Hamaney'in ölümü doğrulanırsa ne olacak?

Trump, sahibi olduğu sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, Ali Hamaney’in öldüğünü ileri sürdü.

ABD Başkanı, Hamaney’in ölümünü İran halkının ülkenin kontrolünü yeniden ele alması için “en büyük fırsat” olarak nitelendirirken, ABD saldırılarının devam edeceğini belirtti.

Ancak İran makamları iddiayı doğrulamazken, İran devlet medyası Trump’ın açıklamasını yalanladı. Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı, Trump’ın “yanlış ve sahte haber yayma geçmişi” bulunduğunu belirtti.

Hamaney’in ölümünün doğrulanması halinde, bunun İran’da 1989’dan bu yana en önemli siyasi değişim olacağı değerlendiriliyor. İran’ın en üst makamı olan dini liderlik, cumhurbaşkanının üzerinde yetkiye sahip bulunuyor ve silahlı kuvvetler, yargı, devlet medyası ile temel güvenlik kurumları üzerinde nihai otoriteyi elinde tutuyor. Ayrıca dış politika ve nükleer program konusunda son sözü dini lider söylüyor.

1989’dan bu yana görevde olan Hamaney, İran'daki bugünkü rejimin kurucusu Ruhullah Humeyni’nin ölümünün ardından göreve gelmişti. İran anayasasına göre dini liderin ölümü veya görev yapamaz hale gelmesi durumunda, geçici bir liderlik konseyi yetkiyi devralıyor ve nihai seçimi 88 üyeli Uzmanlar Meclisi yapıyor.

Uzmanlar Meclisi’nin yeni lideri seçme sürecinde, ülkenin siyasi ve güvenlik elitlerinin, özellikle İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun belirleyici rol oynayabileceği değerlendiriliyor. Devrim Muhafızları, askeri, istihbari ve ekonomik alanlardaki etkisiyle İran’daki en güçlü kurumlardan biri olarak görülüyor.Olası halefler arasında Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’in yanı sıra sertlik yanlısı din adamları veya güvenlik ve dini çevrelerin üzerinde uzlaşabileceği bir isim zaman zaman gündeme gelmiş olsa da, resmi bir halefiyet planı açıklanmış değil.

Hamaney’in ölümünün teyit edilmesi halinde, kontrollü bir geçiş süreci, elitler arası güç mücadelesi, ekonomik ve siyasi baskılar nedeniyle toplumsal huzursuzluk ya da askeri gerilimin artması gibi farklı senaryoların ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.

Öte yandan Trump'ın saldırıların süreceğini açıklamış olması da süreci farklı bir boyuta taşıyabilir. Yeni bir lider seçilse dahi ABD ve İsrail'in rejim düşene kadar saldırılarına devam etmesi ihtimal dahilinde.

Son yıllarda sık sık kitlesel protestolara sahne olan İran’da olası bir liderlik boşluğunun, devlet kurumlarının dayanıklılığını da test edebileceği belirtiliyor. Ayrıca Tahran’daki olası istikrarsızlığın, enerji piyasaları ve küresel petrol sevkiyatı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı başta olmak üzere bölgesel dengeler üzerinde doğrudan etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.

İran makamlarından resmi bir doğrulama gelmediği sürece, Hamaney’in durumuna ve olası sonuçlara ilişkin belirsizlik sürüyor.

Kaynak: Mepa News