Gazze ateşkesi İsrail'in askeri kazanımlarını koruyan bir düzene mi dönüştü?

ABD öncülüğünde, Mısır, Katar ve Türkiye'nin de katılımıyla imzalanan ateşkes anlaşmasının üzerinden bir yıldan fazla zaman geçmesine rağmen Gazze'de İsrail saldırıları devam ediyor.

İsrail ordusu bölgenin büyük bölümündeki işgalini sürdürürken insani yardım girişleri ve hastaların tahliyesi ciddi kısıtlamalar altında.

Gazze'de 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes, geniş çaplı askeri operasyonları durdurma ve savaşın sona erdirilmesi yönünde beklenti oluşturdu. Ancak aradan geçen süre, anlaşmanın Filistinliler için kalıcı güvenlik, özgürlük ve insani koşullarda iyileşme sağlamadığını ortaya koydu. İsrail ordusunun hava saldırıları, topçu atışları ve silahlı müdahaleleri devam ederken Gazze'de siviller hayatını kaybetmeyi sürdürüyor.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi'nin (OCHA) 13 Kasım tarihli raporuna göre, 3-9 Kasım arasında İsrail saldırıları nedeniyle 22 Filistinli hayatını kaybetti, 90 kişi yaralandı. Böylece Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana bildirilen can kaybı 1613'e, yaralı sayısı ise 5.833'e yükseldi.

OCHA, İsrail hava saldırıları, ateş açma ve topçu atışlarının Gazze genelindeki yerleşim alanlarını ve yerinden edilmiş sivillerin bulunduğu bölgeleri etkilemeye devam ettiğini bildirdi.

Ateşkesin birinci yıl dönümünde yayınlanan Associated Press (AP) değerlendirmesi de İsrail saldırılarının anlaşmaya rağmen sürdüğüne dikkat çekti. Haberde, Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine dayanılarak ateşkesin başlamasından itibaren İsrail saldırılarında 1400'den fazla Filistinlinin öldürüldüğü aktarıldı.

İsrail Gazze'nin büyük bölümünü işgal etmeyi sürdürüyor

Ateşkes anlaşmasının temel unsurlarından biri İsrail ordusunun Gazze'den aşamalı olarak çekilmesiydi. Ancak sahadaki gelişmeler, bu çekilmenin tamamlanmadığını, aksine İsrail işgalindeki alanın zaman içinde genişlediğini gösteriyor.

Birleşmiş Milletler Filistin Soruşturma Komisyonu'nun Ekim 2026 tarihli raporuna göre, İsrail'in işgalindeki alan 2 Eylül itibarıyla Gazze'nin en az yüzde 60'ına ulaştı. Komisyon, ateşkes kapsamında başlangıçta yaklaşık yüzde 53 olarak öngörülen kontrol alanının genişlediğini ve İsrail ordusunun sözde Sarı Hat boyunca yeni askeri mevziler ve altyapı inşa ettiğini belirtti. Raporda, İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir'in Sarı Hat'ı İsrail'in "yeni sınırı" olarak tanımladığı da aktarıldı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise 28 Mayıs 2026'da yaptığı açıklamada İsrail ordusuna Gazze'nin yüzde 70'ini ele geçirme talimatı verdiğini duyurmuştu.

İsrail tarafı haziran ayında Gazze'nin yaklaşık yüzde 70'ini kontrol ettiğini de bildirmişti.

İngiltere hükümetinin Eylül 2026 tarihli değerlendirmesinde ise ateşkes sonrasında Gazze topraklarının yüzde 65'ine kadarının İsrail ordusunun işgalinde olduğu belirtildi.

Bu veriler, ateşkesin İsrail'in Gazze üzerindeki askeri hâkimiyetini sona erdirmediğini, Filistinlilerin ise bölgenin daha dar ve yoğun nüfuslu alanlarında yaşamaya zorlandığını ortaya koyuyor.

Yardım girişleri ve hastaların tahliyesi yapılmıyor

Ateşkes anlaşması, Gazze'ye insani yardımın artırılmasını ve ağır hastaların tedavi için bölge dışına çıkarılmasını da öngörüyordu. Ancak bu başlıklarda da ihtiyaçlarla sahadaki uygulama arasındaki fark sürüyor.

OCHA'nın 13 Kasım tarihli raporuna göre, 2-8 Kasım arasında Birleşmiş Milletler ve ortak kuruluşlarının insani yardım taşıyan 262 kamyonu Gazze'ye giriş için İsrail tarafındaki geçiş noktasında işlem gördü. Önceki haftaya kıyasla kamyonların boşaltılmasında yaklaşık yüzde 42'lik düşüş yaşandı.

