Yemen'de Husilerle yeniden tırmanan çatışmalar ve Suudi Arabistan'a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, Riyad'ı askeri stratejisini yeniden şekillendirmeye yöneltti. Suudi Arabistan, bir yandan kendi topraklarını ve kritik altyapısını korumak için Türkiye ve Pakistan'la savunma iş birliğini genişletirken diğer yandan Yemen'de Husilerin askeri kapasitesini sınırlamayı ve uluslararası alanda tanınan Yemen hükümetinin sahadaki konumunu güçlendirmeyi hedefliyor.
Bu çerçevede Ağustos 2026'da imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Suudi Arabistan'ın bölgesel güvenlik politikasında yeni bir aşamaya işaret ediyor. Suriye ile imzalanan askeri iş birliği anlaşması ve Suriyeli askerlerin olası görevlendirilmesine ilişkin haberler de Riyad'ın daha geniş bir ortaklık ağı oluşturma arayışını gündeme taşıyor.
Ancak Türkiye, Pakistan ve Suriye'nin muhtemel katkıları birbirinden farklı. Mevcut açıklamalar, doğrudan kara harekatına katılmaktan ziyade Suudi Arabistan'ın savunma kapasitesinin güçlendirilmesi, Yemen hükümetine askeri destek verilmesi ve Husilere karşı bölgesel caydırıcılık oluşturulması üzerinde durulduğunu gösteriyor.
Suudi Arabistan'ın hedefi ne?
Yemen'de 2014'ten bu yana ülkenin başkenti Sana'yı kontrol eden Husiler, İran'la yakın ilişkileri bulunan ve önemli füze, insansız hava aracı ve deniz operasyonu kapasitesine sahip bir silahlı hareket olarak öne çıkıyor.
Suudi Arabistan, 2015'te Yemen'de Husilere karşı askeri müdahaleye öncülük etmiş, ancak yıllar süren hava operasyonlarına rağmen hareketi kontrol ettiği bölgelerden çıkaramamıştı. 2022'de başlayan ateşkes sürecinin ardından çatışmaların yeniden yoğunlaşması, Riyad'ın güvenlik sorununu tekrar öncelikli gündemine taşıdı.
Husilerin son dönemde misilleme olarak Suudi Arabistan'daki havaalanlarını ve petrol tesislerini hedef alan saldırıları, Riyad'ın yaklaşımını daha da değiştirdi. Ülkenin enerji altyapısı, hava ulaşımı ve Kızıldeniz'e uzanan ticaret güzergâhları doğrudan güvenlik riskleriyle karşı karşıya kaldı.
Associated Press'e göre Suudi Arabistan, gelişmiş savaş uçaklarına ve füze savunma sistemlerine sahip olmasına rağmen geçmiş çatışmalarda Husileri askeri olarak yenilgiye uğratamadı. Bu nedenle Riyad, yalnızca hava gücüne dayalı bir stratejinin yeterli olmayacağını değerlendiriyor.
Suudi Arabistan'ın yeni yaklaşımında iki temel hedef öne çıkıyor:
- Suudi topraklarının savunulması: Füze ve İHA saldırılarının önlenmesi, hava savunmasının güçlendirilmesi ve petrol tesisleri ile stratejik altyapının korunması.
- Yemen'deki askeri dengenin değiştirilmesi: Husilerin saldırı kapasitesinin sınırlandırılması ve uluslararası alanda tanınan Yemen hükümetinin kontrolündeki bölgelerin genişletilmesi.
Al Jazeera'ya konuşan Körfez uzmanları, Riyad'ın bu iki hedefi eş zamanlı yürütmeye çalıştığını belirtiyor.
Ancak Suudi Arabistan'ın yalnızca kendi sınırlarını korumakla yetinip yetinmeyeceği veya Husilerin Yemen'deki askeri gücünü daha kapsamlı biçimde geriletmeye çalışıp çalışmayacağı henüz net değil.
