HRW: Hafter güçleri Libya'da en az 31 kişiyi idam etti

Fotoğraf: Halife Hafter'in oğlu ve Libya'nın doğusundaki askeri yönetimin iki numaralı ismi Saddam Hafter

İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), Libya'nın doğusunu ve güneyini kontrol eden savaş ağası Halife Hafter'e bağlı güçlerin, adil olmadığı belirtilen askeri yargılamaların ardından Ağustos ayının sonlarından bu yana en az 31 kişiyi idam ettiğini açıkladı.

Örgüt, askeri hapishanede tutulan en az 50 kişinin daha yakın zamanda idam edilme riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu.

Örgütün çarşamba günü yayınladığı açıklamada, Hafter'e bağlı olan güçlerin gerçekleştirdiği idamların, ülkede 2010'dan bu yana bilinen ilk infazlar olduğu belirtildi.

Açıklamada, Hafter güçlerine bağlı askeri başsavcılığın 23 Ağustos'ta cinayet ve terörle bağlantılı suçlardan mahkum edilen 10 kişinin kurşuna dizilerek idam edildiğini duyurduğu hatırlatıldı.

İnsan hakları kuruluşlarının kayıtlarına göre, idam edilenlerin sayısı 10 Eylül itibarıyla en az 31'e oldu.

Örgüt, Hafter güçlerinin kontrolündeki askeri cezaevinde tutulan en az 50 kişinin daha idam cezasıyla karşı karşıya olduğunu belirterek tüm infazların derhal durdurulması çağrısı yaptı.

İşkence altında alınan itiraflar

İnsan Hakları İzleme Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika Direktör Yardımcısı Bassam Khawaja, idamların işkence altında alındığı belirtilen itiraflara dayanan gizli yargılamaların ardından gerçekleştirildiğini söyledi.

Khawaja, davaların, Libya Yüksek Mahkemesi'nin sivillerin askeri mahkemelerde yargılanamayacağı yönündeki kararlarına rağmen yürütüldüğünü belirtti.

Her infazın geri döndürülemez bir adaletsizlik anlamına geldiğini vurgulayan Khawaja, Hafter güçleri üzerinde nüfuzu bulunan hükümetlere yeni infazları önlemek için müdahale etme çağrısında bulundu.

Örgütün raporuna göre, idam edilen kişilerin önemli bir bölümü, 2014-2018 yılları arasında bölgede yaşanan silahlı çatışmalar sırasında veya çatışmaların ardından Derne ve Bingazi kentlerinde gözaltına alındı.

Raporda, Libya'nın doğusundaki askeri mahkemelerin 2018-2021 döneminde yüzlerce sivili gizli yargılamalar sonucunda mahkum ettiği belirtildi. Söz konusu davaların, Hafter güçlerini fiilen veya sözde eleştiren kişileri hedef aldığı ifade edilirken en az 22 kişi hakkında idam cezası verildiği kaydedildi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü ayrıca, bu yıl idam edilen iki kişinin cezalarının 2019'da daha üst bir askeri mahkeme tarafından müebbet hapse çevrildiğini bildirdi.

İnfazların, Libya Yüksek Mahkemesi Anayasa Dairesi'nin Kasım 2025'te verdiği bir kararın ardından da sürdüğü belirtildi. Söz konusu kararda, askeri mahkemelere sivilleri terörizm ve devlete karşı işlenen suçlar kapsamında yargılama yetkisi veren düzenlemenin anayasaya aykırı olduğuna hükmedilmişti.

Ailelere haber verilmedi, cenazeler teslim edilmedi

Raporda, idam edilen kişilerin ailelerinin de çeşitli ihlallere maruz kaldığı belirtildi. Yetkililerin infaz tarihlerini önceden ailelere bildirmediği ve cenazeleri yakınlarına teslim etmeyi reddettiği aktarıldı.

Örgüte göre yetkililer, ailelerden cenazeleri teşhis etmelerini istedi ancak defin işlemlerini ailelerin katılımı olmadan gerçekleştirdi.

Yakınlarının ayrıca cenaze töreni düzenlememeleri konusunda uyarıldığı belirtildi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü, infazların gizlice gerçekleştirilmesini ve mahkumların idam edilmeden önce aileleriyle vedalaşma imkanından mahrum bırakılmasını uluslararası hukukun ihlali olarak değerlendirdi.

Yerel insan hakları kuruluşlarının kayıtlarında da sanıkların kendi avukatlarını seçmelerinin veya avukatlarıyla baş başa görüşmelerinin engellendiği davalar bulunduğu belirtildi.

Bazı yargılamaların aileler, gazeteciler ve insan hakları gözlemcileri hazır bulunmadan yapıldığı, sanıklara yazılı ve gerekçeli mahkeme kararlarının verilmediği kaydedildi.

İdamların durdurulması çağrısı

İnsan Hakları İzleme Örgütü, Libya'daki yetkililere idam cezalarının infazını durdurma ve askeri mahkemelerin yetkisini askerlerin işlediği askeri suçlarla sınırlandırma çağrısında bulundu.

Örgüt ayrıca Hafter güçlerine finansman sağlayan, bu güçleri eğiten veya siyasi açıdan destekleyen hükümetlerden nüfuzlarını kullanarak infazların durdurulması için baskı yapmalarını istedi.

Gelişmeler, Libya'da siyasi ve güvenlik alanındaki bölünmüşlüğün sürdüğü bir dönemde yaşanıyor. Ülkenin batısındaki Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti uluslararası alanda tanınırken Hafter'e bağlı güçler doğu ve güneyde geniş alanları kontrol ediyor.

Kaynak: Mepa News, Al Jazeera