CNN: ABD, İran'a karşı "Tüm Bombaların Anası"nı kullanmayı değerlendiriyor

ABD ordusunun, Başkan Donald Trump'ın saldırı emri vermesi halinde İran'ın enerji altyapısını ve nükleer tesislerini hedef alabilecek yeni saldırı planları hazırladığı bildirildi.

CNN'in ABD'li yetkililere dayandırdığı habere göre planlarda, ABD'nin en büyük nükleer olmayan bombası GBU-43/B'nin kullanılması da yer alıyor. Ancak askeri planlamacılar, bombanın İran'ın derinlere gömülü tesislerini imha etme ve savaşın seyrini değiştirme kapasitesine ilişkin şüpheler taşıyor.

ABD merkezli CNN'in konu hakkında bilgi sahibi birden fazla yetkiliye dayandırdığı habere göre, ABD ordusu İran'a yönelik yeni saldırı seçenekleri hazırladı.

Planlar, Trump'ın ara seçimlerden önce veya sonra askeri operasyonları yeniden başlatma kararı vermesi halinde İran'ın enerji altyapısının ve nükleer tesislerinin hedef alınmasını öngörüyor.

Planlarda, GBU-43/B "Massive Ordnance Air Blast" (MOAB) adıyla bilinen ve kamuoyunda "Tüm Bombaların Anası" olarak anılan bombanın kullanılması ihtimali de bulunuyor.

ABD'nin en büyük nükleer olmayan mühimmatı olan bombanın İran'a karşı kullanılması, çatışmada önemli bir tırmanma anlamına gelebilir.

Bununla birlikte CNN'e konuşan ve askeri planlama görüşmelerinden haberdar olan kaynaklar, bombanın Trump yönetiminin açıkladığı stratejik hedeflere ulaşılmasını sağlayıp sağlayamayacağı ve savaşın seyrini değiştirip değiştiremeyeceği konusunda şüpheler bulunduğunu belirtti.

Trump yeni saldırı seçenekleri istedi

CNN'e konuşan kaynaklardan biri, Trump'ın askeri yetkililere İran'a yönelik ek saldırı paketleri hazırlama talimatı verdiğini söyledi. Bu seçeneklerin çok sayıda enerji altyapısı hedefini ve "Tüm Bombaların Anası"nın kullanılma ihtimalini kapsadığı belirtildi.

Planlamada kullanılan ifadelerin, olası saldırıların ABD'nin Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) sorumluluk alanından çekilmesinden önce gerçekleştirilmesine işaret ettiği aktarıldı. Bu durum, Washington yönetiminin yeni saldırılar düzenledikten sonra zafer ilan ederek bölgedeki kuvvetlerini kısa sürede çekmeyi hedefleyebileceği şeklinde yorumlandı.

İkinci bir kaynak, İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırı planlarında, "Kazma Dağı" olarak anılan ve İran'ın nükleer programıyla bağlantılı olduğu değerlendirilen tesisin de bulunduğunu söyledi. Kaynağa göre planlarda MOAB'ın bu hedeflere karşı kullanılması açıkça yer alıyor.

Trump, ABD ve İsrail'in İran'ın nükleer programına ait bazı unsurların depolandığına inandığı bu tesisi son aylarda defalarca hedef almakla tehdit etmişti. Bu tehditlerin, yılın başlarında kapsamlı askeri operasyonların askıya alınmasından sonra da gündemde kaldığı bildirildi.

Trump, ilk başkanlık döneminde de bu bombanın kullanılmasına onay vermişti. ABD ordusu, Nisan 2017'de Afganistan'ın Nangarhar vilayetindeki Açin ilçesinde, IŞİD tarafından kullandığı ileri sürülen bir tünel kompleksine yönelik saldırıda GBU-43/B'yi ilk kez operasyonel olarak kullanmıştı.

