ABD'siz NATO mümkün mü?

ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO müttefiklerine yönelik eleştirileri ve İran savaşı sırasında yaşanan görüş ayrılıkları, transatlantik ittifakta ciddi bir gerilime neden oldu.

Analistler, NATO ülkelerinin ABD’nin İran’a yönelik savaşına katılmamasıyla birlikte Washington ile Avrupa arasındaki ayrışmanın daha da derinleştiğini belirtiyor.

Trump bu hafta yaptığı açıklamada NATO müttefiklerinin destek vermemesini ittifak için “asla silinmeyecek bir leke” olarak nitelendirdi.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise söz konusu krizi “transatlantik bir stres testi” olarak tanımladı.

NATO’nun geleceği tartışılıyor

Uzmanlara göre Orta Doğu’daki kriz NATO’nun geleceği konusunda uzun süredir ertelenen temel bir soruyu yeniden gündeme getirdi: ABD’nin çekilmesi halinde ittifak ayakta kalabilir mi?

Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi düşünce kuruluşundan Jim Townsend, NATO’da artık eski düzene dönüşün zor olduğunu belirterek “Bugün ittifakta hiç olmadığı kadar bir kopuşa yakınız.” dedi.

ABD Başkanı’nın NATO’dan tek taraflı çekilmesi ise kolay görünmüyor.

ABD’nin ittifaktan resmen ayrılması için Senato’da üçte iki çoğunluk veya Kongre kararı gerekiyor.

Ancak uzmanlara göre Washington’un NATO içindeki rolünü azaltması da ittifak üzerinde ciddi etkiler yaratabilir.

ABD askeri varlığı kritik önemde

ABD’nin Avrupa genelinde yaklaşık 84 bin askeri bulunuyor.

Wall Street Journal’a göre Trump yönetimi İran savaşı sırasında destek vermeyen bazı ülkelerdeki Amerikan üslerini kapatmayı veya askerleri daha “destekleyici” ülkelere kaydırmayı değerlendirdi.

Uzmanlar, ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını azaltmasının NATO’nun caydırıcılığını ciddi şekilde zayıflatabileceğini ifade ediyor.

Avrupa’nın savunma bağımlılığı

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali Avrupa ülkelerinin savunma alanında ABD’ye ne kadar bağımlı olduğunu da ortaya koydu.

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün (IISS) raporuna göre Avrupa ülkeleri özellikle uzun menzilli saldırı kapasitesi, istihbarat, uydu sistemleri ve hava savunması alanlarında ABD’ye büyük ölçüde bağımlı.

Raporda Avrupa’nın ABD’nin askeri kapasitesini telafi edebilmesi için yaklaşık 1 trilyon dolarlık yatırım ve en az on yıllık bir süreç gerektiği belirtiliyor.

Avrupa NATO’su mümkün mü?

Bazı uzmanlar ise ABD’nin çekilmesi halinde Avrupa ülkelerinin NATO’yu farklı bir yapıyla sürdürebileceğini savunuyor.

Stockholm Uluslararası İlişkiler Enstitüsü’nden Minna Alander, NATO’nun yıllar içinde Avrupa ülkeleri arasında askeri iş birliği için önemli bir yapı haline geldiğini belirtti.

Alander, “ABD çekilse bile Avrupa ülkeleri ittifakı farklı bir biçimde sürdürmek isteyecektir.” dedi.

ABD için de önemli

Uzmanlar NATO’nun sadece Avrupa için değil ABD için de stratejik önem taşıdığını vurguluyor.

İtalya’nın eski NATO büyükelçisi Stefano Stefanini, ittifakın ABD’nin küresel askeri operasyonları için önemli bir ağ sağladığını belirtti.

Stefanini, İran savaşı sırasında Avrupa’daki üslerin ABD için kritik lojistik merkezler olarak kullanıldığını hatırlatarak NATO’nun yalnızca Avrupa’nın güvenliği için kurulmuş bir yapı olmadığına dikkat çekti.

Kaynak: Mepa News, Al Jazeera