Fransız savaş gemisinin Suriye ziyareti ne anlama geliyor?

Fransa'ya ait Surcouf savaş gemisinin geçtiğimiz günlerde Suriye'nin Lazkiye limanını ziyaret etmesi, Beşar Esed rejiminin devrilmesinin ardından Şam ile Paris arasında yeniden kurulan ilişkilerin askeri alana taşınması açısından dikkat çekici bir gelişme oldu.

İki ülkenin deniz kuvvetleri arasında iş birliği imkânlarının ele alındığı ziyaret, Fransa'nın Suriye'nin yeniden inşası ve bölgesel güvenlik düzenindeki rolünü artırma arayışının da bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Fransız Donanması'na ait Surcouf fırkateyni, 11 Kasım'da Suriye'nin batısındaki Lazkiye Limanı'na demirledi. Suriye resmi haber ajansı SANA'nın aktardığına göre ziyaret, bir Fransız askeri gemisinin Suriye'ye gerçekleştirdiği ilk ziyaret oldu.

Suriye Deniz Kuvvetleri ve Sahil Savunma Komutanı Tuğgeneral Muhammed el Suud, Fransız fırkateyninde Tuğamiral Makara Ok başkanlığındaki askeri heyeti kabul etti. Görüşmeye her iki ülkenin deniz kuvvetlerinden subaylar da katıldı.

Suriye Savunma Bakanlığı, görüşmede denizcilik alanındaki askeri iş birliğinin güçlendirilmesi ve ikili ilişkilerin geliştirilmesinin ele alındığını açıkladı.

Fransa'nın Suriye'deki maslahatgüzarı Jean-Baptiste Faivre de ziyaretin Suriye'nin istikrarı ve egemenliğine verilen desteği yansıttığını belirtti. Faivre, görüşmelerin iki ülke arasında denizcilik alanında iş birliğinin temellerini atmayı amaçladığını ifade etti.

Fransız diplomatın Enab Baladi'ye verdiği bilgiye göre ziyaret, iki ülke arasında temmuz ayında imzalanan askeri iş birliği çerçevesinin uygulanması yönünde atılan ilk adımlardan biri. Bu çerçevede eğitim ve kapasite geliştirme faaliyetlerinin de gündemde olduğu belirtiliyor.

Şam-Paris ilişkilerinde normalleşme süreci

Fransa ile Suriye arasındaki ilişkiler, Beşar Esed rejiminin 2011'de başlayan halk ayaklanmasına yönelik müdahalesinin ardından ciddi biçimde gerilemişti. Paris, 2012 yılında Esed rejimiyle resmi temaslarını kesmiş ve Şam'daki büyükelçiliğini kapatmıştı.

Esed rejiminin Aralık 2024'te devrilmesinin ardından ise iki ülke arasında diplomatik temaslar yeniden başladı. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Ocak 2025'te Şam'ı ziyaret ederek yeni yönetimin temsilcileriyle görüştü.

Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara da Mayıs 2025'te Paris'te Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından kabul edildi.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani'nin Ocak 2026'da Paris'e gerçekleştirdiği ziyaret ve Barrot'nun Şubat ayında Şam'da yaptığı temaslar, ilişkilerin kurumsal bir zemine taşınması yönündeki çabaların devam ettiğini gösterdi.

Bu sürecin en önemli aşamalarından biri, Macron'un 6-7 Temmuz 2026 tarihlerinde Şam'a gerçekleştirdiği ziyaret oldu. Macron, Esed rejiminin devrilmesinden sonra Suriye'yi ziyaret eden ilk Avrupa Birliği üyesi ülke lideri olarak kayda geçti.

Ziyaret sırasında iki ülke arasında kapsamlı iş birliği çerçeve bildirgesi imzalandı. Ulaştırma, havacılık, sağlık, ticaret, bankacılık ve altyapı gibi alanları kapsayan anlaşmaların yanı sıra güvenlik ve savunma iş birliğinin geliştirilmesi de gündeme alındı.

Macron, görüşmelerde Suriye'nin toprak bütünlüğü, egemenliği ve kapsayıcı bir siyasi geçiş sürecinin önemini vurguladı. Fransa'nın Suriye'nin yeniden inşasına katkıda bulunma ve ülkenin uluslararası sisteme yeniden entegre olmasını destekleme iradesini ortaya koydu.

Fransa'nın Suriye'deki hedefleri

Surcouf fırkateyninin ziyareti, Paris'in Şam ile ilişkileri yalnızca diplomatik ve ekonomik alanlarla sınırlı tutmak istemediğine işaret ediyor. Deniz kuvvetleri arasında doğrudan temas kurulması, askeri eğitim ve kapasite geliştirme başlıklarının gündeme gelmesi, ilişkilerin savunma alanında da ilerletilmek istendiğini gösteriyor.

Fransa açısından Suriye, Doğu Akdeniz'deki güvenlik dengeleri, deniz ticaret yolları ve bölgesel nüfuz mücadelesi bakımından önem taşıyor.

Suriye'nin Akdeniz kıyısındaki limanları ve ülkenin yeniden inşa sürecinde ortaya çıkacak ekonomik fırsatlar da Paris'in ilgisini çeken başlıklar arasında bulunuyor.

Nitekim Macron'un temmuz ayındaki Şam ziyareti sırasında Fransız şirketlerinin de yer aldığı ekonomik temaslar gerçekleştirilmiş, deniz taşımacılığı ve lojistik alanında iş birliği anlaşmaları imzalanmıştı. Fransız CMA CGM şirketiyle yapılan anlaşma da bu çerçevede öne çıkmıştı.

Bununla birlikte Fransa'nın yeni Suriye yönetimiyle ilişkileri koşulsuz bir destek anlamına gelmiyor. Paris, siyasi geçiş sürecinin "kapsayıcı olması", "farklı etnik ve dini toplulukların haklarının korunması" ve "Suriye'nin istikrarının sağlanması" konularını öncelikleri arasında tutuyor. Macron'un Şam ziyaretinde de bu başlıklar öne çıkmıştı.

Askeri iş birliğinin kapsamı henüz netleşmiş değil

Surcouf fırkateyninin ziyareti, iki ülke arasında deniz kuvvetleri düzeyinde doğrudan temas kurulması bakımından sembolik ve diplomatik önem taşıyor.

Ancak mevcut açıklamalar, ziyaret kapsamında somut bir askeri anlaşma, ortak operasyon veya Suriye'de kalıcı bir Fransız deniz gücü konuşlandırılması kararı alındığını göstermiyor.

Fransa'nın Şam Büyükelçiliği de henüz yeniden açılmış değil. Fransa Dışişleri Bakanlığının 2 Kasım 2026 tarihli ülke bilgilendirmesine göre Paris, Suriye'deki diplomatik temsilini halen Beyrut merkezli bir maslahatgüzar üzerinden yürütüyor. Söz konusu diplomat ise Suriye'ye düzenli ziyaretler gerçekleştiriyor.

Bu tablo, iki ülke arasındaki ilişkilerin hızla gelişmesine rağmen normalleşme sürecinin henüz tamamlanmadığını ortaya koyuyor.

Fransız savaş gemisinin Lazkiye ziyareti, bu nedenle tek başına kapsamlı bir askeri yakınlaşmanın kanıtı olarak değil, Esed sonrası dönemde Şam ile Paris arasında gelişen diplomatik ilişkilerin savunma ve deniz güvenliği alanına doğru genişlediğinin bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.

Kaynak: Mepa News