Derinlere gömülü nükleer tesislere karşı etkinliği tartışmalı

ABD'li yetkililer, askeri planlama süreçlerinde karar alıcılara farklı yoğunluklarda saldırı seçenekleri sunulmasının olağan olduğunu belirtiyor. Bir yetkili, yerin derinliklerindeki hedeflere ulaşmak için daha büyük mühimmatlara ihtiyaç duyulabildiğini, MOAB'ın da ABD cephaneliğindeki en büyük konvansiyonel bombalardan biri olduğunu söyledi.

Ancak CNN'in görüştüğü kaynaklar, bombanın tahkim edilmiş ve derinlere gömülmüş tesislere karşı ne kadar etkili olacağı konusunda kuşkularını dile getirdi.

Bombanın geniş bir alanı tahrip edebilecek güçte olduğu, yaklaşık dokuz şehir sokağına karşılık gelen bir alanda yıkıma yol açabileceği belirtiliyor. Buna karşın kaynaklar, İran'daki Kazma Dağı tesisinin granit katmanlarıyla korunduğuna ilişkin değerlendirmeler nedeniyle bombanın yer altındaki hedeflere ulaşmakta yetersiz kalabileceğini düşünüyor.

CNN'e konuşan üçüncü bir kaynak, MOAB'ın geniş alanları temizlemek ve yüzeyde büyük çaplı tahribat oluşturmak için etkili olduğunu, ancak derinlere nüfuz etmek üzere tasarlanmış özel bir mühimmat olmadığını söyledi.

Kaynaklar, olası bir saldırının yıkıcı etkisinin büyük ölçüde yüzeyde kalabileceğini belirtti. Bombanın geniş patlama alanı, özellikle yerleşim bölgelerine yakın tesislerin hedef alınması halinde sivil kayıplara ilişkin endişeleri de beraberinde getiriyor.

Askeri etkisinin yanı sıra psikolojik mesaj hedefi

Bombanın askeri etkinliğine yönelik kuşkulara rağmen Trump'ın onu psikolojik bir baskı aracı olarak değerlendirebileceği belirtiliyor. CNN'e konuşan üçüncü kaynak, İran yönetiminin tutumunu sürdürdüğü bir ortamda Trump'ın yeni bir adım atma baskısı altında kaldığını savundu.

Kaynak, "Başkan kendisini neredeyse bir şey yapmak zorunda olduğu bir konuma soktu. Bu derinliklere ulaşabilecek mühimmatlar bulunmadığında, bombanın sahip olduğu psikolojik etkiyi de hesaba katmak gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

ABD'li yetkililer, bombanın tek başına İran'ı teslim olmaya zorlamasının veya Washington'a stratejik bir zafer kazandırmasının düşük ihtimal olduğunu düşünüyor. Buna rağmen silahın kullanılması, kapsamlı askeri operasyonların yeniden başlatılmasına gerek kalmadan Trump'a ek bir seçenek sunabilir.

Dördüncü bir kaynak, askeri planlamacıların Trump'a bir çıkış yolu sağlayabilecek, geniş çaplı ve gösterişli saldırı seçenekleri üzerinde çalıştığını söyledi. Kaynağa göre bu seçenekler, savaşın ilan edilen hedeflerine ulaşılmasını sağlamasa bile başkana siyasi açıdan bir kazanım sunmayı amaçlayabilir.

Trump üzerindeki siyasi baskı artıyor

CNN'in haberine göre Trump, kamuoyu desteği düşük olan savaşı sona erdirmesi yönündeki baskıyla karşı karşıya. Cumhuriyetçiler de yaklaşan ara seçimlerde seçmen tepkisinin olumsuz sonuçlarından endişe ediyor.

ABD'nin aylar süren bombardımanına rağmen yakın zamanda bir anlaşmaya varılacağına ilişkin işaretlerin sınırlı olması, yönetimin savaşın nasıl sona erdirileceğine ilişkin stratejisinin sorgulanmasına yol açıyor. Bazı yetkililerin özel görüşmelerde Beyaz Saray'ın savaşı gerçekten bitirecek bir plana sahip olup olmadığını sorguladığı bildirildi.

