Arnavutluk'taki protestoların nedeni ne?

Arnavutluk'ta bir süredir devam eden protestolar kapsamlı sokak olaylarına dönüşmüş durumda.

Ülkenin birçok kentinde göstericiler ile polis arasında onlarca yıldır görülmeyen çatışmalar yaşanıyor. Hükümet binalarının yanı sıra bazı özel işletmeler de saldırıya uğramış durumda.

Başkenti Tiran, hükümet karşıtı "Flamingo" hareketinin aylardır devam eden protestolarına sahne oluyordu. Ancak bu hafta salı günü başlayan gösteriler çok farklı bir boyuta ulaştı. Çatışmalar Tiran'ın dışına da yayılarak ülkenin batısındaki Durrës, Shkodër, Lezhë ve Vlora, güneyindeki Gjirokastër ve doğusundaki Korçë kentlerine sıçradı.

Son gösteriler, hükümetten yüksek eğitim harçları, kitap fiyatları ve artan yaşam maliyetleri karşısında adım atmasını talep eden bir öğrenci hareketi olarak duyuruldu. Ortaöğretim kurumlarındaki öğrencilerin de protestolara katılmasıyla göstericilerin sayısı arttı. Kısa süre içinde maskeli göstericiler polise taş atmaya başladı. Polis ise tazyikli su, göz yaşartıcı gaz ve coplarla karşılık verdi.

Eğitim Bakanlığı binasının bir katı ateşe verilirken diğer bazı devlet kurumlarında da yangınlar çıktı.

Yaz boyunca yaklaşık 135 gün üst üste her akşam Tiran'ın merkezinde toplanan Arnavutlar, pembe flamingo görselleri taşıyarak, dördüncü döneminde görev yapan Başbakan Edi Rama'nın istifasını talep etmişti. Protestolar, ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı, Adriyatik kıyısındaki dev bir turizm projesi nedeniyle başlamıştı.

Göstericiler, lüks yapılaşma projesinin hayata geçirilmesi halinde kıyı kenti Vlora yakınlarındaki bir adada flamingoların yok olacağını savunuyordu.

Bakanlar ve diğer üst düzey yetkililer hakkındaki yolsuzluk iddialarının giderek artması da kamuoyundaki öfkeyi büyütüyor.

Flamingo hareketi

Flamingo hareketinin göstericileri, herhangi bir siyasi partiyle bağlantılarının bulunmadığını söylüyor.

Hareketin sloganlarından biri "Rama hapse, Berisha hapse" şeklinde. Rama başbakanlık görevini yürütürken Sali Berisha, Arnavutluk'un ana muhalefet lideri ve eski başbakanı ve cumhurbaşkanı.

Aylar süren gösterilerin ardından, hükümetin taleplerini karşılayacağına ilişkin herhangi bir işaret görülmezken katılımcı sayısı azaldı.

Mevcut protesto hareketi ise şiddet içeriyor. Olaylarda onlarca polis memuru yaralandı. Bazı göstericiler, şu anda yaşananların önceki hareketten doğan yeni bir aşama olduğunu söyledi.

Hükümet olaylara nasıl müdahale ediyor?

Başbakan Rama, saldırılarda zarar gören bazı binaları ziyaret ediyor ve Sali Berisha'yı kaosu kışkırtmakla suçluyor.

Rama, cuma günü yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"Bütün bunlar aynı elin işi. Arnavutluk muhalefetinin boğazına sarılan, Arnavutluk'u birden fazla kez yakıp yıkan ve şimdi de herhangi bir ilerlemeyi engellemek için ülkeyi yeniden yakıp yıkmaya hazır olan elin işi. Bu, son derece akıl dışı bir nefretin körüklediği kör bir mücadeledir."

Başbakan istifa etmeyeceğini belirterek "dinleme, meşru endişeleri ele alma ve Arnavutluk'u ileriye taşımaya devam etme" sözü verdi.

Berisha'nın Demokratik Partisi, Rama'yı iktidardan uzaklaştırmak amacıyla sık sık insanları sokaklara çıkarmaya çalıştı. Ancak aylardır protesto düzenleyen ve zaman zaman polisle çatışan Berisha'nın destekçilerinin sayısı, mevcut gösterilere katılanlarla karşılaştırıldığında oldukça düşük kaldı.

Bu nedenle Berisha'nın yaşanan olayları organize edebilecek kapasiteye sahip olup olmadığı konusunda şüpheler bulunuyor. Bununla birlikte Berisha'nın gelişmelerden siyasi kazanç sağlamaya çalışması mümkün.

Rama "yabancı güçleri" sorumlu tuttu

Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, istifasını talep eden ve giderek şiddetlenen öğrenci öncülüğündeki protestolardan "yabancı güçleri" sorumlu tuttu.

Cuma günü binlerce Arnavut genç, hükümetteki yolsuzlukları ve üniversitelerdeki kötü koşulları protesto etmek amacıyla başkent Tiran'da yürüyüş düzenlerken çevik kuvvet polisi ile göstericiler, Eğitim Bakanlığı önünde üst üste dördüncü gün çatıştı.

Rama, cuma günü yayımladığı video mesajında, "Bu bir öğrenci hareketi değil" dedi. Başbakan, olayların arkasında "Arnavutluk'un huzur içinde olmasını istemeyen yabancı güçlerin" bulunduğunu savundu.

Rama, protestoların "daha iyi bir yaşam isteyen herhangi bir kişinin yaşadığı zorluklarla, sorunlarla veya meşru beklentileriyle kesinlikle hiçbir ilgisi olmadığını" ileri sürdü.

Yerel basında çıkan haberlere göre protestolar başkentin dışına da yayılarak Elbasan, İşkodra ve Görice kentlerine sıçradı. Göstericiler bu kentlerde camları kırdı ve çöp konteynerlerini ateşe verdi.

Kaynak: Mepa News, BBC, Al Jazeera