Gazze'de temel ihtiyaç krizi: Tuvalet taşı, çakmak ve oyuncak dahi bulunamıyor

Gazze Şeridi'nde temel ihtiyaç maddelerine erişimde yaşanan sıkıntılar, savaşla birlikte gündelik yaşamın en sıradan ihtiyaçlarını dahi karşılamayı zorlaştırıyor. Gazze kentinin batısında yaşayan 48 yaşındaki Dima Avad, kış gelmeden çadırdan çıkıp kiraladığı garaja taşınabilmek için yalnızca bir klozet bulmaya çalışıyor.

Avad, küçük bir garaj kiraladı ve eşyalarının büyük bölümünü buraya taşıdı. Ancak garajda tuvalet bulunmaması nedeniyle henüz taşınamadı. Yaklaşık 10 gün önce kirasını ödediğini belirten Avad, iki haftadır uygun fiyatlı bir klozet aradığını söyledi.

Avad, "Şu anda uygun fiyata yeni bir tuvalet klozeti bulmanın hiçbir yolu yok. İkinci el olanlar da kullanılamayacak durumda ve yine pahalı" dedi.

Gazze'de kıtlık nedeniyle klozetlerin fiyatının 1500 ila 2000 şekele (486-648 dolar) kadar yükseldiği belirtiliyor. Avad'ın kiraladığı garajın aylık kirası ise yaklaşık 600 şekel (194 dolar).

Avad, geçen yıl olduğu gibi yağmur suyunun çadırlarına dolmasından endişe ettiğini belirterek, "Çadırımdan çıkmak için yapabileceğim her şeyi yaptım. Ancak bulduğum garajın tuvaleti yok, bu nedenle kendi tuvaletimizi yapmak zorundayız" ifadelerini kullandı.

Gazze'de "yasaklı ürünler listesi" tartışması

İsrail'in 2007'den bu yana Gazze'ye uyguladığı abluka kapsamında çok sayıda ürünün girişine kısıtlama getirildi. Bu ürünlerin bir bölümü, "askeri amaçlarla da kullanılabileceği" gerekçesiyle "çift kullanımlı" ürünler kategorisinde değerlendiriliyor.

Söz konusu kısıtlamalar arasında inşaat malzemelerinin yanı sıra su ve kanalizasyon pompaları, elektrik ekipmanları, jeneratörler, tıbbi malzemeler, tekerlekli sandalyeler ve koltuk değnekleri gibi sivil yaşam için kullanılan ürünler de yer alıyor.

Ekim 2023'te başlayan savaşın ilk iki yılında Gazze'nin sınır kapılarının büyük ölçüde kapalı tutulduğu ve gıda, ilaç, yakıt ile diğer temel ihtiyaç malzemelerinin girişinin ciddi biçimde kısıtlandığı bildirildi.

Ekim 2025'te varılan ateşkes kapsamında ise İsrail'in kısıtlamaları kaldırması ve uluslararası insani yardımın Gazze'ye girişini kolaylaştırması öngörüldü. Ancak ateşkesten yaklaşık bir yıl sonra ilaç, barınma ve yeniden imar malzemeleri başta olmak üzere çok sayıda ürünün girişindeki kısıtlamaların devam ettiği belirtiliyor.

Yardım kuruluşları ve ticari aktörler, hangi ürünlerin Gazze'ye sokulabileceğini belirleyen sistemin şeffaf olmadığını ve kamuoyuna açık olmayan bir "gölge liste" üzerinden uygulandığını savunuyor.

Çakmak bile lüks haline geldi

Gazze'de kıtlığın yalnızca barınma ve gıda gibi temel ihtiyaçlarla sınırlı kalmadığı, günlük yaşamda kullanılan sıradan ürünlere ulaşmanın da giderek zorlaştığı aktarılıyor.

Şucaiyye mahallesinden yerinden edilen ve beş çocuk babası olan 45 yaşındaki İmad Sersavi, kamptaki insanların yemek pişirmek için ihtiyaç duyduklarında tek bir çakmağı birbirleriyle paylaştığını söyledi.

