Etiyopya ordusu BAE desteğiyle HDK güçlerini gizli kamplarda eğitiyor

Giulia Paravicini, Reade Levinson | Reuters | Tercüme: Mepa News

Reuters'ın araştırmasına göre Etiyopya, komşu Sudan'daki Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) paramiliter grubunun binlerce savaşçısını eğitmek üzere gizli bir kampa ev sahipliği yapıyor. Bu, dünyanın en ölümcül çatışmalarından birinin Afrika ve Ortadoğu'dan bölgesel güçleri içine çektiğinin son işareti.

Kamp, Etiyopya'nın Sudan'ın iç savaşına müdahil olduğuna dair ilk doğrudan kanıtı oluşturuyor ve Sudan'ın güneyinde çatışmalar tırmanırken HDK'ye önemli miktarda asker sağlayan potansiyel olarak tehlikeli bir gelişmeye işaret ediyor.

Üst düzey bir Etiyopyalı hükümet yetkilisi de dahil olmak üzere sekiz kaynak, Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) kampın inşasını finanse ettiğini ve bölgeye askeri eğitmenler ve lojistik destek sağladığını söyledi. Bu görüş, Etiyopya güvenlik servislerinin dahili bir notunda ve Reuters tarafından incelenen diplomatik bir mesajda da paylaşıldı.

Haber ajansı, BAE'nin projeye katılımını veya kampın amacını bağımsız olarak doğrulayamadı. BAE Dışişleri Bakanlığı, yorum talebine yanıt olarak, çatışmaya taraf olmadığını veya düşmanlıklara "herhangi bir şekilde" dahil olmadığını söyledi.

Sudan'daki iç savaş 2023 yılında Sudan Silahlı Kuvvetleri ile HDK arasında sivil yönetime geçiş planı öncesinde yaşanan güç mücadelesinin ardından patlak verdi. Kıtlık yayıldı ve ırkçı zulümler sürece damgasını vurdu. Milyonlarca mülteci Mısır, Çad, Libya ve Güney Sudan'a kaçtı.

Her iki taraf da uluslararası destekçilerden güç alarak savaşı körüklüyor ve bu, çatışmaların komşu ülkelere sıçrama riskini artırıyor.

Sudan’da HDK tarafından yönetilen hapishanede yüzlerce kişi öldü

Haber ajansı, Etiyopyalı yetkililer ve diplomatlar da dahil olmak üzere kampın inşası ve operasyonları hakkında bilgi sahibi 15 kaynakla konuştu ve bölgenin uydu görüntülerini analiz etti. İki Etiyopyalı istihbarat yetkilisi ve uydu görüntüleri, güvenlik notu ve mesajda yer alan ayrıntıları doğrulayan bilgiler sağladı.

Kampın yeri, boyutu ve BAE'nin katılımına ilişkin ayrıntılı iddialar daha önce bildirilmemişti. Görüntüler, yakınlardaki bir havaalanında bir drone yer kontrol istasyonu için yapılan inşaatla birlikte, son birkaç hafta içinde olduğu gibi yeni gelişimin kapsamını gösteriyor.

Uydu görüntülerine göre, Sudan sınırına yakın, Benishangul-Gumuz'un uzak batı bölgesinde bulunan kampta Ekim ayında hareketlilik arttı.

Etiyopya hükümet sözcüsü, ordusu ve HDK, bu raporun bulguları hakkında ayrıntılı yorum taleplerine yanıt vermedi. 6 Ocak'ta BAE ve Etiyopya, Sudan'da ateşkes çağrısının yanı sıra birbirlerinin güvenliğini savunmaya hizmet ettiğini söyledikleri bağları kutlayan ortak bir açıklama yayınladı.

Sudan Silahlı Kuvvetleri yorum talebine yanıt vermedi.

Reuters tarafından görülen Etiyopya güvenlik servislerinin notunda, Ocak ayı başlarında 4 bin 300 HDK savaşçısının sahada askeri eğitim aldığı ve "lojistik ve askeri malzemelerinin BAE tarafından sağlandığı" belirtildi.

Sudan ordusu daha önce BAE'yi HDK'ye silah sağlamakla suçlamıştı, bu iddia BM uzmanları ve ABD milletvekilleri tarafından da inandırıcı bulundu.

Abu Dabi, 2018'de göreve geldiği ilk günlerden itibaren Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed hükümetinin güçlü bir destekçisi oldu ve iki ülke son yıllarda askeri bir ittifak kurdu.

