ABD neden İran'da sivil altyapıyı hedef alıyor?

ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırıları altıncı geceye girerken, saldırıların giderek sivil altyapıya yöneldiği yönündeki iddialar uluslararası hukuk ve Washington'ın hedeflerine ilişkin tartışmaları artırdı.

İranlı yetkililer, son saldırılarda demiryolu istasyonu, yerleşim alanları, köprüler, su tesisleri, tahıl siloları ve diğer sivil altyapı unsurlarının hedef alındığını açıkladı. Saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump'ın Fox News'e yaptığı açıklamada enerji tesislerini "en sona bırakacağını" söylemesinin ardından gerçekleşti.

İran ordusu cuma günü yaptığı açıklamada Bahreyn'deki bir ABD askeri üssünü hedef aldığını duyururken, Kuveyt, füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşılık verdiğini bildirdi. Ayrıca Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdün'de de hava savunma sistemleri yeniden devreye alındı.

Son gelişmeler, Washington ile Tahran'ın haziran ayında ateşkesi uzatmayı ve müzakereler için çerçeve oluşturmayı amaçlayan mutabakat zaptını imzalamasından yaklaşık bir ay sonra yaşandı. Taraflar, daha sonra birbirlerini anlaşmayı ihlal etmekle suçlamıştı.

Gerilim, Hürmüz Boğazı çevresindeki krizle de eş zamanlı olarak tırmandı. İran, Umman'ın yeni bir deniz taşımacılığı koridoru duyurmasının ardından boğaza giriş yapan deniz trafiğini durduracağını açıklarken, ABD de İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden başlattı.

Güney İran'da kritik altyapı hedef alındı

İranlı yetkililere göre son saldırılar özellikle Hürmüzgan eyaleti ve çevresinde yoğunlaştı.

Bandar Abbas, Ahvaz, Keşm, Buşehr, Daşti, Bostan, Sirik ve Bender Lenge'de patlamalar meydana gelirken, Bender Abbas'ta Kahurestan Köprüsü ile yerleşim alanlarının hedef alındığı bildirildi.

İran basını, saldırılarda iki kişinin hayatını kaybettiğini, sekiz kişinin yaralandığını aktardı. Kentte bir demiryolu tesisinin zarar gördüğü, haberleşme kulesinin vurulmasının ardından bazı bölgelerde elektrik kesintileri yaşandığı belirtildi.

Hürmüzgan eyalet yetkilileri, Bender Abbas'ı çevre yerleşimlere bağlayan altı köprünün saldırılarda hasar gördüğünü açıkladı.

Saldırılarda ayrıca İranşehr Havalimanı'nın, Simnan'daki sivil havalimanının, İlam eyaletindeki bir şişelenmiş su tesisinin ve daha önce de hedef alınan Hendab ağır su tesisinin çevresinin vurulduğu bildirildi.

Ahvaz'daki Bakıyi İhtisas Hastanesi'nin saldırılar nedeniyle hizmet dışı kaldığı, 200'den fazla hastanın tahliye edildiği açıklandı.

Uluslararası hukuk tartışması

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, saldırıların ülkenin hayati altyapısını hedef aldığını belirterek ABD'yi savaş suçu işlemekle suçladı.

Arakçi, Telegram üzerinden yayınladığı açıklamada saldırıların Birleşmiş Milletler Şartı ile uluslararası hukukun temel ilkelerini ihlal ettiğini savundu ve bunun uluslararası insancıl hukuk kapsamında ciddi suç teşkil ettiğini öne sürdü.

Buna karşılık haberde görüşlerine yer verilen uzmanlar, hedeflerin uluslararası hukuka aykırı olup olmadığının çatışma sürerken kesin biçimde değerlendirilemeyeceğini belirtti.

King's College London Güvenlik Çalışmaları Okulu'ndan Mark Hilborne, ABD'nin hedef alınan noktaların hem sivil hem askeri amaçlarla kullanılabilen "çift kullanımlı" tesisler olduğunu savunabileceğini söyledi. Ancak Hilborne, bu saldırıların sivilleri de doğrudan etkilediğini ve salt askeri hedeflerin ötesine geçtiğini ifade etti.

ABD'nin hedefi ne?

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), operasyonların İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini tehdit etme kapasitesini azaltmayı amaçladığını belirtiyor.

Bununla birlikte uzmanlar, son dönemde köprüler, su tesisleri, enerji altyapısı ve ulaşım ağlarının hedef alınmasının Washington'ın yalnızca askeri kapasiteyi zayıflatmanın ötesinde ekonomik ve siyasi baskıyı artırmayı hedefleyip hedeflemediği sorusunu gündeme getirdiğini ifade ediyor.

Londra merkezli askeri analist Alex Alfirraz Scheers, saldırıların kapsamının genişlemesinin ABD stratejisinde değişikliğe işaret edebileceğini belirterek bunun sınırlı bir kara harekâtı hazırlığının ilk işaretleri olabileceğini öne sürdü.

Lancaster Üniversitesi'nden Simon Mabon ise saldırıların kara operasyonuna hazırlık olarak yorumlanabileceğini ancak bunun düşük ihtimal olduğunu söyledi. Mabon'a göre Washington'un temel amacı İran üzerindeki baskıyı artırarak Tahran'ı yeniden müzakere masasına döndürmek.

Mabon ayrıca sivil altyapının hedef alınmasının İran halkını hükümete karşı çevirmek yerine, Tahran'ın ABD'nin sivilleri kasıtlı olarak hedef aldığı yönündeki söylemini güçlendirebileceği değerlendirmesinde bulundu.

Kaynak: Mepa News, Al Jazeera