Esed rejiminin devrilmesinden bir yıl sonra Suriye'de ne değişti?

Geçtiğimiz yıl 8 Aralık'ta Suriyeli gruplar başkent Şam'a girerek ülkede elli yıldan uzun süredir hüküm süren Esed rejimini devirmişti.

Rejimin devrilmesinin üzerinden geçen bir yıl boyunca Suriye özellikle uluslararası diplomaside ciddi bir yol aldı.

Peki genel anlamda bir yılda hangi gelişmeler yaşandı?

Mahkumlar

Suriye İnsan Hakları Ağı, Esed rejimi döneminde alıkonulan yaklaşık 24.200 tutuklunun serbest bırakıldığını, 112.000 tutuklu ve zorla kaybedilen kişinin akıbetinin ise bilinmediğini bildirdi.

Yaptırımların kaldırılması

Suriye'nin yeni yönetiminin başta ABD olmak üzere Batılı devletlerle geliştirdiği yakın ilişki, Avrupa Konseyi ve ABD'nin Esed rejimiyle bağlantılı yaptırımların çoğunun kaldırılmasıyla sonuçlandı. Bu yaptırımlar özellikle ekonomi ve uluslararası ticaretle ilgiliydi.

Bölgesel rolün yeniden tesis edilmesi

Carnegie Endowment for International Peace'e göre Suriye'nin diplomatik haritaya geri dönüşü, bölgesel sisteme yeniden entegre edilmesi için üst düzey hareketlerin hızlandığı bir döneme denk geliyor.

Devlet kurumlarının yeniden yapılandırılması

2025 geçiş dönemi anayasası, yargının bağımsızlığının güçlendirilmesi, güvenlik hizmetlerinin yeniden yapılandırılması ve geçiş hükümeti çerçevesinde gözetim ve yolsuzlukla mücadele organlarının kurulması açısından tüm devlet kurumlarında köklü değişiklikler ortaya koydu.

Yatırım ortamının yeniden canlandırılması

Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara, BAE, Suudi Arabistan ve Katar'dan büyük şirketlerin öncülüğünde yaklaşık 28 milyar dolarlık yabancı yatırım çekildiğini ifade etti.

Mültecilerin ve yerinden edilenlerin kademeli olarak geri dönüşü

Suriye'de 14 yıl süren savaş dünyanın en büyük göç krizlerinden birine yol açmış, nüfusun yaklaşık üçte birini oluşturan 6,8 milyon Suriyeli, savaşın zirve yaptığı dönemlerde ülkeden kaçarak bulabildikleri her yere sığınmıştı.

Bu mültecilerin yarısından fazlası, yaklaşık 3,74 milyonu komşu Türkiye'ye yerleşirken, 840.000'i Lübnan'a ve 672.000'i Ürdün'e sığındı.

Esed rejiminin devrilmesinden bir yıl sonra, ülke içinde yerinden edilmiş yaklaşık 1,8 milyon Suriyeli ve ülke dışındaki 780.000 mülteci evlerine döndü.

Enerjide kısmi toparlanma

Associated Press, Katar ile gaz tedariki ve yeni enerji santrallerinin işletilmesi konusunda yapılan anlaşmaların ardından elektrik tedarik saatlerinde bir artış olduğunu bildiriyor. Kısa bir süre önce başkent Şam'a uzun yıllar sonra ilk kez 24 saat kesintisiz elektrik verildi.

Piyasalarda göreceli yumuşama

Fransız Uluslararası İlişkiler Enstitüsü, tedarik hatlarının yeniden açılmasının bir sonucu olarak malların daha fazla bulunabilir hale geldiğine dair raporlarla birlikte, ülkenin para biriminin kısmen istikrara kavuştuğunu bildirdi. Ancak ülke ekonomisinin önünde halen aşılması gereken engeller var.

Kaynak: Mepa News, Al Jazeera