Suudi Arabistan'ın, Orta Doğu savaşında krallığa yönelik saldırılara misilleme olarak İran topraklarına yönelik gizli hava saldırıları düzenlediği öne sürüldü.
Reuters’a konuşan iki Batılı yetkili ile iki İranlı yetkili, daha önce kamuoyuna yansımayan saldırıların Suudi Hava Kuvvetleri tarafından Mart ayı sonunda gerçekleştirildiğini söyledi.
Haberde, bunun Suudi Arabistan’ın İran topraklarında doğrudan askeri operasyon gerçekleştirdiğinin bilinen ilk örneği olduğu belirtilirken, Riyad’ın bölgesel rakibine karşı savunma konusunda daha agresif bir çizgiye yöneldiği değerlendirmesi yapıldı.
Yetkililerden biri saldırıları “Suudi Arabistan vurulduğunda verilen karşılık” olarak tanımladı.
Suudi Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili ise Reuters’ın sorusuna verdiği yanıtta saldırı iddialarını doğrudan doğrulamazken, Suudi Arabistan’ın “gerilimin azaltılması, itidal ve bölgesel istikrar” yönündeki tutumunu yineledi.
İran Dışişleri Bakanlığı ise konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.
Haberde, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın Körfez ülkelerini de doğrudan çatışmanın içine çektiği belirtildi.
Reuters'ın haberine göre İran, savaş boyunca altı Körfez İşbirliği Konseyi ülkesini füze ve İHA’larla hedef aldı, ABD üslerinin yanı sıra sivil noktalar, havaalanları ve petrol altyapıları da vuruldu.
Ayrıca Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının küresel ticareti ciddi şekilde etkilediği kaydedildi.
Haberde, Birleşik Arap Emirlikleri'nin de İran’a saldırılar düzenlediğine ilişkin Wall Street Journal haberine atıf yapılarak, Körfez monarşilerinin İran saldırıları karşısında doğrudan karşılık vermeye başladığı ifade edildi.
Ancak Reuters’a konuşan kaynaklar, Suudi Arabistan’ın Birleşik Arap Emirlikleri’nden farklı olarak savaşı büyütmek istemediğini ve İran’la diplomatik temaslarını sürdürdüğünü söyledi.
Habere göre saldırıların ardından Riyad, İran’a hem askeri mesajlar gönderdi hem de yoğun diplomatik girişimlerde bulundu. Batılı ve İranlı yetkililer, bunun sonucunda iki ülkenin gerilimi düşürme konusunda örtülü bir anlayışa vardığını belirtti.
Uluslararası Kriz Grubu araştırmacılarından Ali Vaez, Suudi misillemesinin ardından gelen diplomatik sürecin “kontrolsüz tırmanmanın kabul edilemez maliyetler doğuracağının pragmatik biçimde anlaşılması” anlamına geldiğini söyledi.
Reuters’ın aktardığına göre bu gayriresmi gerilim azaltma süreci, Washington ile Tahran’ın 7 Nisan’da ateşkes konusunda anlaşmasından yaklaşık bir hafta önce devreye girdi.
İranlı yetkililerden biri de Tahran ile Riyad’ın “çatışmaları durdurmak, karşılıklı çıkarları korumak ve gerilimin büyümesini önlemek” amacıyla mutabakata vardığını söyledi.
Haberde ayrıca, Çin arabuluculuğunda 2023 yılında yeniden diplomatik ilişki kuran İran ile Suudi Arabistan’ın Yemen’deki ateşkesi korumayı başardığı ve Kızıldeniz açık kaldığı için Riyad’ın petrol ihracatını büyük ölçüde sürdürebildiği belirtildi.
Suudi Arabistan eski istihbarat şefi Turki el Faysal’ın hafta sonu Arap basınında yayınlanan yazısına da yer verilen haberde, Faysal’ın “İran ve başkaları krallığı yıkım ateşinin içine çekmeye çalıştığında liderliğimiz vatandaşlarını korumayı tercih etti” ifadeleri aktarıldı.
Faysal ayrıca, “İsrail’in Suudi Arabistan ile İran arasında savaş çıkarma planı başarılı olsaydı bölge bütünüyle yıkım ve felakete sürüklenecekti” değerlendirmesinde bulunmuştu.
Reuters’ın verilerine göre Mart ayının son haftasında Suudi Arabistan’a yönelik 105’i aşkın füze ve İHA saldırısı kaydedilirken, 1-6 Nisan döneminde bu sayı 25 civarına düştü.
Batılı kaynaklar, ateşkes öncesindeki son saldırıların doğrudan İran’dan değil Irak’tan geldiğinin değerlendirildiğini ve bunun Tahran’ın doğrudan saldırıları azalttığına işaret ettiğini söyledi.
Haberde ayrıca Suudi Arabistan’ın 12 Nisan’da Irak’ın Riyad Büyükelçisi’ni çağırarak Irak topraklarından gelen saldırıları protesto ettiği kaydedildi.
Kaynak: Mepa News, Reuters