Mekke Savunma Anlaşması: Türkiye ve Pakistan devrede
Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalanan ortak savunma anlaşması, Riyad'ın yeni güvenlik stratejisinin temelini oluşturuyor.
Üç ülkenin imzaladığı 16 maddelik anlaşmaya göre taraflardan birine yönelik silahlı saldırı, diğer ülkelere yönelik saldırı olarak değerlendirilecek. Anlaşma ayrıca istihbarat paylaşımı, ortak caydırıcılık, askeri iş birliği ve savunma sanayii alanlarında koordinasyonu öngörüyor.
Anlaşma, 2026 Eylül ayında Riyad'da yapılan acil toplantının ardından uygulamaya geçirilme aşamasına taşındı. Taraflar, Suudi Arabistan'a kararlaştırılan askeri güç ve kabiliyetlerin süratle konuşlandırılması için gerekli adımların atılacağını duyurdu. Ancak ortak açıklamada birliklerin sayısı ve görev tanımları açıklanmadı.
Al Jazeera'nin 6 Ekim tarihli haberine göre Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Asif, Pakistan ve Türkiye'nin Suudi Arabistan'a destek verdiğini, keşif faaliyetleri gibi görevlerde yer aldıklarını söyledi. Asif, Yemen'deki fiili çatışmaların ise Suudi Arabistan'ın kendi güçleri tarafından yürütüldüğünü belirtti.
Pakistan ne sağlayacak?
Pakistan'ın Suudi Arabistan'la askeri ilişkileri yeni değil. İslamabad, 1967'den bu yana Suudi askeri personelinin eğitimine katkı sağlıyor. 1982'de imzalanan anlaşmayla Pakistan askerlerinin Suudi Arabistan'da görevlendirilmesinin kurumsal çerçevesi oluşturuldu.
Pakistan'ın Suudi Arabistan'daki mevcut askeri varlığının büyüklüğü açıklanmış değil. Bununla birlikte ülkenin askeri personelinin yanı sıra savaş ve destek uçakları da Suudi Arabistan'a konuşlandırıldı.
Pakistan'ın muhtemel katkıları şu alanlarda yoğunlaşıyor:
- Suudi Arabistan'ın hava ve füze savunma kapasitesinin desteklenmesi.
- Keşif ve istihbarat faaliyetleri.
- Askeri eğitim ve danışmanlık.
- İHA ve elektronik harp alanlarında teknik destek.
- Suudi Arabistan'daki stratejik tesislerin ve kutsal şehirlerin güvenliğine katkı.
Al Jazeera'ye konuşan emekli Pakistanlı Tuğgeneral Tughral Yamin, İslamabad'ın katkısının büyük çaplı kara birliklerinden ziyade hava savunma sistemleri, İHA'lar, haberleşme sistemleri ve özel uzmanlık gerektiren askeri kabiliyetler üzerinden şekillenebileceğini değerlendirdi.
Bununla birlikte Pakistan'ın Yemen'deki doğrudan çatışmalara katılması önemli bir siyasi sorun oluşturuyor. Pakistan parlamentosu 2015'te Yemen savaşında tarafsız kalınması yönünde karar almış, ancak Suudi Arabistan'ın toprak bütünlüğüne veya kutsal mekânlara yönelik saldırı durumunda Riyad'ın yanında yer alacağını açıklamıştı.
İran da Pakistan'ın Yemen'deki operasyonlara katılmasına karşı uyarılarda bulundu. Tahran, Suudi Arabistan'ın savunulması ile Husilere karşı doğrudan saldırı operasyonlarına katılmayı birbirinden farklı değerlendirdiğini ortaya koydu.
Bu nedenle İslamabad'ın önündeki temel mesele, Suudi Arabistan'a verdiği askeri desteği Yemen'de doğrudan savaşan bir taraf haline gelmeden sürdürebilmek.