Sudan'da BAE destekli milislerin saldırısında 8'i çocuk 24 sivil öldü

Altı yetkili, kampın askerlerinin çoğunlukla Etiyopyalı olduğunu, ancak Sudan'ın komşu Mavi Nil eyaletindeki bölgeyi kontrol eden Sudanlı bir isyancı grup olan SPLM-N de dahil olmak üzere Güney Sudan ve Sudan vatandaşlarının da mevcut olduğunu söyledi. Reuters, kampta kimlerin bulunduğunu ya da silah altına alma şart ve koşullarını bağımsız olarak tespit edemedi. SPLM-N'nin adının açıklanmasını reddeden üst düzey bir lideri, güçlerinin Etiyopya'da varlığını reddetti.

Altı yetkili, askere alınanların Sudan'ın kontrolü için verilen mücadelede bir cephe olarak ortaya çıkan Mavi Nil'de Sudanlı askerlerle savaşan HDK'ye katılmasının beklendiğini söyledi. Yetkililerden ikisi son haftalarda yüzlerce kişinin Mavi Nil'deki paramiliter güçlere destek vermek üzere bölgeye geçtiğini dile getirdi.

İç güvenlik notunda, kampın kurulmasından Etiyopya Ulusal Savunma Kuvvetleri Savunma İstihbarat Dairesi Başkanı General Getachew Gudina'nın sorumlu olduğu belirtildi. Üst düzey bir Etiyopya hükümet yetkilisinin yanı sıra dört diplomatik ve güvenlik kaynağı, Getachew'in projenin başlatılmasındaki rolünü doğruladı.

Getachew yorum talebine yanıt vermedi.

Kampın inşası

Uydu görüntülerine ve diplomatik mesaja göre kamp, sınırdan yaklaşık 32 kilometre uzaklıkta ve stratejik olarak iki ülke ile Güney Sudan'ın kesişme noktasında bulunan Menge adlı bir bölgedeki ormanlık arazide inşa edildi.

Bölgedeki ilk faaliyet işareti Nisan ayında ormanların temizlenmesi ve şu anda çadırların bulunduğu kamp alanının kuzeyindeki küçük bir alanda metal çatılı binaların inşa edilmesiyle başladı. Çalışmalar Ekim ayının ikinci yarısında başladı.

Kasım tarihli diplomatik mesajda kampın 10 bin savaşçı kapasitesine sahip olduğu ve faaliyetlerin Ekim ayında düzinelerce Land Cruiser, ağır kamyonlar, HDK birimleri ve BAE eğitmenlerinin gelişiyle başladığı belirtiliyor. Reuters, kaynağı korumak için mesajı yazan ülkeyi açıklamadı.

Yetkililerden ikisi, BAE'li lojistik şirketi Gorica Group'un logosunu taşıyan kamyonların Ekim ayında Asosa kasabasından geçerek kampa doğru ilerlediğini gördüklerini anlattı. Gorica yorum talebine yanıt vermedi.

Haber ajansı, diplomatik mesajda belirtilen zaman dilimini uydu görüntüleriyle eşleştirdi. Airbus Defence and Space'ten alınan görüntüler, ilk temizleme çalışmalarının ardından Kasım ayı başından itibaren çadırların bölgeyi doldurmaya başladığını gösteriyor. Görüntülerde birden fazla kepçe görülüyor.

ABD'li uzay teknolojisi firması Vantor tarafından 24 Kasım'da çekilen bir görüntü kampta yaklaşık dört metrekarelik 640'tan fazla çadır olduğunu gösteriyor. Savunma istihbarat şirketi Janes tarafından uydu görüntüleri üzerinde yapılan bir analize göre, her çadır bazı bireysel ekipmanlarla birlikte dört kişiyi rahatça barındırabilir, bu nedenle kamp en az 2 bin 500 kişiyi barındırabilecek kapasitede.

Janes, görüntülerin analizine dayanarak kampın askeri olduğunu teyit edemeyeceğini söyledi.

İki üst düzey askeri yetkili, Kasım ayı ortalarında kampa yeni askerlerin gittiğinin tespit edildiğini söyledi. Konvoya tanıklık eden yetkililer Reuters'a yaptıkları açıklamada, 17 Kasım'da 56 kamyondan oluşan bir konvoyun uzak bölgenin toprak yollarından geçtiğini ve her kamyonda 50 ila 60 savaşçının bulunduğunu tahmin ettiklerini söylediler. İki gün sonra her iki yetkili de aynı yönde ilerleyen ve asker taşıyan 70 kamyonluk bir konvoy daha gördüklerini belirtti.

