BAE, Suudi Arabistan'ın Yemen'de oyun kurucu olduğunu şimdilik kabul etti

Abubakr Al-Shamahi | Al Jazeera | Tercüme: Mepa News

2017'nin Aden Uluslararası Havalimanı'na inen bir uçak pistte ilerlerken iki bayrak göze çarpıyordu. Biri, Yemen'in ayrılıkçı güney hareketinin sembolü olarak yeniden dirilen eski Güney Yemen bayrağıydı. Diğeri ise hareketin başlıca destekçisi olan Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) bayrağı.

Aden'den çıkış yolunda birbiri ardına kontrol noktalarından geçerken, gerçek Yemen Cumhuriyeti bayrağı ortalıkta yoktu ve kuzeye doğru ilerlediğinizde Taiz kentinde bu bayrağı görmeye başlıyordunuz.

BAE destekli ayrılıkçı Güney Geçiş Konseyi (GGK) Mayıs 2017'de kurulmuştu. Aydrus ez Zübeydi başkanlığındaki konsey, Yemen'in başkenti Sana'yı işgal eden Husilere karşı mücadelede Yemen hükümetiyle aynı safta yer alsa da nihai hedefinin Yemen'in geri kalanından ayrılmak olduğunu açıkça ortaya koymaktaydı.

2019 yılına gelindiğinde GGK ve Yemen hükümeti Aden'de ve güneydeki diğer bölgelerde çatıştı. GGK, Güney Yemen'in eski başkenti ve hükümetin Husilere karşı çatışmalar sırasında geçici başkent olarak ilan ettiği Aden'den hükümeti zorla çıkararak galip duruma geldi.

Önümüzdeki birkaç yıl boyunca ivme GGK'nin lehine olmaya devam etti ve ayrılıkçı yapı daha fazla toprak ele geçirdi. Ez Zübeydi, Suudi destekli Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi'ne başkan yardımcısı olarak katılıp resmen Yemen hükümetinin bir üyesi olduktan sonra bile, sahada GGK'nin eski Güney Yemen'in büyük bir kısmı üzerinde fiili kontrole sahip olduğu açıktı.

Ez Zübeydi Eylül ayında kendisini Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda bulduğunda hedeflerine ulaşmaya yakın hissetmiş olmalı. Uluslararası medyaya yaptığı konuşmada “Yemen için en iyi çözümün” “iki devletli çözüm” olduğunu söyledi.

Ancak daha sonra çok daha ileri gitti. Geçen ay GGK güçlerini doğudaki Hadramut ve El Mahra vilayetlerine göndererek eski Güney Yemen'in tamamında kontrolü etkin bir şekilde sağlaması Suudi Arabistan'ın hiç hoşlanmadığı bir hamle oldu. Suudiler bunun kendileri için "kırmızı bir çizgi" olduğunu ve aşılmaması gerektiğini açıkça ifade etti.

GGK lideri bugün firarda, Yemen hükümetine bağlı -Suudi Arabistan tarafından desteklenen- güçler Güney Yemen'in büyük bölümünü kontrol ediyor ve müttefiklerinin çoğu taraf değiştirmiş durumda.

Bu arada BAE, Suudi Arabistan'ın Yemen'deki oyun kurucu yabancı aktör olduğunu kabul etmiş ve şimdilik geri adım atmış gibi görünüyor.

Güney Yemen için şimdi ne olacak?

Birkaç hafta içinde Güney Yemen'in ayrılması, fiili bir gerçeklik olmaktan çıkıp hiç olmadığı kadar uzak bir ihtimal haline geldi.

Ez Zübeydi daha geçen Cuma günü, Güney Yemen'in bağımsızlığı ve “Güney Arabistan” devletinin ilanı için yapılacak referandumdan önce iki yıllık bir geçiş dönemi ilan etmişti.

Bir hafta sonra GGK bölünmüş görünüyordu. Ebu Zara olarak da tanınan Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi üyesi Abdurrahman el Mahrami şu anda Riyad'da ve kendisini Suudi Arabistan tarafında konumlandırmış gibi görünüyor.

Yemen hükümeti, Suudi desteğiyle, Husi karşıtı askeri güçleri, farklı komutalar altında bölünmüş bir grup olmaktan çıkarıp hükümet çatısı altında birleşmiş bir güce dönüştürmek amacıyla yeniden organize etmeye çalışıyor.

Güney Yemen'in 1994'teki kısa süreli kuzey-güney iç savaşından bu yana haklarından mahrum bırakılması anlamına gelen “güney meselesi”ne yönelik yaklaşımlar devam ediyor ve Riyad'da bu konuda bir konferans düzenlenmesi planlanıyor.

Ancak sertlik yanlısı güneylilerin nihai hedefi olan bağımsızlık, mevcut koşullar altında masadan kalkmış durumda ve bunun yerine güçlü bir bölgesel temsile olanak tanıyan federal bir cumhuriyet fikri etrafında uzlaşı oluşuyor.

Yemen hükümeti de GGK'y karşı elde edilen son başarılarla kazanılan ivmeyi, Yemen nüfusunun büyük bir kısmının yaşadığı kuzeybatı bölgesini kontrol eden Husilere karşı ilerlemek için bir fırsat olarak görüyor. Ancak bu şu an için oldukça iddialı bir yaklaşım.

Elbette burası Yemen ve rüzgar her zaman yön değiştirebilir.

Ez Zübeydi'nin memleketi olan Ed Dali gibi vilayetlerde Güney Yemen'in ayrılmasına yönelik destek hala güçlü. Koyu GGK destekçilerinin, yani işbirliğine yanaşmayanların kolayca pes etmesi ve potansiyel bir isyanın tohumlarını ekmesi pek ise olası değil.

Cumhurbaşkanı Liderlik Konseyi Başkanı Reşad El Alimi de gücünün sadece Suudi Arabistan'ın askeri gücüne dayanmadığını göstermek zorunda kalacak. Meşruiyetinin en önemli sınavlarından biri, hükümetiyle birlikte Aden'e dönüp dönemeyeceği ve nihayet yıllar sonra ilk kez Yemen'de üslenip üslenemeyeceğidir.

Bu, Yemen hükümeti için nihai bir zorluk olacaktır. Gerçekten bir kez daha kontrolü ele geçirebilecek mi? Yoksa mevcut olaylar GGK ve güneydeki ayrılık meselesi için sadece geçici bir gerileme mi?

Kaynak: Mepa News