Türkiye'nin rolü ne olacak?
Türkiye, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın imzacı ülkelerinden biri olarak Suudi Arabistan'ın savunma kapasitesine katkı sağlayabilecek önemli bir aktör.
TBMM, 6 Kasım 2026'da anlaşmayı 279 kabul ve 119 ret oyuyla onayladı. Böylece Ankara'nın ittifak çerçevesindeki askeri iş birliğinin önündeki önemli bir aşama tamamlandı.
Ancak anlaşmanın onaylanması, Türkiye'nin Yemen'de askeri operasyonlara katılacağı anlamına gelmiyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 8 Ekim'de yaptığı açıklamada Türkiye'nin anlaşmayı savunma amaçlı gördüğünü ve Yemen'de saldırı operasyonları yürütmek üzere asker göndermeyeceğini söyledi. Fidan, Ankara'nın Suudi Arabistan'a hava savunması, elektronik harp ve teknik destek gibi alanlarda nasıl katkı sağlayabileceğinin değerlendirildiğini belirtmişti.
Türkiye'nin muhtemel katkıları arasında şunlar bulunuyor:
- Hava savunma sistemleri ve füze tehditlerine karşı teknik destek.
- İHA ve elektronik harp kabiliyetleri.
- İstihbarat ve keşif faaliyetleri.
- Savunma sanayii ürünleri, yedek parça ve bakım desteği.
- Kızıldeniz ve çevresindeki deniz güvenliğine yönelik koordinasyon.
Associated Press'e konuşan Türk yetkililer, Ankara'nın askeri destek seçeneklerini değerlendirdiğini ancak Yemen'de Husilere karşı savaşmak üzere Türk askeri gönderilmesinin gündemde olmadığını belirtiyor.
Türkiye açısından bu iş birliği, Suudi Arabistan'la askeri ve ekonomik ilişkilerin derinleştirilmesinin yanı sıra Kızıldeniz ve Körfez güvenliğinde daha etkin rol üstlenme imkanı da sunuyor.
Suriye neden gündeme geldi?
Suriye, Suudi Arabistan'ın Yemen stratejisinde son dönemde gündeme gelen en dikkat çekici aktörlerden biri.
Beşar Esed'in Aralık 2024'te devrilmesinin ardından Ahmed Şara yönetimindeki Şam, Suudi Arabistan'la ilişkilerini hızla geliştirdi. Riyad, yeni Suriye yönetiminin uluslararası sisteme yeniden entegre olmasında ve ülkenin yeniden inşasında önemli destekçilerden biri haline geldi.
4 Kasım 2026'da iki ülke arasında askeri iş birliği anlaşması imzalandı. Anlaşmanın ayrıntıları kamuoyuna açıklanmadı. Reuters'a konuşan kaynaklar, anlaşmanın askeri danışmanlık, eğitim ve uzmanlık paylaşımını kapsadığını bildirdi.
Reuters'ın 6 Kasım tarihli haberinde, son haftalarda onlarca Suriyeli askeri personelin Suudi Arabistan'a gittiği ve Suudi birlikleri ile Yemenli güçlere eğitim ve danışmanlık desteği sağladığı öne sürüldü. Suudi bir yetkili de Suriyeli ortakların askeri tecrübelerinden yararlanıldığını doğruladı.
Associated Press ise 9 Kasım'da yayınladığı haberinde, yaklaşık 600 Suriyeli özel kuvvet personelinin Suudi Arabistan'a gönderilmesinin beklendiğini, Suriyeli askeri danışmanların ise halihazırda ülkede bulunduğunu bildirdi. Haberde, 36 Suriyeli askeri yetkilinin Cidde'deki Suudi-Yemen ortak komuta merkezini ziyaret ettiği ve cephe hatları hakkında bilgilendirildiği aktarıldı.
Suudi Arabistan Suriye'yi nasıl değerlendirebilir?
