kalibaf’ın, hem diplomatik hem askeri çevrelerle ilişki kurabilen nadir İranlı siyasetçilerden biri olarak öne çıktığı belirtiliyor.
Ancak İslamabad’daki ilk görüşmeler anlaşma olmadan sonuçlandı. Planlanan ikinci tur Pakistan görüşmeleri de gerçekleşmedi.
Trump yönetimi, İran’daki parçalanmış yapının ortak bir müzakere pozisyonu oluşturmayı zorlaştırdığını savunurken, Tahran’ın son Amerikan teklifini değerlendirmeyi sürdürdüğü belirtiliyor.
Kaynak: Mepa News, CNN