Etiyopya'da iç savaş şiddetleniyor: Tigray'ın başkenti ele geçirildi

Etiyopya federal güçleri ile müttefik Tigray Barış Gücü savaşçılarının Tigray'ın bölgesel başkenti Mekelle'yi ele geçirdiği bildirildi.

Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF), cumartesi günü Mekelle'den çekildiğini doğrulayarak bölgesel yönetiminin geçici olarak başka bir yerden faaliyet göstereceğini açıkladı. Farklı kaynaklar, kentin söz konusu güçlerin kontrolünde olduğunu doğruladı.

Gelişme, Etiyopya hükümeti ile TPLF'nin iki yıl süren yıkıcı çatışmaları sona erdiren Pretoria Anlaşması'nı imzalamasından dört yıldan kısa bir süre sonra yaşandı.

Tigray'ın kuzeybatısındaki Şire kentinde bajaj şoförlüğü yapan 32 yaşındaki Berihu, son çatışmaları izlemenin kendisi için özellikle zor olduğunu söyledi.

Al Jazeera'ya telefonla konuşan Berihu, "Tigray'ın yeniden tam kapsamlı savaşa dönmüş olduğunu bilmek beni çok üzüyor. Son savaşın halkımıza neler yaptığını zaten gördük ve şimdi bütün bunları yeniden yaşıyormuşuz gibi geliyor" dedi.

2020-2022 savaşı yüz binlerce kişinin ölümüne, milyonlarca kişinin yerinden edilmesine ve altyapı ile geçim kaynaklarında büyük çaplı yıkıma yol açtı.

Afrika Birliği arabuluculuğunda Kasım 2022'de Pretoria'da imzalanan anlaşma geniş çaplı çatışmaları sona erdirdi ancak ihtilaflı bölgelerin statüsü, yerinden edilenlerin dönüşü ve Tigray güçlerinin silahsızlandırılması gibi temel meseleler çözümsüz kaldı.

Doğu Afrika'da bölgesel savaşa doğru: Eritre, Etiyopya ile diplomatik ilişkileri kesti

TPLF temmuz ayında, federal hükümeti anlaşmanın temel hükümlerini uygulamamakla suçlayarak Pretoria Anlaşması'nın fiilen çöktüğünü açıkladı. Federal hükümet ise bu değerlendirmeyi reddederek barış sürecine bağlılığını sürdürdüğünü belirtti ve TPLF'yi anlaşmayı baltalamakla suçladı.

Siyasi anlaşmazlığa, Tigray'ın bazı bölgelerinde zaman zaman yaşanan çatışmalar ve İHA saldırılarına ilişkin haberler dahil artan askeri gerilim de eşlik etti. Taraflar, asker hareketliliği ve yeni çatışmalara hazırlık konusunda da birbirlerini suçladı.

Mekelle'nin ele geçirilmesi, yeniden başlayan çatışmada önemli bir dönüm noktası oldu ve kenti bir kez daha savaşın merkezine taşıdı.

Addis Ababa'da da gelişmeler, önceki savaşın sonuçlarını hatırlayan kent sakinleri arasında endişeye yol açtı.

30 yaşındaki esnaf Abel, başkentte patlamalar duyulana kadar çatışmaların kendisine uzak göründüğünü söyledi.

"Uyandım ve şehrimin vurulduğunu öğrendim" diyen Abel, "Tigray'daki çatışmaları duyuyorsunuz ve size uzak geliyor. Ancak Addis Ababa'da patlamalar olduğunu duyduğunuzda, bundan sonra ne olacağını düşünmeye başlıyorsunuz" ifadelerini kullandı.

Diplomatik kaynaklar, Etiyopya ordusunun karargahı yakınları dahil başkentin çeşitli bölgelerinde patlamalar duyulduğunu söyledi. Reuters ayrıca, bir muhalefet ittifakıyla bağlantılı bir kaynağın grubun Addis Ababa'da askeri tesisler dahil bazı hedeflere İHA saldırıları düzenlediğini öne sürdüğünü bildirdi. İddia bağımsız olarak doğrulanamadı.

Addis Ababa'da üniversite öğrencisi olan Bisrat da gece yaşanan patlamaların Etiyopya'nın çok daha geniş çaplı bir çatışmaya sürüklenebileceği yönündeki korkusunu artırdığını söyledi.

Bisrat, "Etiyopya tam kapsamlı bir savaşa girerse sıradan insanlar acı çekecek. Başka bir Sudan görmekten korkuyorum" dedi.

Etiyopya'daki yeni muhalif ittifakı eski sorunlarla karşı karşıya

Mekelle'de TPLF'nin çekilmesinin ardından kent sakinleri bundan sonra ne olacağını anlamaya çalışıyor.

37 yaşındaki Goitom, TPLF güçlerinin kentten ayrılmasının ardından bir süre belirsizlik yaşandığını ve ortaya çıkan güvenlik boşluğunun, devlet daireleri dahil bazı bölgelerde hırsızlıklara yol açtığını söyledi.

Goitom, "Cuma gecesi silah sesleri duyuyorduk ama ne olduğunu bilmiyorduk" dedi.

Goitom'a göre cumartesi günü Etiyopya federal güçleri ile müttefik savaşçılar havalimanı dahil önemli noktaların kontrolünü ele geçirdi. Reuters ve Associated Press de TPLF'nin çekilmesinin ardından hükümet yanlısı güçların Mekelle'ye girdiğini bildirdi.

Goitom, "Sanki yeniden en başa dönmüşüz gibi. Savaşın bu şehre ve ailelerimize neler yapabildiğini zaten gördük. İnsanlar bundan sonra ne olacağı konusunda endişeli" dedi.

TPLF ise çekilmeyi çatışmanın sonu değil, taktiksel bir karar olarak lanse etti.

Grup cumartesi günü yayımladığı açıklamada Mekelle'den "geçici olarak çıktığını" ve bölgesel hükümetin "başka bir yerden faaliyet göstereceğini" bildirdi. Açıklamada kararın kentte daha fazla yıkımı önlemeyi amaçladığı belirtilirken TPLF güçlerinin çatışmayı başka mevzilerden sürdüreceği ifade edildi.

Federal hükümet açısından Mekelle'nin ele geçirilmesi, bölgede federal kontrolün yeniden tesis edilmesi yönünde önemli bir adım olarak görülüyor.

Tigray Geçici Yönetimi'nin eski başkanı Abraham Belay, pazar günü yaptığı açıklamada, birkaç ay içinde bölgesel seçimlere gidilmesi hedefiyle Tigray'da yeni bir geçici yönetim kurulması için hazırlıkların sürdüğünü söyledi.

Abraham, Fana Broadcasting Corporate'e verdiği röportajda, "Tigray halkının kendi kendini yönetmesini sağlayacak yeni bir idari yapı kurmak için çalışıyoruz" dedi.

Yeni idari yapıların, bölgesel seçimler yapılmadan önce halkın katılımıyla kebele düzeyinden başlayarak yukarı doğru oluşturulacağını belirtti.

Tarafların farklı açıklamaları, çatışmanın bir sonraki aşamasını belirsiz bırakıyor. Federal hükümet otoritesini yeniden tesis etmeyi ve yeni bir bölgesel yönetim kurmayı hedeflediğini söylerken TPLF güçlerinin başka bölgelerden savaşmaya devam edeceğini belirtiyor.

Kaynak: Mepa News