24 Kasım tarihli görüntüde bölgede en az 18 büyük kamyon görülüyor. Reuters analizine göre, araçların boyutu, şekli ve tasarımı Etiyopya ordusu ve müttefikleri tarafından asker taşımak için sıklıkla kullanılan modellerle eşleşiyor. Haber ajansı, kamyonların ne taşıdığını bağımsız olarak doğrulayamadı veya askeri yetkililerin birkaç gün önce konvoylarda gördükleri kamyonlarla aynı olup olmadıklarını belirleyemedi.

Vantor görüntüleri, ana kampın hemen kuzeyindeki nehir yatağında yeni temizleme ve kazma çalışmaları ve 22 Ocak tarihli bir görüntüde kampın etrafına dizilmiş onlarca nakliye konteyneri de dahil olmak üzere Ocak ayı sonlarında çalışmanın devam ettiğini gösteriyor. Üst düzey bir Etiyopya hükümeti yetkilisi, kamptaki inşaatın devam ettiğini söyledi, ancak gelecekteki inşaat planları hakkında ayrıntılı bilgi vermedi.

Etiyopyalı bir hükümet yetkilisi, buldozerler ve kepçeler de dahil olmak üzere eğitim kampının inşası için makinelerin her gün yakındaki Asosa kasabasından taşındığını söyledi.

Asosa Havalimanı

Kamptan 53 kilometre uzaklıktaki Asosa Havalimanı da Ağustos 2025'ten bu yana yeni inşaatlara sahne oldu. Uydu görüntülerinde yeni bir hangar ve pistin yakınında apron olarak bilinen asfalt alanlar, ayrıca Hollandalı barış örgütü PAX'ta askeri teknoloji uzmanı olan Wim Zwijnenburg'un İHA yer kontrol istasyonu ve uydu anteni olarak tanımladığı yapılar görülüyor. Reuters'ın mevcut görüntüleri incelemesi, görüntülerde görülen drone destek altyapısının Etiyopya'daki diğer iki drone üssündeki kurulumlara benzer olduğunu ortaya koydu.

Etiyopyalı üst düzey bir hükümet yetkilisi ve üst düzey askeri yetkililerden biri, Etiyopya ordusunun ülke genelinde bildikleri en az beş drone merkezine ek olarak havalimanını bir drone operasyon merkezine dönüştürmeyi planladığını söyledi.

Diplomatik bir kaynak, havalimanının yenilenmesinin, Etiyopya ordusunun Sudan sınırı boyunca olası yeni tehditlerle yüzleşmek ve Büyük Etiyopya Rönesans Barajı (GERD) gibi kritik altyapıyı korumak için hava üslerini ülkenin Batı kanadına kaydırmaya yönelik daha geniş bir planın parçası olduğunu söyledi.

Üç bölge yetkilisi ve diplomat, Menge kampının Afrika'nın en büyük hidroelektrik barajı olan mega baraja yakınlığından endişe duyduklarını ve bölgede çatışma çıkarsa hasar görebileceğinden veya hedef alınabileceğinden korktuklarını söyledi. Yeni kamp barajdan yaklaşık 101 kilometre uzaklıkta. Barajın sahibi olan hükümet yorum talebine yanıt vermedi.

Batılı bir askeri analist, bölgesel bir güvenlik uzmanı ve üst düzey bir Etiyopyalı yetkili, havalimanındaki inşaatın HDK'nin bölgedeki artan varlığıyla ilgili olduğunu söyledi. Analist ve uzman, havaalanının HDK'ye Sudan'daki sınırın ötesinden tedarik sağlamada etkili olduğunu kaydetti.

Üst düzey Etiyopya hükümet yetkilisi ve bölgesel bir güvenlik analisti, havalimanının yenilenmesinin de BAE tarafından karşılandığını dile getirdi. Reuters, havalimanının finansman kaynağını bağımsız olarak doğrulayamadı.

Abiy'in iktidara gelmesinden aylar sonra BAE, yeni atanan lidere bir güven ve destek işareti olarak toplam 3 milyar dolarlık yardım ve yatırım sözü vermiş ve ülkenin ciddi döviz sıkıntısını hafifletmek amacıyla Etiyopya merkez bankasına 1 milyar dolar tahsis etmişti

O dönemdeki haberlere göre, 2025 yılında BAE ve Etiyopya hava kuvvetleri, her iki ülkenin hava ve savunma yeteneklerini geliştirmek için bir mutabakat anlaşması imzalamıştı.

Bu değerlendirmede yer alan ifadeler yazarların kendi görüşleridir ve Mepa News'in editöryel politikasını yansıtmayabilir.