Sersavi, "Bugün çakmağı olan zengin sayılıyor çünkü tek bir çakmağın fiyatı 90 şekel" dedi.

Bazı ürünlerin bir gün piyasada bulunduğunu, ertesi gün ise ortadan kaybolduğunu belirten Sersavi, savaşın başından bu yana çocuklarına oyuncak alamadığını söyledi.

Sersavi, ateşkes sonrasında da oyuncakların Gazze'ye girişinin engellenmeye devam ettiğini, piyasada savaş öncesinden kalan ürünlerin ise fahiş fiyatlarla satıldığını belirtti.

"Çocuklarıma 100 şekele küçük bir lastik top bile alamıyorum. O para bütün aileyi iki gün doyurabilir" diyen Sersavi, Gazze'deki sorunun yalnızca temel ihtiyaçların eksikliği olmadığını vurguladı.

Sersavi, "Hem temel ihtiyaçlardan hem de temel olmayan ürünlerden mahrum bırakılıyoruz" ifadelerini kullandı.

Kadınların günlük ihtiyaçları da karşılanamıyor

Gazze'de günlük yaşamın sıradan ürünlerinden biri olan saç tokasını bulmak dahi zorlaşmış durumda.

Filistinli gazeteci Baidaa Osman, bir saç tokası bulabilmek için iki bölge arasında seyahat etmek zorunda kaldığını ve ürün için normal fiyatının yaklaşık 10 katını ödediğini söyledi.

Osman, daha önce yaklaşık 4 şekel olan saç tokasını 45 şekele satın alabildiğini belirtti.

Osman, "Artık mesele yalnızca temel ihtiyaçlara ulaşabilmek değil. Çok basit bir şeyi satın almak istediğinizde bile onu bulabilmek için olağanüstü çaba göstermeniz gerekiyor" dedi.

Gazze'de yaşayan fizyoterapist Sojood Hasan da sosyal medyada yayımladığı bir videoda saç tokası gibi sıradan bir ürünün dahi bulunamamasının kadınların günlük yaşamındaki tercih alanlarını daralttığını belirtti.

Hasan, "Bir saç tokasının eksikliği tek başına insanı çökertmez. Ancak hayatınızın kendi kontrolünüzde olmadığı hissi sizi yıpratabilir" değerlendirmesinde bulundu.

Gazze kentinden olan ve evinin yıkılması nedeniyle halen Deyr el Belah'ta yerinden edilmiş durumda bulunan Osman ise saç tokası gibi bir ürünün dahi yerinden edilme koşullarından bağımsız düşünülemeyeceğini söyledi.

Osman, odun ateşinde yemek pişirmek zorunda kalan kadınların sıcak havalarda saçlarını toplamak istemesinin doğal olduğunu belirterek, "Bu nedenle artık bunu ikincil bir ihtiyaç olarak görmüyorum" dedi.

Kısıtlamaların kapsamı tartışılıyor

Gazze'ye yönelik ürün kısıtlamalarının uygulanma biçimiyle ilgili sistemin yeterince şeffaf olmadığı belirtiliyor.

Middle East Eye'ın aktardığına göre İsrail, 2017'den bu yana çift kullanımlı ürünlere ilişkin kapsamlı ve güncellenmiş bir liste yayınlamadı. Yardım kuruluşları ve ticari aktörler, yüzlerce ürünün kamuoyuna açık şekilde listelenmeden kısıtlamalara dahil edildiğini belirtiyor.

Bu durum, Gazze'ye yardım ulaştırmaya çalışan kuruluşlar açısından da belirsizlik oluşturuyor. Ürünler, insani yardım kategorisine girmediği veya "çift kullanımlı" kabul edildiği gerekçesiyle reddedilebiliyor.

Gazze'deki siviller açısından ise bu kısıtlamalar yalnızca gıda, ilaç ve barınma gibi yaşamsal ihtiyaçlara erişim sorunuyla sınırlı kalmıyor. Tuvalet taşından çakmağa, oyuncaktan saç tokasına kadar gündelik hayatın sıradan parçaları da giderek daha pahalı ve ulaşılması zor ürünlere dönüşüyor.

Kaynak: Mepa News