Trump, seçimlerden önce yeni adımlar atmayacağını açıklamış olsa da danışmanlarının özel görüşmelerde bu kararın kesin olup olmadığından emin olmadıklarını söylediği aktarıldı.

Yönetim içindeki ve dışındaki birçok isim, İran karşısında kesin bir sonuç elde etmek için binlerce Amerikan askerinin hayatına mal olabilecek bir kara harekatının gerekebileceğini düşünüyor. Ancak habere göre yönetim içinde şu anda böyle bir operasyonu savunan bulunmuyor.

CNN, üst düzey yetkililerin haftalardır Trump'a sembolik bir kazanım sağlayacak, ancak diplomatik ilerleme ihtimalini ortadan kaldırmayacak bir çıkış yolu üzerinde çalıştığını bildirdi. Bu seçenekler arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşma da bulunuyor.

ABD ordusunun olası bir İran misillemesine karşı da hazırlık yaptığı belirtildi. CENTCOM'un sorumluluk alanında önümüzdeki haftalarda rutin kuvvet değişiminin başlaması beklenirken bölgeden ayrılacak bazı askerlerin yerine yeni birliklerin gönderilmeyebileceği ifade edildi.

Beyaz Saray ve Pentagon iddiaları doğrulamadı

Al Jazeera'nin Washington muhabiri Murad Haşim'in aktardığına göre, aralarında CNN'in de bulunduğu çeşitli ABD medya kuruluşları, Trump'ın İran'a karşı "Tüm Bombaların Anası"nı kullanma niyetine ilişkin haberleri doğrulamaya çalıştı.

Beyaz Saray, hassas askeri planlar hakkında bilgi vermeyi reddederek iddiaları ne doğruladı ne de yalanladı. Yönetim, doğru olsun veya olmasın hassas askeri bilgiler hakkında yorum yapmadığını ve Trump'ın İran'ın nükleer silah edinmesini önlemek için çeşitli seçenekleri elinde tuttuğunu belirtti.

Pentagon da İran'a yönelik çok sayıda operasyonel seçeneğin değerlendirildiğini bildirdi.

Haşim'e göre dikkat çeken nokta, MOAB'ın kullanılmasının hâlâ ihtimaller arasında bulunması ve bu seçeneğin İran'a yönelik saldırı planlarına dahil edilmesini bizzat Trump'ın istemiş olduğunun aktarılması.

"Tüm Bombaların Anası"nın özellikleri

GBU-43/B MOAB, ABD'nin geliştirdiği en büyük nükleer olmayan hava mühimmatlarından biri.

Yaklaşık 9,5 ton ağırlığındaki bomba, yaklaşık 9,1 metre uzunluğunda ve 1 metre çapında. Yüksek patlayıcılı H6 bileşimi kullanan mühimmat, uydu destekli yönlendirme sistemiyle hedefe yönlendiriliyor.

Bomba, geniş bir alanda güçlü bir patlama dalgası ve yıkım oluşturmak üzere tasarlandı. Bir nakliye uçağından bırakılan mühimmat, yönlendirme kanatçıkları ve kontrol yüzeyleriyle hedefe ilerliyor. GBU-43/B, 2003'te geliştirildi ve operasyonel olarak ilk kez 13 Nisan 2017'de Afganistan'da kullanıldı.

ABD ordusunun açıklamasına göre 2017'deki saldırı, IŞİD'in kullandığı tünel kompleksini hedef aldı. Dönemin ABD'li askeri yetkilileri, saldırının örgütün mevzilerini ve tünellerini imha etmeyi amaçladığını bildirmişti.

Saldırı sonrasında bombanın bu ölçekte kullanılmasının gerekliliği tartışma konusu olmuştu. İran'a karşı kullanılması halinde de askeri hedeflere ulaşma kapasitesi, sivil kayıplar riski ve siyasi sonuçları konusunda benzer tartışmaların yaşanması bekleniyor.

Kaynak: Mepa News, Al Jazeera