Suriye'nin olası katkısı, doğrudan Yemen'de geniş çaplı bir kara harekatına katılmasından ziyade Suudi Arabistan'ın askeri kapasitesini ve Yemen hükümetine verdiği desteği güçlendirmek şeklinde gelişebilir.
Suriye ordusunun önemli bir bölümünü, yıllarca iç savaşta farklı cephelerde mücadele etmiş eski muhalif savaşçılar oluşturuyor. Bu tecrübe, özellikle gerilla tipi milis güçlerle mücadele, kara birliklerinin eğitimi ve sahadaki askeri koordinasyon bakımından Riyad'ın ilgisini çekiyor.
Suriye'nin sağlayabileceği katkılar şu başlıklarda değerlendiriliyor:
- Suudi Arabistan ve Yemenli birliklere askeri eğitim verilmesi.
- Kara birliklerinin operasyonel kapasitesinin geliştirilmesi.
- Gerilla tipi milis gruplarla mücadele konusunda tecrübe paylaşımı.
- Askeri danışmanlık ve komuta-kontrol alanlarında destek.
- Suudi Arabistan'da görev yapacak askeri personel ve güvenlik unsurlarının güçlendirilmesi.
AP'nin haberinde yaklaşık 600 Suriyeli özel kuvvet personelinin Suudi Arabistan'a gönderilmesinin beklendiği belirtilse de bu bilgi isimsiz kaynaklara dayanıyor. Suriye yönetiminin resmi açıklaması ise yalnızca Yemen'e asker gönderilmediği yönünde. Suudi Arabistan'a asker gönderildiği ve yeni askerlerin gönderilme süreciyle ilgili olarak Şam'dan herhangi bir yalanlama ya da doğrulama yapılmadı.
Suriye açısından bu iş birliği, yeni yönetimin Arap dünyasıyla ilişkilerini geliştirmesi ve askeri kapasitesini yeniden yapılandırması bakımından da önem taşıyor. Riyad'ın Suriye'nin yeniden inşası için 403 milyon doların üzerinde kredi sağlamayı kabul etmesi, iki ülke arasındaki yakınlaşmanın yalnızca askeri alanla sınırlı olmadığını gösteriyor.
Buna karşılık Yemen savaşına doğrudan katılım, Suriye'nin henüz toparlanmaya çalışan güvenlik ve ekonomi yapısı açısından yeni riskler doğurabilir. Şam yönetiminin Yemen'e asker gönderme iddialarını reddetmesinin arkasındaki temel kaygılardan biri de ülkenin yeni bir bölgesel çatışmaya sürüklenmesini önlemek olabilir.
Suudi Arabistan'ın askeri stratejisinde iki ayrı cephe
Riyad'ın izlediği stratejinin yalnızca Yemen'deki kara çatışmalarından ibaret olmadığı görülüyor. Suudi Arabistan bir taraftan kendi topraklarına yönelik saldırıları engellemeye çalışırken diğer taraftan Yemen'deki askeri dengeleri değiştirmeyi hedefliyor.
İlk cephe, Suudi Arabistan'ın hava savunması ve kritik altyapısının korunması. Pakistan ve Türkiye'nin katkısının ağırlıklı olarak bu alanda şekillenmesi bekleniyor. Füze ve İHA saldırılarının önlenmesi, erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi ve askeri istihbarat paylaşımı bu yaklaşımın temel unsurları.
İkinci cephe ise Yemen'de Husilere karşı mücadele eden hükümet güçlerinin desteklenmesi. Suudi Arabistan'ın hava saldırıları ve askeri desteğiyle yürütülen operasyonlarda Yemen hükümet güçlerinin kaybettikleri bölgeleri geri alması amaçlanıyor. Riyad, bu süreçte yerel güçlerin eğitimini ve operasyonel kapasitesini geliştirmek için Suriyeli askeri personelin tecrübesinden yararlanmayı değerlendirebilir.