Raporda, bu gerilemenin başlıca nedenlerinden birinin İsrail makamlarının Mısır üzerinden gelen yardım koridorunu geçici olarak durdurması olduğu belirtildi. Mısır koridorundan 3-8 Kasım tarihleri arasında Gazze'ye hiçbir kamyonun boşaltılmadığı kaydedildi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de ekim ayında yaptığı açıklamada, hayat kurtarıcı ilaçlar, protezler ve tıbbi malzemelerin Gazze'ye ulaştırılmasında yaşanan gecikmelerin hastalar açısından ciddi sonuçlar doğurduğu uyarısında bulundu.

DSÖ, insani yardım girişinin büyük ölçüde Kerem Ebu Salim Sınır Kapısı üzerinden yürütüldüğünü, Refah Sınır Kapısı'nın ise aralarında tedavi için yurt dışına çıkması gereken hastaların da bulunduğu kişilerin sınırlı geçişi için kullanıldığını bildirdi.

Örgüt, diğer bazı önemli geçiş noktalarının kapalı kalmaya devam ettiğini de kaydetti.

Gazze'de tedavi imkânı bulunmayan hastaların tahliyesinde de sınırlı ilerleme sağlanabiliyor. OCHA'nın 13 Kasım tarihli raporuna göre, 3-9 Kasım arasında 40'ı çocuk 119 hasta, 141 refakatçiyle birlikte Refah ve Kerem Ebu Salim geçişleri üzerinden bölge dışına çıkarıldı.

Buna rağmen DSÖ'nün 2026 yılı sağlık değerlendirmelerinde, Gazze'de uzmanlık gerektiren tedaviye erişemediği için yurt dışına tahliye edilmesi gereken hasta sayısının 18 bin 500'ü aştığı belirtiliyor.

Ateşkes İsrail'in askeri kazanımlarını koruyan bir düzene mi dönüştü?

Gazze'deki mevcut tablo, ABD Başkanı Donald Trump'ın öncülüğünde hazırlanan ve Mısır, Katar ve Türkiye'nin de katılımıyla Şarm eş Şeyh'te imzalanan siyasi bildirinin sonuçlarını yeniden tartışmaya açıyor.

13 Ekim 2025'te imzalanan bildiride kalıcı barış, güvenlik, istikrar ve bölge halklarının haklarının korunması taahhüt edilmişti. Ateşkesin uygulanması için İsrail'in çekilmesi, insani yardımın ulaştırılması ve Gazze'nin yeniden inşası da planın temel unsurları arasında yer alıyordu.

Ancak anlaşmanın üzerinden bir yıldan fazla zaman geçmesine rağmen İsrail'in Gazze'deki askeri varlığı sona ermedi. Filistinliler için öngörülen yeni yönetim düzeni fiilen hayata geçirilemedi, yeniden inşa süreci başlamadı ve İsrail'in kontrolündeki alan genişledi.

AP'nin ekim ayında yayımladığı değerlendirmede, İsrail'in yeni Filistin yönetiminin Gazze'ye Mısır üzerinden girişini engellediği ve uluslararası istikrar gücünün de henüz sahaya konuşlandırılamadığı belirtildi.

Anlaşmanın uygulanmasındaki bu tıkanma, ateşkesin taraflar arasındaki yükümlülükleri eşit biçimde hayata geçiren bir mekanizma olmaktan uzaklaştığı yönündeki eleştirileri güçlendiriyor.

Hamas'ın silahsızlandırılması konusunda ilerleme sağlanamamasını İsrail çekilmesinin ön koşulu olarak öne süren Netanyahu yönetimi, askeri varlığını sürdürürken Filistinlilerin güvenliği, hareket özgürlüğü ve yeniden inşa beklentileri karşılanmıyor.

ABD yönetimi anlaşmayı savaşın sona erdirilmesi yönünde diplomatik bir başarı olarak sunarken, sahadaki gelişmeler Washington'un öncülük ettiği sürecin İsrail'in askeri kazanımlarını ve Gazze üzerindeki kontrolünü ortadan kaldırmadığını gösteriyor.

Bu nedenle ateşkes, Filistinliler açısından savaşı sona erdiren ve işgali bitiren bir düzenlemeden ziyade, İsrail'in askeri üstünlüğünü koruduğu mevcut statükoyu sürdüren bir mekanizmaya dönüşmüş durumda.

Gazze'de saldırıların, can kayıplarının ve insani yardım üzerindeki kısıtlamaların devam etmesi, ateşkesin kâğıt üzerinde kalan hükümleriyle sahadaki gerçeklik arasındaki uçurumu derinleştiriyor.

Kaynak: Mepa News