Amerikan istihbaratı 'ikiye bölündü': İç kriz hakkında neler biliniyor?

CIA'in, İran savaşıyla ilgili olanlar dahil bazı istihbarat değerlendirmelerine katkı sunmayı durdurduğu bildirildi. Konuya aşina kişilere göre karar, ülkenin en üst istihbarat makamının ofisiyle istihbarat paylaşımı ve sorumluluk alanları konusunda yaşanan anlaşmazlıkların tırmanmasının ardından geldi.

CIA ile Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi (ODNI) arasındaki çekişme bir yıldan uzun süredir devam ediyor. Bir ABD'li yetkili ve konu hakkında doğrudan bilgi sahibi üç kişiye göre bu durum, başkanların karmaşık dış politika sorunlarını yönetirken uzun süredir dayandığı ulusal güvenlik analizlerinde işbirliğini aksattı.

Anlaşmazlıkların merkezinde, Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard tarafından Nisan 2025'te kurulan bir görev gücü bulunuyor.

CIA Direktörü John Ratcliffe'in yönettiği kurum, Gabbard'ın Direktör Girişimleri Grubu'nun geleneksel istihbarat paylaşımı ve gizlilik kaldırma protokollerini aşarak dikkatsiz davrandığını savunuyor. ODNI yetkilileri ise CIA'in grubun istihbarata erişimini sürekli engellediğini söylüyor.

İstihbarat kurumları arasındaki işbirliğinin bozulması, Trump yönetimi için tehlikeli bir döneme denk geliyor. ABD, İran çatışmasına dahil olmuş durumda ve Çin'in askeri genişlemesinden Rusya'nın Ukrayna savaşına kadar uzanan ulusal güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya bulunuyor.

Bu durum ayrıca, 11 Eylül 2001 sonrası yapılan ve 18 ABD istihbarat kurumunu koordine etmek üzere ulusal istihbarat direktörlüğü makamını oluşturan reformların işlevsizliği sona erdirmediğini gösteriyor.

ABD istihbarat raporları İran konusunda Trump yönetimiyle çelişiyor

Donald Trump'ın ilk döneminde ulusal istihbarat direktör yardımcılığı yapan Beth Sanner, "ODNI'nin, istihbarat topluluğunun damarlarının akmasını sağlayan ve tıkanıklıkları gideren sistemdeki yağ olması gerekir" dedi.

Sanner, "Bunu yapmadığınızda kurumların kendi dar kanallarına geri çekilmesi ihtimalini doğurursunuz ve kendinizi istihbarat başarısızlıklarına açık hale getirirsiniz" diye ekledi.

Gabbard geçen hafta, eşinin hastalığını gerekçe göstererek 30 Haziran'da görevinden ayrılacağını açıklamıştı.

Reuters, şubat ayında Gabbard'ın grubun faaliyetlerine yönelik Kongre incelemesi nedeniyle bu yapıyı kademeli olarak sonlandırdığını ve personelini kurumu içinde başka görevlere kaydırdığını bildirmişti.

CIA'in Gabbard'ın ofisi tarafından hazırlanan değerlendirmelere katkılarını önemli ölçüde azaltması, kurumlar arasındaki karşılıklı güvensizliğin en ciddi sonuçlarından biri olarak görülüyor.

Konu hakkında doğrudan bilgi sahibi iki kaynak, ABD ordusunun şubattan bu yana savaştığı İran'a ilişkin değerlendirmelerin, CIA'in artık düzenli olarak katılmadığı çalışmalar arasında yer aldığını söyledi.

Kaynaklara göre CIA ve ODNI artık büyük ölçüde iki ayrı analiz yapısı gibi çalışıyor.

Kaynaklar, geçen yıl bir noktada CIA'in, iki kurum arasındaki sürtüşmeye yanıt olarak, kontrol ettiği kurum içi istihbarat dağıtım servisinde NIC raporlarını yayımlamayı durdurduğunu ve bu analiz ürünlerine erişimi kısa süreliğine sınırladığını söyledi.

Bir ABD'li yetkili ise raporların "bir işlem sorunu" nedeniyle yalnızca "birkaç saat" erişime kapalı kaldığını savundu.

Dört kaynağa göre kurumlar arası sürtüşme, Gabbard'ın Şubat 2025'te göreve başlamasından kısa süre sonra başladı.

Kaynaklara göre Gabbard'ın ilk icraatlarından biri, Başkanın Günlük Brifi'nin hazırlanması üzerinde daha sıkı kontrol kurmak oldu. CIA, uzun süredir başkan için hazırlanan ve son derece gizli istihbarat raporlarını içeren bu günlük brifingin derlenmesinde öncü rol oynuyordu.

Kaynaklara göre ilişki, istihbarat topluluğunda iddia edilen siyasallaşmayı "ortadan kaldırmak" amacıyla Direktör Girişimleri Grubu'nun kurulmasıyla daha da kötüleşti.

ABD'de İran savaşı krizi: Terörle Mücadele Merkezi Başkanı istifa etti

Grup ayrıca eski Başkan John F. Kennedy suikastına ilişkin belgelerin gizliliğinin kaldırılması, seçim makinelerinin güvenliği ve Covid-19'un kökenlerinin araştırılması üzerinde de çalıştı.

Bazı eski istihbarat yetkilileri dahil eleştirmenler, grubun Trump'ın siyasi rakipleri olarak gördüğü kişilerden intikam almak için bir araç olarak kurulduğunu öne sürüyor.

Konuya aşina iki kişiye göre görev gücü üyeleri, ODNI tarafından verilen soruşturmaları tamamlamak için gerekli istihbarat ve materyalleri paylaşması konusunda birkaç kez CIA'e baskı yaptı ancak yeterli bilgi verilmediğine inandı.

Mayıs 2025'te Gabbard, NIC'e liderlik eden iki üst düzey CIA yetkilisini görevden aldı.

İç hükümet meselelerini görüşmek için isminin açıklanmaması şartıyla konuşan bir istihbarat yetkilisi, ODNI'nin iki kişiyi "personel anketinde belgelenen toksik bir çalışma ortamı oluşturdukları ve istihbaratı siyasallaştırma geçmişleri bulunduğu için" görevden aldığını söyledi.

Ardından ağustos ayında Gabbard, mevcut ve eski 37 yetkilinin güvenlik izinlerini iptal etti. Bu süreçte yurtdışında görev yapan gizli bir CIA görevlisinin kimliği de açığa çıktı.

Gabbard, 37 kişinin istihbaratı siyasallaştırdığını ve sızdırdığını öne sürdü ancak kanıt sunmadı.

Eski yetkililer ve bazı isimler, bu hamlenin kısmen, Rusya'nın 2016 başkanlık seçimlerini Trump lehine etkilemek için kapsamlı bir nüfuz operasyonu yürüttüğünü belirten 2017 tarihli istihbarat değerlendirmesine misilleme olduğunu savundu.

CIA-ODNI gerilimi geçen ay kamuoyuna da yansıdı. Direktör Girişimleri Grubu'nda görevlendirilen bir CIA yetkilisi, Senato paneline kurumun grubun Covid-19'un kökenlerine ilişkin istihbarata erişimini engellediğini söyledi.

Konuya aşina iki kişiye göre bu anlaşmazlık, ODNI bünyesinde yer alan bağımsız denetim kurumu olan istihbarat topluluğu genel müfettişliği tarafından bir soruşturma başlatılmasına yol açtı.

Kaynak: Mepa News, Reuters