Al Jazeera'nin aktardığı değerlendirmelerde, Suudi Arabistan'ın hedefinin uzun yıllar sürecek yeni bir Yemen savaşından ziyade Husilerin saldırı kapasitesini sınırlayacak ve caydırıcılığı yeniden tesis edecek daha kısa süreli, yoğun bir askeri kampanya olabileceği belirtiliyor.
Ancak Yemen hükümet güçlerinin hedeflerinin genişlemesi, çatışmanın kapsamını değiştirebilir. Husilerin 2014'ten bu yana kontrol ettiği başkent Sana'nın yeniden ele geçirilmesi gibi daha kapsamlı hedefler, sınırlı bir askeri kampanyadan çok daha uzun ve maliyetli bir savaşı beraberinde getirebilir.
Mekke İttifakı genişleyecek mi? Suriye de katılabilir mi?
Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, 31 Ekim'de yaptığı açıklamada Körfez ülkeleriyle bölgesel güvenlik ve savunma yapılanmasına katılım konusunda görüşmeler yürütüldüğünü belirtmişti. Şeybani, bu görüşmelerin Mekke Paktı veya benzer amaçlara sahip başka güvenlik mekanizmalarını kapsadığını söylemişti.
SANA'ya konuşan Suriyeli diplomatik kaynak da Suudi Arabistan'la mevcut askeri iş birliğinin gelecekte ortak savunma anlaşmasına veya Suriye'nin Mekke Paktı'na katılımına dönüşebileceğini açıkladı.
Bununla birlikte mevcut paktın üyeleri, önceliklerinin anlaşmayı kurumsallaştırmak olduğunu ve yeni üyelerin katılımının henüz gündemde bulunmadığını belirtiyor.
Suriye'nin olası üyeliği, ittifakın yalnızca Suudi Arabistan'ın Yemen'deki güvenlik ihtiyaçlarına odaklanan bir yapı olmaktan çıkıp daha geniş bir bölgesel güvenlik mekanizmasına dönüşmesi anlamına gelebilir. Ancak bu durum, İsrail'in Suriye'nin güneyindeki askeri varlığı ve İran'la ilişkiler gibi başka bölgesel meseleleri de ittifakın gündemine taşıyabilir.
Yeni bir bölgesel askeri düzen mi kuruluyor?
Suudi Arabistan'ın Türkiye, Pakistan ve Suriye ile geliştirdiği askeri ilişkiler, Riyad'ın güvenlik politikasında daha fazla bölgesel ortaklığa yöneldiğini gösteriyor.
ABD'nin sağladığı silah sistemleri ve güvenlik desteği Suudi Arabistan açısından önemini korurken, Riyad farklı ülkelerin askeri kapasitelerinden yararlanarak güvenlik bağımlılığını çeşitlendirmeye çalışıyor.
Ancak bu ortaklığın nasıl bir askeri yapıya dönüşeceği henüz netleşmiş değil. Pakistan'ın Yemen'deki çatışmalara doğrudan katılmak istememesi, Türkiye'nin saldırı operasyonlarına asker göndermeyeceğini açıklaması ve Suriye'nin Yemen'e asker gönderme iddialarını reddetmesi, ittifakın sınırlarını belirleyen önemli unsurlar.
Bu nedenle Suudi Arabistan'ın yeni stratejisi şimdilik üç temel sütuna dayanıyor: Kendi topraklarının savunulması, Yemen hükümet güçlerinin desteklenmesi ve bölgesel askeri ortaklıklar yoluyla Husilere karşı caydırıcılığın artırılması.
Riyad'ın Husileri tamamen askeri olarak yenilgiye uğratmak mı, yoksa saldırı kapasitesini sınırlayarak yeni bir müzakere sürecine zorlamak mı istediği ise önümüzdeki dönemde izlenecek operasyonların kapsamını belirleyecek.
Kaynak: Mepa News